KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / ODÜ SOSYAL BİLİMLER ARAŞTIRMALARI DERGİSİ-ODÜSOBİAD / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 2

Bilişsel Stil ve Sahte Anılar: Mantıksal ve Deneyimsel Düşünmenin DRM listeleri performansı ile ilişkisi

Cognitive Style and False Memories: Relationship of Rational and Experiential Thinking to DRM lists performance

Gökhan Şahin(KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-6479-7018
Sayfa
1823–1844
Yayın Tarihi
2023-07-24
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak hem mantıksal hem sezgisel düşünme tarzında anlamlı bellek yanılgıları gözlemlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada, kişilerin öğrenme aşamasında kendilerine sunulmayan kelimeleri hatırlama aşamasında yanlış şekilde tanımaları ile ortaya çıkan sahte hatıralar, bir bireysel farklılık olarak bilgiyi işlemlemede ikili süreç teorilerinin varsayımı mantıksal ve sezgisel düşünme biçimleri açısından incelenmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:DRM (Deese Roediger McDermott) listeleri ile ortaya konan sahte hatıraların, düşünme stili ile olan ilişkisi, Mantıksal Deneyimsel Düşünme Ölçeği (Pacini ve Epstein, 1999) ve Bilişsel yansıma testi (Frederick, 2005) kullanılarak incelenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak hem mantıksal hem sezgisel düşünme tarzında anlamlı bellek yanılgıları gözlemlenmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2005 Verileri
⚙️Değişkenler:DRM · Sahte hatıralar · Mantıksal sezgisel düşünme stili

Özet

Bu çalışmada, kişilerin öğrenme aşamasında kendilerine sunulmayan kelimeleri hatırlama aşamasında yanlış şekilde tanımaları ile ortaya çıkan sahte hatıralar, bir bireysel farklılık olarak bilgiyi işlemlemede ikili süreç teorilerinin varsayımı mantıksal ve sezgisel düşünme biçimleri açısından incelenmiştir. DRM (Deese Roediger McDermott) listeleri ile ortaya konan sahte hatıraların, düşünme stili ile olan ilişkisi, Mantıksal Deneyimsel Düşünme Ölçeği (Pacini ve Epstein, 1999) ve Bilişsel yansıma testi (Frederick, 2005) kullanılarak incelenmiştir. Uygulanan ölçeklere verilen yanıtlarda yüksek ve düşük puan alan grupların, tanıma testi aşamasında DRM listelerine verdikleri yanıt performansları karşılaştırılmıştır. Ayrıca kişilerin verdikleri yanıtlarına ilişkin yaptıkları hatırlıyorum/biliyorum değerlendirmeleri ile tanıma belleği süreçleri incelenmiştir. Sonuç olarak hem mantıksal hem sezgisel düşünme tarzında anlamlı bellek yanılgıları gözlemlenmiştir. Kişiler kritik kelimeleri değerlendirirken kendilerine gerçekten sunulup sunulmadıklarını ayırt edememişlerdir. En fazla yanlış yanıt kritik kelimeler için verilirken, verilen yanıtları değerlendirme aşamasında yine en fazla hatırlıyorum yanıtı kritik kelimeler için yapılmıştır. İstatistiksel olarak anlamlı olmasa da ortalamalara bakıldığında analitik gruptaki kişilerin sezgisel kişilerden daha az sahte hatırlama ortaya koymaları bulgusu ilerleyen çalışmalara incelenmeye değerdir.

Abstract

In this study, false memories that occur when people misrecognize the words that are not presented to them during the learning phase, and the assumption of dual process theories in information processing as an individual difference were examined in terms of logical and intuitive thinking styles. The relationship between false memories revealed by DRM (Deese Roediger McDermott) lists and thinking style was examined using the Rational Experiential Thinking Scale (Pacini & Epstein, 1999) and the Cognitive Reflection Test (Frederick, 2005). The response performances of the groups that received high and low scores in the responses to the applied scales to the DRM lists during the recognition test were compared. In addition, remember/know evaluations of individuals regarding their answers and recognition memory processes were examined. As a result, significant memory errors were observed in both logical and intuitive thinking styles. While evaluating critical words, people could not distinguish whether they were really presented to them or not. While the most incorrect answers were given for critical words, also remember response was made for critical words. Although it is not statistically significant, the finding that people in the analytical group exhibit less false recall than intuitive people is worth examining in further studies.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Şahin, G. (2023). Bilişsel Stil ve Sahte Anılar: Mantıksal ve Deneyimsel Düşünmenin DRM listeleri performansı ile ilişkisi. ODÜ SOSYAL BİLİMLER ARAŞTIRMALARI DERGİSİ-ODÜSOBİAD, Cilt: 13 Sayı: 2, 1823–1844. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1176393

