Dergiler / Tasarım + Kuram / 2026 / Cilt: 22 Sayı: 45

Manzaranın Ötesinde: İstanbul’daki Üniversite Öğrencileri için Yeşil Alanların Sosyo-mekânsal Faydalarının Araştırılması

Beyond Scenery: Exploring the Socio-spatial Benefits of Green Spaces for University Students in Istanbul

Berna Yaylalı(BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ, MİMARLIK FAKÜLTESİ)0000-0002-2787-5363
Sevara Ahmedova(BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ, MİMARLIK FAKÜLTESİ)
Sayfa
148–170
Yayın Tarihi
2026-03-26
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Öğrencilerin kampüs yeşil alanlarını nasıl kullandığını, hangi amaçlarla kullandığını ve bu alanların mekansal konumlarının erişilebilirliği nasıl etkilediğini sorgulayarak, kampüs yeşil alanlarının tasarımının ve kullanımının öğrencilerin sosyal ve psikolojik gelişimini nasıl olumlu yönde destekleyebileceğine dair ampirik bulgular sunulacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Yeşil alanların sosyal ve psikolojik refah üzerindeki faydaları giderek daha fazla kabul görse de, yoğun nüfuslu kentsel ortamlarda üniversite öğrencileri üzerindeki spesifik etkileri hala yeterince araştırılmamıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:İstanbul gibi hızla kentleşen metropollerde üni¬versite öğrencilerinin psikolojik refahı üzerindeki spesifik etkilerine yoğunlaşan çalışmalarda önemli bir boşluk bulunmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Öğrencilerin kampüs yeşil alanlarını nasıl kullandığını, hangi amaçlarla kullandığını ve bu alanların mekansal konumlarının erişilebilirliği nasıl etkilediğini sorgulayarak, kampüs yeşil alanlarının tasarımının ve kullanımının öğrencilerin sosyal ve psikolojik gelişimini nasıl olumlu yönde destekleyebileceğine dair ampirik bulgular sunulacaktır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2006 Verileri
⚙️Değişkenler:Yeşil alan · Kamusal Alan · İstanbul

