KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / ODÜ SOSYAL BİLİMLER ARAŞTIRMALARI DERGİSİ-ODÜSOBİAD / 2026 / Cilt: 16 Sayı: ISRIS 2026 Özel Sayı

YÖKAK Kurumsal Akreditasyon Programı kapsamında akredite edilen yükseköğretim kurumlarında kalite yönetiminin gelişimi: uyma puanı temelli karşılaştırmalı bir analiz

The development of quality management in higher education institutions accredited under the Institutional Accreditation Program of the Turkish Higher Education Quality Council: a conformity score-based comparative analysis

Kürşat Taştan(ORDU ÜNİVERSİTESİ, ÜNYE İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ)0000-0002-9476-4305
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-09-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, genel ortalama uyma puanının 77,00 (SS = 9,17) olduğunu ve puanların 51,66 ile 84,06 arasında değiştiğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırma, Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) Kurumsal Akreditasyon Programı (KAP) kapsamında akredite edilen yükseköğretim kurumlarında kalite yönetiminin gelişimini uyma puanı yöntemiyle incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmanın örneklemi, 2025 yılı veri toplama dönemi itibarıyla YÖKAK KAP kapsamında aktif akreditasyona sahip kurumlar arasından gönüllülük esasına göre çalışmaya katılan 28 yükseköğretim kurumundan oluşmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, genel ortalama uyma puanının 77,00 (SS = 9,17) olduğunu ve puanların 51,66 ile 84,06 arasında değiştiğini göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2025 Verileri
⚙️Değişkenler:kalite yönetimi · uyma puanı · YÖKAK

Özet

Bu araştırma, Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) Kurumsal Akreditasyon Programı (KAP) kapsamında akredite edilen yükseköğretim kurumlarında kalite yönetiminin gelişimini uyma puanı yöntemiyle incelemektedir. Araştırmanın örneklemi, 2025 yılı veri toplama dönemi itibarıyla YÖKAK KAP kapsamında aktif akreditasyona sahip kurumlar arasından gönüllülük esasına göre çalışmaya katılan 28 yükseköğretim kurumundan oluşmaktadır. Veriler, Taştan (2021) ile Taştan ve Yılmaz (2022) tarafından geliştirilen Yükseköğretimde Kalite Yönetimi Uyma Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Kurum düzeyinde sıfır varyans gösteren 21 maddenin analiz dışında bırakılmasının ardından, uyma puanları kalan 43 maddelik analitik set üzerinden Özen’in (2000, 2002) yöntemiyle hesaplanmış ve 0–100 ölçeğine dönüştürülmüştür. Bulgular, genel ortalama uyma puanının 77,00 (SS = 9,17) olduğunu ve puanların 51,66 ile 84,06 arasında değiştiğini göstermektedir. Tam akreditasyon grubunun uyma puanı ortalaması (Ort = 79,65), koşullu akreditasyon grubunun ortalamasından (Ort = 74,36) 5,29 puan daha yüksektir ve etki büyüklüğü orta düzeydedir (Cohen’s d = .592). Bulgular, kalite yönetimi alanında yüksek düzeyde bir yaygınlaşma bulunduğunu; ancak kurumlar arasında normatif uyum derinliği bakımından belirgin farklılıkların sürdüğünü ortaya koymaktadır. Genel olarak değerlendirildiğinde, YÖKAK sisteminin alan düzeyinde homojenleşme yarattığı; buna karşın kurumsallaşma derinliğinin yükseköğretim kurumları arasında eşit biçimde dağılmadığı görülmektedir.

Abstract

This study examines the development of quality management in higher education institutions accredited under the Institutional Accreditation Program (IAP) of the Turkish Higher Education Quality Council (THEQC) through the conformity score method. The sample consists of 28 higher education institutions that voluntarily participated in the study among institutions holding active full or conditional accreditation under the THEQC IAP as of the 2025 data collection period. The data were collected using the Higher Education Quality Management Conformity Scale, originally developed by Taştan (2021) and Taştan and Yılmaz (2022). After excluding 21 zero-variance items at the institution level, conformity scores were calculated using the remaining 43-item analytical set based on Özen’s (2000, 2002) method and converted to a 0–100 scale. The findings show that the overall mean conformity score was 77.00 (SD = 9.17), with scores ranging from 51.66 to 84.06. The mean conformity score of the fully accredited group (M = 79.65) was 5.29 points higher than that of the conditionally accredited group (M = 74.36), with a medium effect size (Cohen’s d = .592). The results indicate that quality management practices have become widely diffused across the higher education field, yet notable differences persist in the depth of normative conformity across institutions. Overall, the findings suggest that the THEQC system generates field-level homogenization, while the depth of institutionalization remains unevenly distributed among higher education institutions.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Taştan, K. (2026). YÖKAK Kurumsal Akreditasyon Programı kapsamında akredite edilen yükseköğretim kurumlarında kalite yönetiminin gelişimi: uyma puanı temelli karşılaştırmalı bir analiz. ODÜ SOSYAL BİLİMLER ARAŞTIRMALARI DERGİSİ-ODÜSOBİAD, Cilt: 16 Sayı: ISRIS 2026 Özel Sayı. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1949069