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (38)

  1. Baird, R. R. (2003). Experts sometimes show more false recall than novices: A cost of knowing too much. Learning and Individual Differences, 13(4). https://doi.org/10.1016/S1041-6080(03)00018-9
  2. Balota, D. A., Cortese, M. J., Duchek, J. M., Adams, D., Roediger, H. L., McDermott, K. B., & Yerys, B. E. (1999). Veridical and false memories in healthy older adults and in dementia of the Alzheimer’s type. Cognitive Neuropsychology, 16(3–5), 361–384. https://doi.org/10.1080/026432999380834
  3. Betsch, C., & Iannello, P. (2009). Measuring individual differences in intuitive and deliberate decision-making styles: A comparison of different measures. Içinde Foundations for Tracing Intuition: Challenges and Methods. https://doi.org/10.4324/9780203861936
  4. Björklund, F., & Bäckström, M. (2008). Individual differences in processing styles: Validity of the Rational-Experiential Inventory. Scandinavian Journal of Psychology, 49(5). https://doi.org/10.1111/j.1467-9450.2008.00652.x
  5. Brainerd, C. J., & Reyna, V. F. (2002). Fuzzy-Trace Theory and False Memory. Current Directions in Psychological Science, 11(5), 164–169. https://doi.org/10.1111/1467-8721.00192
  6. Calvillo, D. P., & Parong, J. A. (2016). The misinformation effect is unrelated to the DRM effect with and without a DRM warning. Memory, 24(3), 324–333. https://doi.org/10.1080/09658211.2015.1005633
  7. Coane, J. H., McBride, D. M., Huff, M. J., Chang, K., Marsh, E. M., & Smith, K. A. (2021). Manipulations of List Type in the DRM Paradigm: A Review of How Structural and Conceptual Similarity Affect False Memory. Frontiers in Psychology, 12(May), 1–15. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.668550
  8. Epstein, S. (1994). Integration of the Cognitive and the Psychodynamic Unconscious. American Psychologist, 49(8). https://doi.org/10.1037//0003-066x.49.8.709
  9. Epstein, S., & Pacini, R. (1999). Some basic issues regarding dual-process theories from the perspective of cognitive-experiential self-theory. Içinde Dual-process theories in social psychology.
  10. Epstein, S., Pacini, R., Denes-Raj, V., & Heier, H. (1996). Individual Differences in Intuitive-Experiential and Analytical-Rational Thinking Styles. Journal of Personality and Social Psychology, 71(2), 390–405. https://doi.org/10.1037/0022-3514.71.2.390
  11. Evans, J. S. B. T. (2008). Dual-processing accounts of reasoning, judgment, and social cognition. Annual Review of Psychology, 59. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.59.103006.093629
  12. Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A. G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods, 39(2), 175–191. https://doi.org/10.3758/BF03193146
  13. Frederick, S. (2005). Cognitive reflection and decision making. Journal of Economic Perspectives, 19(4), 25–42. https://doi.org/10.1257/089533005775196732
  14. Gallo, D. A. (2006). Associative illusions of memory. Psychology Press.
  15. Gallo, D. A., & Roediger, H. L. (2002). Variability among word lists in eliciting memory illusions: Evidence for associative activation and monitoring. Journal of Memory and Language. https://doi.org/10.1016/S0749-596X(02)00013-X
  16. Gökçe Türk, E., & Artar, M. (2014). Adaptation of the Rational Experiential Inventory: Study of Reliability and Validity. Journal of Faculty of Educational Sciences, 47(1), 1–18.
  17. Graham, L. M. (2007). Need for cognition and false memory in the Deese-Roediger-McDermott paradigm. Personality and Individual Differences, 42(3). https://doi.org/10.1016/j.paid.2006.07.012
  18. Guzey, M., & Yılmaz, B. (2021). False recognitions in the DRM paradigm: the role of stress and warning. Cognitive Processing, 0123456789. https://doi.org/10.1007/s10339-021-01062-1
  19. Israel, L., & Schacter, D. L. (1997). Pictorial encoding reduces false recognition of semantic associates. Psychonomic Bulletin and Review. https://doi.org/10.3758/BF03214352
  20. JASP Team. (2018). JASP (Version 0.8.6.0). Içinde [Computer software].