Özet

Yeşil alanların sosyal ve psikolojik refah üzerindeki faydaları giderek daha fazla kabul görse de, yoğun nüfuslu kentsel ortamlarda üniversite öğrencileri üzerindeki spesifik etkileri hala yeterince araştırılmamıştır. İstanbul gibi hızla kentleşen metropollerde üni¬versite öğrencilerinin psikolojik refahı üzerindeki spesifik etkilerine yoğunlaşan çalışmalarda önemli bir boşluk bulunmaktadır. Bu çalışma, kampüs yeşil alanlarının öğrencilerin psikolojik refahını nasıl şekillendirdiği sorusuna odaklanmaktadır. Öğrencilerin kampüs yeşil alanlarını nasıl kullandığını, hangi amaçlarla kullandığını ve bu alanların mekansal konumlarının erişilebilirliği nasıl etkilediğini sorgulayarak, kampüs yeşil alanlarının tasarımının ve kullanımının öğrencilerin sosyal ve psikolojik gelişimini nasıl olumlu yönde destekleyebileceğine dair ampirik bulgular sunulacaktır. Psikolojik refah için doğanın rolü üzerine yapılan kapsamlı araştırmalar, yeşil alanlarda bulunmanın stres seviyelerini düşürüp, yaşam memnuniyetini artırarak ruh sağlığı ve refahı üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Araştırmalar, yeşil alanların sosyal bağlantıları ve toplumsal bağları nasıl güçlendirdiğini, bireysel refahın yanı sıra toplumsal uyumu da teşvik ettiğini göstermektedir (Maas vd., 2006; Cervero ve Kockelman, 1997). Grinde ve Patil (2009) ve Heschong (2002) tarafından belirtildiği üzere, yeşil alanların refah ve ekolojik faydalar üzerindeki etkilerini vurgulayan sayısız avantajı da bu dönemde yeşil alan tasarımına yeniden odaklanılmasına yol açmıştır. Bu derleme, yeşil alanların kentlere dahil edilmesinin ve öneminin devam ettiğini vurgulamaktadır. Kaplan ve Kaplan’ın (1989) Dikkat Geri Kazanım Teorisi (Attention Restoration Theory) ve Ulrich’in (1984) Stres Azaltma Teorisi (Stress Reduction Theory), doğal ortamlarla etkileşimin zihinsel yorgunluğu ve stresi nasıl azaltabileceği, bilişsel performansı ve duygusal refahı nasıl iyileştirebileceğini anlamak için çalışmalara bir temel sağlar. Bu çalışma, İstanbul kampüslerindeki yeşil alanların öğrencilerin ruh sağlığını ve refahını nasıl etkilediğini araştırmakta ve öğrencilerin bu alanlarla ilgili algılarına, kullanımlarına ve memnuniyetlerine odaklanmaktadır. İstanbul’un hızla kentleşen ve yoğun nüfusa sahip bir şehir olması, üniversitelerdeki yeşil alanları daha da önemli hale getirmektedir. Kampüslerin analizinde karma yöntem yaklaşımı kullanılmıştır. Nicel aşama, yeşil alanların üniversite ortamlarındaki rolünü aydınlatmak için altı farklı kampüste kapsamlı gözlemlere dayanmaktadır. Bu aşamada, kampüsler arasında üniversite nüfusu ve yeşil metrik göstergeleri gibi temel özellikler karşılaştırılmış; ayrıca öğrencilerin yeşil alanlarla etkileşimleri izlenmiş ve öğrenci başına düşen yeşil alanı belirlemek için bir “yeşil metrik” kullanılmıştır. Bu karşılaştırmalı analizin ardından, nitelikli araştırma kısmında iki üniversite seçilmiştir: İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) ve Bilgi Üniversitesi. Bu üniversiteler, öğrenci başına kampüs içi yeşil alan kullanım oranı yüksek olması ve optimum öğrenci sayılarına sahip olmaları nedeniyle özellikle seçilmiş olup, yeşil alanların psikolojik etkilerini araştırmak için iyi bir örnek teşkil etmektedir. İTÜ, altı kampüsü ve 40.000’den fazla öğrencisi ile Türkiye’nin önde gelen üniversitelerinden biridir. Bu çalışmada, İTÜ’nün, toplam alanın %40’ını oluşturan bahçeler, ormanlık alanlar ve büyük bir göl ile yeşil alanlarıyla tanınan Maslak Kampüsü seçilmiştir. Bilgi Üniversitesi ise, üç kampüsü ve 15.000’den fazla öğrencisi olan özel bir üniversitedir. Çalışma için açık hava eğitimini, sosyal aktiviteleri ve huzurlu düşünmeyi teşvik eden yeşil alanlara, parklara ve bahçelere sahip olan Santral Kampüsü seçilmiştir. Alan çalışması olarak seçilen iki kampüste, farklı bölümlerden olan 20 öğrenciyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerde öğrencilerin yeşil alan algıları, kullanım şekilleri ve yeşil alanların ruhsal esenlik üzer¬indeki etkileri araştırılmıştır. Katılımcıları belirlemek için amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmış ve kampüste yeşil alanları kul¬lanan 18 ila 30 yaş arası öğrencilere odaklanılmıştır. Kayıtlı olmayan kişiler, sadece çevrimiçi eğitim alan öğrenciler ve 18 yaşın altındaki kişiler araştırma dışında tutulmuştur…. …Bu çalışma, üniversite yeşil alanlarının aşağıdakiler de dahil olmak üzere sayısız faydasını vurgulamaktadır: Stresin azalması ve zihinsel sağlığın iyileşmesi, ruh halinin ve bilişsel restorasyonun artması, ve öğrenci memnuniyetinin ve sosyal etkileşimin artması. Bulgular, yeşil alanların üniversite tasarım ve planlamasına entegrasyonunun, öğrenci refahını ve genel üniversite deneyimini zenginleştirmedeki kritik rolünü vurgulamaktadır. Gelecekteki araştırmalar, farklı üniversite ortamlarındaki yeşil alanların karşılaştırmalı analizleri ile öğrenci tercihlerini ve katılımını daha derinlemesine keşfetmelidir.

Abstract

Research on green spaces and well-being is a relatively new field, and there is a lack of understanding of the socio-spatial effects of green areas on specific populations, such as university students. In particular, the relationship between green spaces and the psychological well-being of university students in Istanbul has not been thoroughly investigated. The aim of this paper is to address this significant gap in knowledge by exploring how campus green areas influence students’ psychological well-being. The study examines how students use these areas, what they are used for, and how their spatial location affects their accessibility and usage. This paper’s contributions are expected to provide empirical evidence on the impact of campus green spaces on student development and well-being and to highlight the importance of campus green spaces in urban planning and environmental psychology. Employing a mixed-methods approach, the study initially involved extensive observations across six diverse university campuses in Istanbul to understand the broader role of green spaces in university environments. Subsequently, a detailed case study was conducted on two prominent campuses, Istanbul Technical University (ITU) and Bilgi University, chosen for their notable integration of urban greenery and optimal student populations. The qualitative phase involved semi-structured interviews with 20 students from these two selected campuses, exploring their socio-spatial practices and perceptions of green spaces. The findings indicate that accessible and well-designed university green spaces are essential for enhancing student well-being, resulting in reduced stress, improved mood, and cognitive restoration. Additionally, these spaces promote social interaction and contribute positively to students’ overall university experience and decision-making. This study highlights the considerable potential of integrating green infrastructure within higher education institutions to support student mental health and foster more sustainable, human-centric campus environments in rapidly urbanizing contexts.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yaylalı, B., Ahmedova, S. (2026). Manzaranın Ötesinde: İstanbul’daki Üniversite Öğrencileri için Yeşil Alanların Sosyo-mekânsal Faydalarının Araştırılması. Tasarım + Kuram, Cilt: 22 Sayı: 45, 148–170. https://ajindex.com/articles/1659153

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (26)