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (35)

  1. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
  2. DiMaggio, P. J., & Powell, W. W. (1983). The iron cage revisited: Institutional isomorphism and collective rationality in organizational fields. American Sociological Review, 48(2), 147–160. https://doi.org/10.2307/2095101
  3. Fidan, M., Bıyıklı, F., & Özkara, B. (2022). Akademisyenler için akreditasyon ne anlama geliyor? Yükseköğretimde kalite üzerine nitel bir araştırma. Sosyal Mucit Academic Review, 3(2), 213–236. https://doi.org/10.54733/smar.1166028
  4. Foster, R. C. (2021). KR20 and KR21 for some nondichotomous data (It’s not just Cronbach’s alpha). Educational and Psychological Measurement, 81(6), 1172–1202. https://doi.org/10.1177/0013164421992535
  5. Harvey, L., & Green, D. (1993). Defining quality. Assessment & Evaluation in Higher Education, 18(1), 9–34. https://doi.org/10.1080/0260293930180102
  6. Harvey, L., & Stensaker, B. (2008). Quality culture: Understandings, boundaries and linkages. European Journal of Education, 43(4), 427–442. https://doi.org/10.1111/j.1465-3435.2008.00367.x
  7. Harvey, L., & Williams, J. (2010). Fifteen years of quality in higher education. Quality in Higher Education, 16(1), 3–36. https://doi.org/10.1080/13538321003679457
  8. Kuder, G. F., & Richardson, M. W. (1937). The theory of the estimation of test reliability. Psychometrika, 2(3), 151–160. https://doi.org/10.1007/BF02288391
  9. Lance, C. E., Butts, M. M., & Michels, L. C. (2006). The sources of four commonly reported cutoff criteria: What did they really say? Organizational Research Methods, 9(2), 202–220. https://doi.org/10.1177/1094428105284919
  10. Langfeldt, L., Stensaker, B., Harvey, L., Huisman, J., & Westerheijden, D. F. (2010). The role of peer review in Norwegian quality assurance: Potential consequences for excellence and diversity. Higher Education, 59(4), 391–405. https://doi.org/10.1007/s10734-009-9255-4
  11. Leiber, T. (2018). Impact evaluation of quality management in higher education: A contribution to sustainable quality development in knowledge societies. European Journal of Higher Education, 8(3), 235–248. https://doi.org/10.1080/21568235.2018.1474775
  12. Leiber, T., Stensaker, B., & Harvey, L. (2015). Impact evaluation of quality assurance in higher education: Methodology and causal designs. Quality in Higher Education, 21(3), 288–311. https://doi.org/10.1080/13538322.2015.1111007
  13. Leiber, T., Stensaker, B., & Harvey, L. (2018). Bridging theory and practice of impact evaluation of quality management in higher education institutions: A SWOT analysis. European Journal of Higher Education, 8(3), 351–365. https://doi.org/10.1080/21568235.2018.1474782
  14. Martin, M., & Parikh, S. (2017). Quality management in higher education: Developments and drivers: Results from an international survey. UNESCO International Institute for Educational Planning. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000260226
  15. Martin, M., & Stella, A. (2007). External quality assurance in higher education: Making choices. UNESCO International Institute for Educational Planning. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000152045
  16. Meyer, J. W., & Rowan, B. (1977). Institutionalized organizations: Formal structure as myth and ceremony. American Journal of Sociology, 83(2), 340–363. https://doi.org/10.1086/226550
  17. Özen, Ş. (2000). Kurumsal kuram ışığında TKY’nin Türkiye’deki yayılım sürecinin dinamikleri. In 8. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi Bildiriler Kitabı (pp. 303–322). Erciyes Üniversitesi.
  18. Özen, Ş. (2002). Bağlam, aktör, söylem ve kurumsal değişim: Türkiye’de toplam kalite yönetiminin yayılım süreci. Yönetim Araştırmaları Dergisi, 1(2), 47–90.
  19. Pelin, M., Sert, H., & Yurumez, Y. (2022). Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK): Değerlendirme Süreçleri ve Deneyim Paylaşımı. Online Turkish Journal of Health Sciences, 7(3), 506-510. https://doi.org/10.26453/otjhs.1142275