  21. Kahneman, D., & Frederick, S. (2005). A model of heuristic judgment. The Cambridge handbook of thinking and reasoning. Oechssler, J., Roider, A., & Schmitz, P. W. (2009). Cognitive abilities and behavioral biases. Journal of Economic Behavior and Organization, 72(1). https://doi.org/10.1016/j.jebo.2009.04.018
  22. Pacini, R., & Epstein, S. (1999). The relation of rational and experiential information processing styles to personality, basic beliefs, and the ratio-bias phenomenon. Journal of Personality and Social Psychology, 76(6). https://doi.org/10.1037/0022-3514.76.6.972
  23. Phillips, W. J., Fletcher, J. M., Marks, A. D. G., & Hine, D. W. (2016). Thinking styles and decision making: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 142(3). https://doi.org/10.1037/bul0000027
  24. Roediger, H. L., & McDermott, K. B. (1995). Creating False Memories: Remembering Words Not Presented in Lists. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 21(4), 803–814. https://doi.org/10.1037/0278-7393.21.4.803
  25. Roediger, H. L., Watson, J. M., Mcdermott, K. B., & Gallo, D. A. (2001). Factors that determine false recall: A multiple regression analysis. Psychonomic Bulletin and Review. https://doi.org/10.3758/BF03196177
  26. Şahin, G. (2011). Sahte hatiralarda i̇şi̇tsel modali̇te i̇le görsel modali̇te arasinda ortaya çikan farkin si̇nyal denetleme teori̇si̇ ve güven araliklari i̇le i̇ncelenmesi̇. April, 0–2.
  27. Şahin, G. (2020). DRM Listelerinde Bellekte Uyma Davranışı: İki Alternatifli Zorunlu Seçim Yöntemi ve Hatırlıyorum/ Biliyorum Değerlendirmesi İle Tanıma belleğinin İncelenmesi. Içinde S. Kıroğlu (Ed.), Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Alanında Akademik Çalışmalar -II (ss. 437–472). Gece Kitaplığı.
  28. Şahin, G. (2022). False Memories and Cognitive Flexibility. Studia Psychologica, 64(3). https://doi.org/10.31577/sp.2022.03.854.
  29. Şahin, G., & Tekman, H. G. (2019). Sahte Hatıralarda Zorunlu Seçim Yöntemi ile Hatırlıyorum/ Biliyorum ve Modalite Etkileri. Psikoloji Çalışmaları / Studies in Psychology, 39, 179–193. https://doi.org/10.26650/sp2019-0016
  30. Schacter, D. L., Israel, L., & Racine, C. (1999). Suppressing False Recognition in Younger and Older Adults: The Distinctiveness Heuristic. Journal of Memory and Language. https://doi.org/10.1006/jmla.1998.2611
  31. Schneider, W., & Shiffrin, R. M. (1977). Controlled and automatic human information processing: I. Detection, search, and attention. Psychological Review, 84(1). https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.1.1
  32. Seamon, J. G., Luo, C. R., Kopecky, J. J., Price, C. A., Rothschild, L., Fung, N. S., & Schwartz, M. A. (2002). Are false memories more difficult to forget than accurate memories? The effect of retention interval on recall and recognition. Memory and Cognition, 30(7), 1054–1064. https://doi.org/10.3758/BF03194323
  33. Stanovich, K. E. (1999). Who is rational? Studies in individual differences in reasoning. Içinde Studies of individual differences in reasoning (C. 20, Sayı 3).
  34. Tekcan, A. İ., & Göz, İ. (2005). Türkçe Kelime Normları: 600 Türkçe Kelimenin İmgelem, Somutluk, Sıklık Değerleri ve Çağrışım Setleri. Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
  35. Tulving, E. (1985). Memory and consciousness. Canadian Psychology/Psychologie canadienne;Canadian Psychology/Psychologie canadienne. https://doi.org/10.1037/h0080017
  36. Watson, J. M., Poole, B. J., Bunting, M. F., & Conway, A. R. A. (2005). Individual differences in susceptibility to false memory in the Deese-Roediger-McDermott paradigm. Journal of Experimental Psychology: Learning Memory and Cognition, 31(1). https://doi.org/10.1037/0278-7393.31.1.76
  37. Weinstein, Y., McDermott, K. B., & Chan, J. C. K. (2010). True and false memories in the DRM paradigm on a forced choice test. Memory, 18(4), 375–384. https://doi.org/10.1080/09658211003685533
  38. Winograd, E., Peluso, J. P., & Glover, T. A. (1998). Individual Differences in Susceptibility to Memory Illusions. Applied Cognitive Psychology, 12(7). https://doi.org/10.1002/(sici)1099-0720(199812)12:7 3.3.co;2-4