KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Türkiye Biyoetik Dergisi / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 1

Üreme Sağlığına İlişkin Etik İkilemler ve Etik Karar Verme

ETHICAL DILEMMAS AND ETHICAL DECISION MAKING RELATED TO REPRODUCTIVE HEALTH

Elif Bayrakçı Eroğlu(GAZİANTEP İSLAM BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-6351-6002
Selin Nur Altun(KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-2882-2682
Meltem Akbaş(ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-5845-0552
Sayfa
17–24
Yayın Tarihi
2026-03-29
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, gebe bireyin etik özne olarak görünürlüğünün güçlendirilmesi gerektiğini ve klinik kararların yalnızca tıbbi göstergelerle sınırlı kalmayıp etik, hukuki ve toplumsal boyutlarla da desteklenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu derleme, üreme sağlığında sık karşılaşılan etik ikilemleri üç klinik vaka üzerinden ele almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:İlk vaka, cinsel saldırı mağduru bir kadına acil kontrasepsiyonun vicdani ret gerekçesiyle reddedilmesini; ikinci vaka, anensefalik fetüste serklaj talebinin değerlendirilmesini; üçüncü vaka ise tıbbi endikasyon olmaksızın sezaryen doğum talebini konu edinmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, gebe bireyin etik özne olarak görünürlüğünün güçlendirilmesi gerektiğini ve klinik kararların yalnızca tıbbi göstergelerle sınırlı kalmayıp etik, hukuki ve toplumsal boyutlarla da desteklenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Etik ikilem · hasta özerkliği · etik karar verme

Özet

Bu derleme, üreme sağlığında sık karşılaşılan etik ikilemleri üç klinik vaka üzerinden ele almaktadır. İlk vaka, cinsel saldırı mağduru bir kadına acil kontrasepsiyonun vicdani ret gerekçesiyle reddedilmesini; ikinci vaka, anensefalik fetüste serklaj talebinin değerlendirilmesini; üçüncü vaka ise tıbbi endikasyon olmaksızın sezaryen doğum talebini konu edinmektedir. Vaka analizleri, hasta özerkliği, zarar vermeme, yararlılık ve adalet ilkeleri çerçevesinde tartışılmıştır. Bulgular, gebe bireyin etik özne olarak görünürlüğünün güçlendirilmesi gerektiğini ve klinik kararların yalnızca tıbbi göstergelerle sınırlı kalmayıp etik, hukuki ve toplumsal boyutlarla da desteklenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, sağlık çalışanlarının üreme sağlığında karşılaştıkları karmaşık etik durumlarda bütüncül ve hasta merkezli bir yaklaşım benimsemelerinin önemini vurgulamaktadır.

Abstract

This review addresses common ethical dilemmas in reproductive health through the analysis of three clinical cases. The first case concerns the refusal to provide emergency contraception to a sexual assault survivor on the grounds of conscientious objection; the second examines the request for cervical cerclage in the presence of an anencephalic fetus; and the third explores the ethical challenges of a maternal request for cesarean delivery without medical indication. The cases are discussed within the framework of autonomy, nonmaleficence, beneficence, and justice. The findings highlight the need to strengthen the recognition of the pregnant individual as an ethical subject and emphasize that clinical decisions should not be limited to medical criteria alone but should also incorporate ethical, legal, and social dimensions. The study underscores the importance of adopting a holistic and patient-centered approach by healthcare professionals when faced with complex ethical dilemmas in reproductive health.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Eroğlu, E. B., Altun, S. N., Akbaş, M. (2026). Üreme Sağlığına İlişkin Etik İkilemler ve Etik Karar Verme. Türkiye Biyoetik Dergisi, Cilt: 13 Sayı: 1, 17–24. https://ajindex.com/articles/1662658

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (32)