  20. Prøitz, T. S., Stensaker, B., & Harvey, L. (2004). Accreditation, standards and diversity: An analysis of EQUIS accreditation reports. Assessment & Evaluation in Higher Education, 29(6), 735–750. https://doi.org/10.1080/0260293042000227263
  21. Sipahi Mencet, D., & Akar, N. (2022). Kalite aktörlerinin yükseköğretimde sürdürülebilir kaliteye ilişkin görüşleri üzerine bir durum çalışması. Erciyes Akademi, 36(1), 103–123. https://doi.org/10.48070/erciyesakademi.1030275
  22. Stensaker, B. (2018). Quality assurance and the battle for legitimacy: Discourses, disputes and dependencies. Higher Education Evaluation and Development, 12(2), 54–62. https://doi.org/10.1108/HEED-10-2018-0024
  23. Stensaker, B., & Harvey, L. (2006). Old wine in new bottles? A comparison of public and private accreditation schemes in higher education. Higher Education Policy, 19(1), 65–85. https://doi.org/10.1057/palgrave.hep.8300110
  24. Stensaker, B., Langfeldt, L., Harvey, L., Huisman, J., & Westerheijden, D. F. (2011). An in-depth study on the impact of external quality assurance. Assessment & Evaluation in Higher Education, 36(4), 465–478. https://doi.org/10.1080/02602930903432074
  25. Suchman, M. C. (1995). Managing legitimacy: Strategic and institutional approaches. Academy of Management Review, 20(3), 571–610. https://doi.org/10.5465/amr.1995.9508080331
  26. Tam, M. (2001). Measuring quality and performance in higher education. Quality in Higher Education, 7(1), 47–54. https://doi.org/10.1080/13538320120045076
  27. Taştan, K. (2021). Yükseköğretimde kalite uygulamalarının yayılımının yeni kurumsal kuram çerçevesinde değerlendirilmesi (Thesis No. 10363752) [Doctoral dissertation, Zonguldak Bülent Ecevit University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  28. Taştan, K., Sabır Taştan, N., & Yılmaz, S. (2023). Kalite yöneticilerinin gözünden yükseköğretimde kalite çalışmaları [Quality studies in higher education from the perspective of quality managers]. Turkish Studies-Economics, Finance, Politics, 18(3), 1113–1141. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.68285
  29. Taştan, K., & Yılmaz, S. (2021). Yeni kurumsal kuram argümanlarıyla Türk yükseköğretim sisteminde kalite yönetiminin benimsenmesi üzerine teorik model çalışması. Black Sea Journal of Public and Social Science, 4(2), 79–91. https://doi.org/10.52704/bssocialscience.912717
  30. Taştan, K., & Yılmaz, S. (2022). Kalite yönetimi uyma ölçeğinin yükseköğretim için işlemselleştirilmesi: Yükseköğretimde kalite yönetimi uyma ölçeği. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 12(3), 573–587. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1110795
  31. THEQC. (2025a). 2024 yükseköğretim değerlendirme ve kalite güvencesi durum raporu [2024 higher education evaluation and quality assurance status report]. Turkish Higher Education Quality Council. Retrieved December 29, 2025, from https://www.yokak.gov.tr/documents/StatusReports/2024%20Yılı%20Yükseköğretim%20Değerlendirme%20ve%20Kalite%20Güvencesi%20Durum%20Raporu%20.pdf
  32. THEQC. (2025b). THEQC information management system: Institutional accreditation reports and decisions. Turkish Higher Education Quality Council. Retrieved August 06, 2025, from https://mis.yokak.gov.tr/Report/KarRapor
  33. Uludağ, G., Bora, M., & Çatal, S. (2021). Türk yükseköğretiminde kalite güvencesi sistemi ve öğrenci katılımının önemi. Trakya Üniversitesi Kalite ve Strateji Yönetimi Dergisi, 1(1), 91–111. https://izlik.org/JA98MA75RP
  34. Westerheijden, D. F., Stensaker, B., & Rosa, M. J. (Eds.). (2007). Quality assurance in higher education: Trends in regulation, translation and transformation. Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-6012-0
  35. Westphal, J. D., Gulati, R., & Shortell, S. M. (1997). Customization or conformity? An institutional and network perspective on the content and consequences of TQM adoption. Administrative Science Quarterly, 42(2), 366–394. https://doi.org/10.2307/2393924