Dergiler / TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 1 Sayı: 12

SİNAN PAŞA’NIN MAÂRİF-NÂMESİ’NDE İDEAL İNSAN

Sayfa
106–117
Yayın Tarihi
2018-04-25
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Kendi ile gitmeyecek hiçbir nesneyi biriktirmemelidir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sinan Paşa on beşinci yüzyılda yaşamış, edip, mütefekkir ve âlim (müderris) bir devlet adamıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Birçok kaynak, 1440’ta İstanbul’da doğduğunu yazmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Kendi ile gitmeyecek hiçbir nesneyi biriktirmemelidir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Maarif-name · Nasihat · İdeal İnsan

Özet

Sinan Paşa on beşinci yüzyılda yaşamış, edip, mütefekkir ve âlim (müderris) bir devlet adamıdır. İstanbul’un ilk kadısı büyük âlim Hızır Beyin oğludur. İsmi Yusuf bin Hızır Bey bin Celâleddîn olup, lakabı Sinânüddîn’dir. Hoca Paşa şanı ile meşhur oldu. Doğum tarihî ve yeri hakkında ihtilaf vardır. Birçok kaynak, 1440’ta İstanbul’da doğduğunu yazmaktadır. Maârif-nâme ve Tazarru-nâme isimli eserlerinde Türk-İslâm Tefekkür Dünyası’nda önemli bir yere sahip olmuştur. Yazdığı eserlerde meselelere vukufiyet dikkat çekmektedir. Sinan Paşanın keskin bir zekâsı, üstün bir anlayış kabiliyeti vardı. Bu kabiliyetiyle, genç yaşta geniş bir bilgiye sahip oldu. Son derece cömert ve derviş mizaçlıydı. Dünyaya değer vermezdi. Tasavvuf ehline büyük muhabbet gösterirdi. Sinan Paşa, taklidi mümkün olmayan bir üslûb sahibidir. Bu konuda eski-yeni bütün kaynaklar ittifak etmişlerdir. Eski Türk Edebiyatında dinî-ahlâkî öğütleri ihtiva eden ve didaktik bir mahiyet arz eden eserlere nasihatname/pendname adı verilir. Bu tür eserlerin bir bölümü insanlara öğüt vermeyi amaçlar. Burada iyi ve olgun bir insanın nasıl olması gerektiği, iyi bir devlet adamı nasıl olur gibi konular işlenmektedir. Türk Edebiyatının ilk örneklerinden olan siyasetname tarzındaki Kutadgu Bilig ve aslen tasavvufî eserler olan Divân-ı Hikmet, Atabetü’l-Hakâyık ve Risaletü’n-Nushiyye gibi eserlerin yoğun olarak dinî-ahlâkî öğütler içermesi, İslamiyet’in yayılma aşamasında olduğu Türk toplulukları arasında İslami anlayışın hızla inkişaf etmesinde etkili olmuştur. Çalışmamıza konu olan Maârif-nâme’de konular anlatıldıktan sonra, o mevzuda âkil, hakîm, âlim, ârif gibi sıfatlarla nitelediği bilge kişilerin nasıl davranması gerektiğini kendine has bir üslup ile veciz bir şekilde dile getirmektedir. Dünya işlerinin insanı hangi boyutta etkilediğini, insanın bunlardan nasıl kurtulacağını bir bilen olarak Sinan Paşa haber vermektedir. Buna göre âkil adam yarın elinde olmayacak bir şey için bu gün zahmet çekmemelidir. Kendi ile gitmeyecek hiçbir nesneyi biriktirmemelidir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Solmaz, S. (2018). SİNAN PAŞA’NIN MAÂRİF-NÂMESİ’NDE İDEAL İNSAN. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, Cilt: 1 Sayı: 12, 106–117. https://ajindex.com/articles/1661789

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (5)

  1. ÇELEPİ, Mehmet Surur, (2016), Anadolu’da Toplumsal Kimliğin İnşası ve Dede Korkut Boylarındaki Bireyin Tekâmülü, Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Yıl 13, Sayı 25, Sayfa: 65-91.
  2. KÖKSAL, M. F., “Sinan Paşa’nın Nesri ve Nesir Üslûbu”, Doğu Akdeniz Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Dergisi, 1 (1998), 83-97.
  3. LEVEND, Âgâh S. (1988). Türk Edebiyatı Tarihi - I. Cilt Giriş, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
  4. ES-SUYÛTÎ, Celâleddîn b. Ebû Bekr (1981). el-Câmi‘u’s-Sağîr, Beyrut.
  5. TULUM, Mertol, Sinan Paşa, Maârif-nâme- Özlü Sözler ve Öğütler Kitabı Ank. 2013, AKM Yay.