Dergiler / ODÜ SOSYAL BİLİMLER ARAŞTIRMALARI DERGİSİ-ODÜSOBİAD / 2025 / Cilt: 15 Sayı: 4

Türkçenin yabancı dil olarak çocuklara öğretimi: Maarif Türkçe örneği (Kitap Seti İncelemesi)

Teaching Turkish as a foreign language to children: The case of Maarif Türkçe (Textbook Set Review)

Yasemin Başkan(GİRESUN ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-4897-7892
Hasan Hüseyin Mutlu(ORDU ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0002-9082-709X
Sayfa
2292–2329
Yayın Tarihi
2025-12-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen sonuçlar; kitap setlerinin yardımcı materyal çeşitliliği açısından zengin olduğunu, genel tasarım ve estetik unsurlar açısından bütünlük ve denge arz ettiğini fakat ağırlık ve boyut açısından bazı seviyelerinin düşük düzeyde kaldığını, öğretim sürecinin düzenlenmesinde Maarif Vakfı Türkçenin Yabancı Dil olarak Öğretimi Programı’nın etkili olduğunu, oyun ve drama temelli yaklaşım ile öğrenicinin sürece aktif katılımını sağladığını, yerel ve evrensel kültür ögeleriyle zenginleştirildiğini, sürece dayalı ve alternatif ölçme- değerlendirme tekniklerine odaklandığını, seviye arttıkça ölçme- değerlendirme tekniği çeşitliliğinin de arttığını ortaya çıkarmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi, yazılı kaynaklarla izlenebilen dönemlerden günümüze değin farklı amaç ve yöntemlerle sürdürülen bir alan olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çocukların bilişsel ve gelişimsel özellikleri yetişkinlerden farklı olduğu için, bu gruba yönelik dil öğretim materyallerinin de özgün biçimde tasarlanması gerekmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen sonuçlar; kitap setlerinin yardımcı materyal çeşitliliği açısından zengin olduğunu, genel tasarım ve estetik unsurlar açısından bütünlük ve denge arz ettiğini fakat ağırlık ve boyut açısından bazı seviyelerinin düşük düzeyde kaldığını, öğretim sürecinin düzenlenmesinde Maarif Vakfı Türkçenin Yabancı Dil olarak Öğretimi Programı’nın etkili olduğunu, oyun ve drama temelli yaklaşım ile öğrenicinin sürece aktif katılımını sağladığını, yerel ve evrensel kültür ögeleriyle zenginleştirildiğini, sürece dayalı ve alternatif ölçme- değerlendirme tekniklerine odaklandığını, seviye arttıkça ölçme- değerlendirme tekniği çeşitliliğinin de arttığını ortaya çıkarmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2023 Verileri
⚙️Değişkenler:Çocuklara Türkçe Öğretimi · Öğretim Setleri · Ders Kitabı

