Türkiye’de Mühendislik Etiği Eğitimi

Özet

Mühendisler toplumsal ve ekonomik yaşamımızın başlıca alanlarında yaratıcı, planlayıcı, tasarımcı ve uygulayıcı olarak hizmet vermektedirler. Mühendisin, insan yaşamına bu etkin müdahalesi kaçınılmaz olarak değer sorunlarını, etik eylemleri ve etik ilişkileri ortaya çıkarır. Günümüzde insanlık küresel ısınma, hızlı kentleşme, gelir dağılımındaki artan eşitsizlikler, yoksulluk ve açlığın engellenememesi, tükenen doğal kaynaklar, artan şiddet gibi pek çok sorunla karşı karşıyadır. Bu sorunların çözümünde mühendislerden önemli katkılar beklenmektedir. Değersel boyutları son derece belirleyici olan bu sorunlara çözüm üretmesi beklenen mühendislerin, etik konusunda yeterli donanıma sahip olmasının gereğine inanıyoruz. Bu makalede, Türkiye’deki mühendislik eğitiminin tarihine kısaca değinildikten sonra, ülkemizde mühendislik meslek ilkelerinin belirlenip geliştirilmesi ve etik eğitiminin de ilk mühendislik lisans eğitim programlarına eklenmesinde alınan yol değerlendirilmiştir. Daha sonra söz konusu eğitimin içeriği tartışılmış ve bazı önerilerde bulunulmuştur. Bugün ülkemizde etik konusu mühendislik eğitiminde önemle üzerinde durulan bir müfredat öğesi konumuna gelmiştir. Bunda meslek odalarının ve akreditasyon süreçlerinin önemli katkısı olmuştur. Mühendislik programlarında etik eğitimi içerik açısından değerlendirildiğinde; eleştirel düşünceyi geliştirmek yerine, birörnek davranış biçimleri geliştirmeye daha uygun oluşu, eğitim içeriklerinin farklı mühendislik alanlarının farklı değersel sorunlarını yeterince dikkate almayacak kadar homojen olması, uzmanlaşma aşamasında araştırma ve yayın etiği dışında bir etik eğitimi yapılmaması, etik eğitiminin gerekliliği, etkililiği ve yararlılığı konusunda yeterli sayı ve içerikte araştırma bulunmaması konuları dikkat çekmektedir. Mühendislik fakültelerinde sürdürülmekte olan etik eğitiminin geliştirilmesi için bu fakültelerde etik konusuyla özel olarak ilgilenen akademik bir yapılanmanın oluşturulması yararlı olacaktır. Söz konusu derslerde kullanılmak üzere, yerel nitelikleri de içeren eğitim materyallerinin geliştirilmesi de bir diğer öneri olarak sunulmaktadır.