  1. Turan N, Aydin A. Hemşirelik ve Etik. İstanbul: Istanbul University Press 2024.
  2. Turan N, Kaya N. Hemşirelik uygulamalarında etik. Editör Karagözoğlu Ş, Demiray A, Doğan P. Temel Hemşirelik Uygulama İçin Esaslar. Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri 2025: 398-417.
  3. Türk Dil Kurumu Sözlükleri. Erişim: (https://sozluk.gov.tr/). Erişim Tarihi: 11.09.2025.
  4. Reproductive Health. Erişim: (https://www.who.int/southeastasia/health-topics/reproductive-health). Erişim Tarihi: 11.09.2025.
  5. Pennings G, Dondorp W, Popovic M, Chuva de Sousa Lopes S, Mertes H. Ethical considerations on the moral status of the embryo and embryo-like structures. Human Reproduction 2024; 39 (11): 2387-2391.
  6. Wicclair MR. Conscientious objection in health care: An ethical analysis. Cambridge University Press 2011.
  7. Dinicola GA. Perinatal Ethics: The Role of Ethics Consultation Around Parental Dilemmas Before and After Birth. Dissertation Director Magill G. Doctoral Dissertation, Duquesne University McAnulty College and Graduate School of Liberal Arts. Pittsburgh 2024.
  8. Zhu J, Sanches P, Tsaknaki V, Van Der Maden W, Kaklopoulou I. The Centers and Margins of Modeling Humans in Well-being Technologies. Proceedings of the 2025 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems. 2025: 1-16.
  9. Brumley J, Lange-Kessler J, Boys A. Professional Foundation of Midwifery. Editors Phillippi J, Kantorowitz-Gordon I. Varney's Midwifery, 2023: 13-48.
  10. Celie KB, Symons X, Kochheiser M, Ayala R, Lakhoo K. Conscientious objection: A global health perspective. BMJ Global Health 2024; 9 (12): e017555.
  11. American College of Obstetricians and Gynecologists, Committee Opinion 390: Ethical decision making in obstetrics and gynecology. Obstet Gynecol 2019; 113 (2): 387-390.
  12. Dönmez A, Yeyğel Ç, Kılınç D. Sağlık Hizmet Uygulamalarında Etik Karar Verme Süreci. IZTU Journal of Medical and Health Sciences 2022; 1 (2): 65-74.
  13. Gilbert ES, Harmon JS. Etik Karar Verme. Çeviri Editörü Taşkın L. Yüksek Riskli Gebelik ve Doğum. Ankara: Palme Yayıncılık 2011: 193.
  14. American College of Obstetricians and Gynecologists, Committee Opinion 439: Informed consent. Obstet Gynecol 2020; 114 (2): 401-408.
  15. de Londras F, Cleeve A, Rodriguez MI, Farrell A, Furgalska M, Lavelanet AF. The Impact of 'conscientious objection' on abortion-related outcomes: A synthesis of legal and health evidence. Health policy 2023; 129: 104716.
  16. Emergency contraception. Erişim: (https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/emergency-contraception). Erişim Tarihi: 11.09.2025.
  17. American Academy of Pediatrics Policy statement: Emergency contraception. Pediatrics 2009; 124 (6): e1100–e1109.
  18. Nüfus Planlaması Hakkında Kanun. Erişim: (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2827&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5). Erişim Tarihi: 14.01.2026.
  19. Türk Ceza Kanunu, Madde 99. Erişim: (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5). Erişim Tarihi: 14.01.2026.
  20. Hasta Hakları Yönetmeliği. Erişim: (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4847&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5). Erişim Tarihi: 14.01.2026.
  21. Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu. Erişim: (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=3359&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5). Erişim Tarihi: 14.01.2026.
  22. T.C. Sağlık Bakanlığı Cinsel Saldırı Mağdurlarına Yönelik Sağlık Hizmetleri Rehberi. Erişim: (https://www.aile.gov.tr/media/2499/cocuk-bakim-kuruluslarinda-calisan-personele-yonelik-istismarla-mucadele-rehber-kitapcigi.pdf) Erişim Tarihi: 14.01.2026.
  23. Dresser R. Professionals, conformity, and conscience. Hastings Center Report 2005; 35 (6): 9-10.
  24. Boz İ. Hemşirelik Bakımında Vicdani Ret Mümkün müdür. Turkiye Klinikleri Journal of Medical Ethics-Law and History 2020; 28 (1): 134-140.
  25. Quenby S, Gallos ID, Dhillon-Smith RK et al. Miscarriage matters: The epidemiological, physical, psychological, and economic costs of early pregnancy loss. The Lancet 2021; 397 (10285): 1658-1667.
  26. Shennan AH, Story L. Cervical cerclage: Green‐top guideline 75. BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology 2022; 129 (7): 1178-1210.
  27. Opiyo N, Kingdon C, Oladapo OT et al. Non-clinical interventions to reduce unnecessary caesarean sections: WHO recommendations. Bulletin of the World Health Organization 2019; 98 (1): 66.
  28. ACOG Committee Opinion 819: Informed Consent and Shared Decision Making in Obstetrics and Gynecology. Obstet Gynecol 2021; 137: e34-e41.
  29. Romanis EC. Biotechnology, gestation, and the law. Oxford University Press 2024.
  30. ACOG Committee Opinion 761: Cesarean Delivery on Maternal Request. Obstet Gynecol 2019; 133 (1): e73–e77.
  31. WHO statement on caesarean section rates. Erişim: (https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/who-statement-on-caesarean-section-rates-frequently-asked-questions). Erişim Tarihi: 10.09.2025.
  32. Emergency contraception. Erişim: (https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/emergency-contraception). Erişim Tarihi: 11.09.2025.