Özet

Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi, yazılı kaynaklarla izlenebilen dönemlerden günümüze değin farklı amaç ve yöntemlerle sürdürülen bir alan olmuştur. Günümüzde bu öğretim faaliyetleri üniversiteler bünyesindeki Türkçe Öğretimi Merkezleri, Yunus Emre Enstitüsü, Türkiye Maarif Vakfı, Millî Eğitim Bakanlığı ile çeşitli kamu ve özel kurumlar aracılığıyla yürütülmekte; bu kurumlar aynı zamanda öğretici materyaller de geliştirmektedir. Dil öğretiminde temel materyaller arasında yer alan ders kitapları, öğrencilerin öğrenme sürecine rehberlik etmesi bakımından öğretmenden sonra en önemli kaynaklardan biridir. Ancak mevcut ders kitaplarının büyük bir kısmı yetişkinlere yönelik Türkçenin yabancı dil olarak öğretimini esas almakta, çocuklara yönelik çalışmaların ise sınırlı olduğu görülmektedir. Oysa çokdilli ve çok kültürlü toplumların yaygınlaştığı günümüzde çocukların erken yaşta ikinci bir dil öğrenmesi önemli bir gereklilik hâline gelmiştir. Çocukların bilişsel ve gelişimsel özellikleri yetişkinlerden farklı olduğu için, bu gruba yönelik dil öğretim materyallerinin de özgün biçimde tasarlanması gerekmektedir. Bu araştırmada, Türkiye Maarif Vakfı tarafından 2023 yılında yayımlanan Maarif Türkçe İlkokul Kitap Setleri: Okuma Yazma Öğreniyorum (ders kitabı ve öğretmen kılavuz kitabı) ile A1.1, A1.2, A1.3 ve A1.4 düzeylerini kapsayan ders kitapları, çalışma kitapları ve öğretmen kılavuz kitapları; biçim, içerik, yardımcı materyaller ve ölçme-değerlendirme çeşitliliği açısından incelemeye tabi tutulmuştur.Araştırma, temel nitel araştırma deseni kapsamında doküman incelemesi yöntemiyle yürütülmüş; elde edilen veriler betimsel analiz yoluyla çözümlenmiştir.. Elde edilen sonuçlar; kitap setlerinin yardımcı materyal çeşitliliği açısından zengin olduğunu, genel tasarım ve estetik unsurlar açısından bütünlük ve denge arz ettiğini fakat ağırlık ve boyut açısından bazı seviyelerinin düşük düzeyde kaldığını, öğretim sürecinin düzenlenmesinde Maarif Vakfı Türkçenin Yabancı Dil olarak Öğretimi Programı’nın etkili olduğunu, oyun ve drama temelli yaklaşım ile öğrenicinin sürece aktif katılımını sağladığını, yerel ve evrensel kültür ögeleriyle zenginleştirildiğini, sürece dayalı ve alternatif ölçme- değerlendirme tekniklerine odaklandığını, seviye arttıkça ölçme- değerlendirme tekniği çeşitliliğinin de arttığını ortaya çıkarmıştır.

Abstract

Teaching Turkish as a foreign language has been an area that has been pursued with different aims and methods from periods traceable through written sources to the present day. Today, these instructional activities are carried out through Turkish Teaching Centers within universities, Yunus Emre Enstitüsü, Türkiye Maarif Vakfı, Millî Eğitim Bakanlığı, as well as various public and private institutions; these institutions also develop instructional materials. Among the fundamental materials used in language teaching, coursebooks are one of the most important resources after the teacher in guiding learners through the learning process. However, the majority of existing coursebooks are primarily designed for teaching Turkish as a foreign language to adults, while materials intended for children remain limited. Yet, in today’s world, where multilingual and multicultural societies are increasingly common, early second language learning has become an important necessity for children. Since children’s cognitive and developmental characteristics differ from those of adults, language teaching materials designed for this group should also be structured differently from those prepared for adult learners. In this study, the Maarif Türkçe İlkokul Kitap Setleri: Okuma Yazma Öğreniyorum (coursebook and teacher’s guidebook) published by Türkiye Maarif Vakfı in 2023, as well as the coursebooks, workbooks, and teacher’s guidebooks covering the A1.1, A1.2, A1.3, and A1.4 levels, were examined in terms of supplementary materials, format, content, and assessment and evaluation diversity. The research was conducted within the scope of the basic qualitative research design using the document analysis method, and the data obtained were analyzed through descriptive analysis. The findings revealed that the book sets are rich in terms of supplementary material variety; they demonstrate unity and balance in overall design and aesthetic elements, yet some levels remain insufficient in terms of weight and size; the Maarif Vakfı Türkçenin Yabancı Dil olarak Öğretimi Programı plays an effective role in organizing the instructional process; the game- and drama-based approach ensures learners’ active participation in the process; the materials are enriched with local and universal cultural elements; they focus on process-based and alternative assessment and evaluation techniques; and as the level increases, the diversity of assessment and evaluation techniques also increases.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Başkan, Y., Mutlu, H. H. (2025). Türkçenin yabancı dil olarak çocuklara öğretimi: Maarif Türkçe örneği (Kitap Seti İncelemesi). ODÜ SOSYAL BİLİMLER ARAŞTIRMALARI DERGİSİ-ODÜSOBİAD, Cilt: 15 Sayı: 4, 2292–2329. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1556688

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (26)