  1. Alshimaa A. Farag, (2019). Assessment of user happiness in campus open spaces, The Journal of Public Space ISSN 2206-9658 2019 | Vol. 4 n. 1
  2. Beiter, R., Nash, R., McCrady, M., Rhoades, D., Linscomb, M., Clarahan, M., and Sammut, S. (2015). Depression, worry, and stress were studied in a group of college students to find out how common they were and what caused them. Journal of Affective Disorders, 173, 90–96.
  3. Berto R. (2014). The role of nature in coping with psycho-physiological stress: a literature review on restorativeness. Behavioral sciences (Basel, Switzerland), 4(4), 394–409.
  4. Brockliss, L. (2000). Gown and Town: The University and the City in Europe 1200-2000. Minerva 38, 147-170.
  5. Cervero, R., & Kockelman, K. (1997). Demand for travel and the three Ds: density, variety, and design. Transportation Research, Part D: D: Transport and the Environment, 2(3), 199–219.
  6. Chawla, L., Keena, K., Pevec, I., & Stanley, E. (2014). Green schoolyards as havens from stress and resources for resilience in childhood and adolescence. Health & place, 28, 1–13.
  7. Coles, Richard & Bussey, S.C. (2000). Urban forest landscapes in the UK—progressing the social agenda. Landscape and Urban Planning. 52. 181-188.
  8. Eisenberg, D., Gollust, S. E., Golberstein, E., & Hefner, J. L. (2013). How common are sadness, worry, and thoughts of suicide are among college students, and what causes them? American Journal of Orthopsychiatry, 83(2), 348–358.
  9. Grinde, B., and Patil, G. G. (2009). Biophilia: Does visual contact with nature impact health and well-being? International Journal of Environmental Research and Public Health, 6(9), 2332–2343. Hartig, T., Mitchell, R., De Vries, S., & Frumkin, H. (2014). Nature and health. Annual review of public health, 35(1), 207-228.
  10. Hipp, J. A., Gulwadi, G. B., Alves, S., & Sequeira, S. (2016). The Relationship Between Perceived Greenness and Perceived Restorativeness of University Campuses and Student-Reported Quality of Life. Environment and Behavior, 48(10), 1292–1308.
  11. Jiang, Bin & Chang, Chun-Yen & Sullivan, William. (2014). A dose of nature: Tree cover, stress reduction, and gender differences. Landscape and Urban Planning. 132. 26–36. 10.
  12. Kaplan, R., & Kaplan, S. (1989). The Experience of Nature: A Psychological Perspective. Cambridge University Press, 4-317.
  13. Kaplan S. (1995). The Restorative Benefits of Nature: Towards an Integrative Framework. Journal of Environmental Psychology. 15:169–82.
  14. Kellert, S.R., Heerwagen, J., & Mador, M. (2008). Biophilic Design: The Theory, Science, and Practice of Bringing Buildings to Life. John Wiley & Sons.
  15. Kuo, F. E., Sullivan, W. C., Coley, R. L., & Brunson, L. (1998). Fertile Ground for Community: Inner-City Neighborhood Common Spaces. American Journal of Community Psychology, 26(6), 823-851.
  16. Lindemann-Matthies, Petra, Dorothee Benkowitz, and Felix Hellinger. (2021). Associations between the naturalness of window and interior classroom views, subjective well-being of primary school children, and their performance in an attention and concentration test. Landscape and Urban Planning 214, 104-146.
  17. Maas J, Verheij RA, Groenewegen PP, de Vries S, & Spreeuwenberg P. (2006). Green space, urbanity, and health: how strong is the relation? Journal of Epidemiology Community Health, 60(7), 587-92.
  18. Mohamed S, Farid M. (2023). Designing Academic Open Spaces. International Journal of Engineering Research & Technology. 12, 223-232
  19. Pretty, J., Peacock, J., Sellens, M., & Griffin, M. (2005). The mental and physical health outcomes of green exercise. International Journal of Environmental Health Research, 15(5), 319–337.
  20. Stallman, H.M. (2010) Psychological Distress in University Students: A Comparison with General Population Data. Australian Psychologist, 45, 249-257.
  21. Turner, P. V. (1984). Campus: An American planning tradition. New York: Architectural History Foundation.
  22. Ulrich, R.S. (1984). A view through a window may influence recovery from surgery. Science. 224(4647), 420-431.
  23. Ulrich, R. S., Simons, R. F., Losito, B. D., Fiorito, E., Miles, M. A., & Zelson, M. (1991). Stress recovery during exposure to natural and urban environments. Journal of Environmental psychology, 11(3), 201-230.
  24. van den Bogerd, N., Dijkstra, S. C., Seidell, J. C., & Maas, J. (2018). Greenery in the university environment: Students' preferences and perceived restoration likelihood. PloS one, 13(2), e0192429.
  25. Ward Thompson, C., Roe, J., Aspinall, P., Mitchell, R., Clow, A., and Miller, D. (2012). More green space is linked to less stress in deprived communities: Evidence from salivary cortisol patterns. Landscape and Urban Planning. 105, 221–229. doi: 10.1016/j.landurbplan.2011.12.015
  26. Wilson, E.O. (1984). Biophilia. Harvard University Press, Massachusetts.