Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightNöroteknolojinin tıbbi amaçlı kullanımına özgülenen alanı, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) gibi uluslararası kuruluşların metinleri ve sağlık hukuku ve sağlık bilişimi kapsamında başka bir makalenin konusunu oluşturmaktadır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Teknoloji son yıllarda temas ettiği birçok disiplini, interdisipliner bir alana dönüştürmekte ve bilginin çok yönlü ele alınmasına işlevsel bir zemin hazırlamaktadır. Böylesine bir etki ile interdisipliner bir dönüşüme uğrayan nörobilim; bir yandan teknik ve uygulama boyutlarında nöroteknoloji alanına geniş bir çalışma ortamı sunmuş, diğer yandan mevcut ve yeni ortaya çıkan gündemi ile nöroetik ve nörohukuk gibi yeni disiplinlerin oluşmasında tetikleyici bir güç olmuştur. Nöroteknoloji alanındaki ilerlemeler, insan beyni ve sinir sistemine dair yeni ve daha fazla verinin ortaya çıkmasına zemin hazırlamış ve bilişim alanında devrim niteliğindeki gelişmeler özellikle yapay zekâ teknolojileri ile desteklendiğinde insan beynine dair elde edilen verilerin etik ve hukuki açıdan, yeniden ve yeni bir bakış açısıyla değerlendirilmesi gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Bununla birlikte, hızla ve yaygın olarak devam eden çalışmalara rağmen, nöroteknoloji alanında az sayıda ülkede nitelik ve nicelik açısından sınırlı ölçüde normatif girişimlerde bulunulmuştur. İnsan beyni üzerinde yapılan araştırmalar ve muhtemel sonuçlarının yeni sayılabilecek bu disiplinlerin odağı olması ile konunun farklı yönleriyle ele alınması daha da önem kazanmış ve uluslararası kuruluşların faaliyet ve görev alanlarına dâhil edilerek çalışmalar başlatılmıştır. Son yıllarda hız kazanan çalışmaların sonucunda bu anlamda ilk etik yaklaşımlardan biri 2025 yılında yayımlanan UNESCO nöroteknoloji etiği tavsiye kararı taslağı olmuştur. Tavsiye kararın, nöroteknoloji alanında faaliyet gösteren uluslararası, bölgesel ve ulusal otoriteler ile araştırma ve akademik kuruluşların; ayrıca kamu, özel sektör ve sivil toplum örgütlerinin dikkatine sunulmasına istinaden, çalışmamızda taslağın etik tavsiyeleri hukuk teknolojileri perspektifinden, nöroetik, nörohukuk ve nöral hak kavramları ile birlikte ele alınarak, bu alanlara özgü bölümleri genel hatlarıyla değerlendirilmiştir. Nöroteknolojinin tıbbi amaçlı kullanımına dair detaylı değerlendirme bu çalışmaya dahil edilmemiştir. Nöroteknolojinin tıbbi amaçlı kullanımına özgülenen alanı, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) gibi uluslararası kuruluşların metinleri ve sağlık hukuku ve sağlık bilişimi kapsamında başka bir makalenin konusunu oluşturmaktadır.
Abstract
In recent years, technology has transformed many disciplines it touches into an interdisciplinary field, providing a functional basis for the multifaceted treatment of knowledge. Neuroscience, undergoing such an interdisciplinary transformation, has not only provided a broad field of study for neurotechnology in its technical and practical aspects, but also, with its existing and emerging agendas, has become a stimulating force in the formation of new disciplines such as neuroethics and neurolaw. Advances in neurotechnology have led to the emergence of new and more abundant data on the human brain and nervous system, and revolutionary developments in informatics, particularly when supported by artificial intelligence technologies, have necessitated a renewed and renewed ethical and legal assessment of data obtained from the human brain. Despite these rapidly and extensive studies, only a few countries have undertaken normative initiatives in the field of neurotechnology, both qualitatively and quantitatively, on a limited scale. With research on the human brain and its potential consequences becoming the focus of these relatively new disciplines, addressing the subject from different perspectives has become even more crucial, and studies have been initiated by integrating them into the activities and mandates of international organizations. As a result of accelerated research in recent years, the first ethical approach in this regard was the UNESCO draft neurotechnology ethics recommendation, published in 2025. Based on the recommendation's attention to international, regional, and national authorities, research and academic institutions operating in the field of neurotechnology, as well as to public, private, and civil society organizations, this study examines the draft's ethical recommendations from a legal technologies perspective, along with the concepts of neuroethics, neurolaw, and neurorights, and provides a general overview of the specific sections of these fields. A detailed assessment of the medical use of neurotechnology is not included in this study. The specific area of neurotechnology's medical use is the subject of another article, within the context of texts from international organizations such as the World Health Organization (WHO) and health law and health informatics. Keywords: Neurotechnology, neuroethics, neurolaw, legal technologies, human rights.