  1. Akkutay, U. (1984). Enderun schools. Gazi University Faculty of Education Publications.
  2. Akyuz, Y. (1999). History of Turkish education (Expanded ed.). Pegem Akademi.
  3. Brown, H. D. (2004). Language assessment: Principles and classroom practices. Pearson Education.
  4. Cameron, L. (2001). Teaching languages to young learners. Cambridge University Press.
  5. Cansiz Aktas, M. (2023). Qualitative data collection techniques. In H. Ozmen & O. Karamustafaoglu (Eds.), Research methods in education (pp. 113–136). Pegem Akademi.
  6. Council of Europe. (2020). Common European framework of reference for languages: Learning, teaching, assessment – Companion volume. Council of Europe.
  7. Celik, S., & Kodan, E. (2020). Evaluation of coursebooks in teaching Turkish to foreigners based on teachers’ opinions. International Journal of Turkish Literature Culture Education, 9(3), 1405–1423.
  8. Ercan Guven, A. N., & Cimen, I. (2024). An analysis of Maarif Turkce coursebooks in terms of cultural elements (B1 and B2 levels). International Journal of Teaching Turkish as a Foreign Language, 7(1), 138–167.
  9. Erdil, M., & Acik, F. (2021). An analysis of grammar content in Turkish teaching sets in relation to the Teaching Turkish as a Foreign Language Program of the Turkiye Maarif Vakfi. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 9(4), 130–161.
  10. Kaplan, K., & Bilgin, A. (2024). Elements of intangible cultural heritage in A1.1 coursebooks (The case of Maarif Turkce). Gumushane University Journal of Social Sciences, 15(1), 89–98.
  11. Kapusizoglu, F. (2025). A review of supplementary materials in teaching Turkish to foreigners. International Journal of Turkish Teaching Research, 5(3), 706–733.
  12. Karatas, H. I. (2024). An analysis of Maarif Turkce secondary school A1 textbooks in terms of values education (Master’s thesis). Bursa Uludag University Institute of Educational Sciences, Bursa.
  13. Komur, E. (2010). The education system of the Enderun School in the Ottoman State and its effects on the Turkish education system (Master’s thesis). Beykent University Institute of Social Sciences, Istanbul.
  14. Kutlu, I., & Cevik, A. (2025). Instructors’ views on the use of drama in teaching Turkish as a foreign language. International Journal of Turkish Teaching Research, 5(1), 129–145.
  15. McGrath, I. (2016). Materials evaluation and design for language teaching (2nd ed.). Edinburgh University Press.
  16. Merriam, S. B. (2023). Qualitative research: A guide to design and implementation (S. Turan, Trans.). Nobel Publishing.
  17. Nordlund, M. (2016). EFL textbooks for young learners: A comparative study. Education Inquiry, 7(1), 1–19. https://doi.org/10.3402/edui.v7.27787
  18. Omeroglu, E. (2020). Teaching Turkish to foreigners: Subject-area coursebook analysis. Nobel Academic Publishing.
  19. Oz, Y. (1996). Persian–Turkish dictionaries throughout history (Doctoral dissertation). Ankara University, Institute of Social Sciences, Ankara.
  20. Perez, A., & Garcia, M. (2023). Children’s textbooks as tools for language, culture, and emotional development. Language, Culture and Curriculum, 36(1), 1–15. https://doi.org/10.1080/07908318.2022.2145678
  21. Sen, U. (2016). Teaching Turkish to bilingual Turkish children: The first teachers and the first Turkish language curriculum. Mersin University Journal of the Faculty of Education, 12(3), 1023–1036.
  22. Shin, J. K., & Crandall, J. (2014). Teaching young learners English: From theory to practice. National Geographic Learning/Cengage Learning.
  23. Timur Agildere, S. (2010). The importance of teaching Turkish as a foreign language in eighteenth-century Europe: The Istanbul French School of Dragomans in the Ottoman Empire (1669–1873). Turkish Studies, 5(3), 693–704.
  24. Tomlinson, B. (Ed.). (2013). Developing materials for language teaching (2nd ed.). Cambridge University Press.
  25. Turkiye Maarif Vakfi. (2023a). Maarif Turkce textbook sets. https://turkiyemaarif.org/editions/maarif-turkce-kitap-setleri
  26. Turkiye Maarif Vakfi. (2023b). Teaching Turkish as a foreign language program. Turkiye Maarif Vakfi Publications.