Dergiler / Tasarım + Kuram / 2026 / Cilt: 22 Sayı: 45

Dokuz Eylül Üniversitesi Tınaztepe Kampüsü’nde Sosyal Alanlara Erişilebilirliğin İncelenmesi

Investigating the Accessibility of Social Spaces at Dokuz Eylül University Tınaztepe Campus

Damla Özsöyler(DOKUZ EYLUL UNIVERSITY, FACULTY OF ARCHITECTURE)0000-0003-0214-2865
İlknur Türkseven Doğrusoy(DOKUZ EYLUL UNIVERSITY, FACULTY OF ARCHITECTURE)
Sayfa
1–16
Yayın Tarihi
2026-03-26
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ulaşılan sonuçlar değerlendirildiğinde; Tınaztepe kampüsünün bulunduğu alanın fiziksel şartlarının kampüsün erişilebilirliği ve ulaşım sistemi üzerinde büyük bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bireylerin yaşam kalitelerinin yüksek olması, kendilerini ifade edebilmeleri ve mutlu bir hayat sürebilmeleri toplumun sürdürülebilirliği için önem taşımaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu nedenle erişilebilirlik, sürdürülebilir kalkınmanın anahtarı olarak değerlendirilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Ulaşılan sonuçlar değerlendirildiğinde; Tınaztepe kampüsünün bulunduğu alanın fiziksel şartlarının kampüsün erişilebilirliği ve ulaşım sistemi üzerinde büyük bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:98 katılımcı
⚙️Değişkenler:Erişilebilirlik · sosyal etkileşim · sosyal sürdürülebilirlik

Özet

Bireylerin yaşam kalitelerinin yüksek olması, kendilerini ifade edebilmeleri ve mutlu bir hayat sürebilmeleri toplumun sürdürülebilirliği için önem taşımaktadır. Bu sebeple insanın yaşadığı yapılı çevrenin onun fiziksel, psikolojik ve sosyal gerek¬sinmelerine uygun şekilde tasarlanması gerekmektedir. Erişilebilirlik kavramı, bireylerin sosyal hayata bağımsız olarak katılabilmeleri, kamusal alan ve hizmetlere güvenli bir şekilde erişebilmeleri olarak tanımlanmakta ve yaşanabilir çevrelerin yaratılması ve aidiyet duygusunun geliştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Erişilebilir ortamlar yaşam kalitesini artırmakta ve önemli sosyal faydalar sağlamaktadır. Bu nedenle erişilebilirlik, sürdürülebilir kalkınmanın anahtarı olarak değerlendirilmektedir. Bu açıdan, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmaya yardımcı olan paydaşlardan biri olan üniver¬sitelerin, erişilebilirliklerinin incelenmesi önem arz etmektedir. Üniversite kampüsleri, bilgi üretilen ve paylaşılan bir yer olmanın yanı sıra bireylerin sosyalleşerek kendilerini geliştirdikleri alanlardır. Kampüsler; çalışma, beslenme, alışveriş, eğlence, spor, rekreasyon, sağlık, vb. farklı işlevlere cevap verecek mekan gruplarını da bünyesinde barındırarak birçok kişiye hizmet etmektedir. Bu noktada çok fonksiyonlu ya da karmaşık fonksiyonlu yapı gruplarını içinde barındıran üniversite kampüslerinde bulunan sosyal alanların, yapıların ve mekânların birbirleri ile olan bağlantıları, kampüs içi ulaşım ve yapılara erişim önem kazanmaktadır. Erişilebilirlik, sadece fiziksel engelleri değil aynı zamanda duyusal, bilişsel ve iletişimsel zorlukları da ele almaktadır. Kampüs ortamında eğitim sadece sınıflarla sınırlı değildir. Bu nedenle öğrencilerin; kütüphanelerden spor tesislerine, yemekhanelerden sosyal alanlara kadar birçok farklı kampüs olanaklarına erişimleri, erişilebilir tasarım ilkelerine dayanan kapsamlı bir planlamayı gerektirmektedir. Erişilebilir kampüs tasarımı, üniversite ortamlarını herkes için erişilebilir ve kullanılabilir hale getirme hedefine odaklanan bir yaklaşım olarak tanımlanabilir. Bu tasarım, öğrencilerin, akademik personelin ve ziyaretçilerin engellerle karşılaşmadan kampüs içinde serbestçe dolaşabilmelerini sağlamayı amaçlamaktadır. Böylece kampüs içerisindeki eğitim, sosyal ve kültürel etkinlikler gibi faaliyetlere herkesin eşit şekilde katılımı sağlanmaktır. Erişilebilirlik kriterinin kampüs içerisinde doğru şekilde entegrasyonu sosyal etkileşimin artışını sağlamaktadır… …Çalışmanın amacı, üniversite kampüslerinde sosyal etkileşimlerin gerçekleştiği ortak kullanım mekanlarına erişilebilirliğin incelenmesidir. Üniversitede sosyal sürdürülebilirliğin sağlanması açısından kampüsün sosyalleşme olanakları önem arz etme¬ktedir. Kampüsün sosyalleşme olanakları, üniversite topluluğunu bir araya getirerek sosyal sürdürülebilirliğin temelini oluşturur. Kampüsü kullanan öğrenci ve akademisyenlerin bu olanaklara eşit şekilde katılabilmesi için kampüslerin erişilebilir olması kritik öneme sahiptir. Bulunduğu topoğrafyadan kaynaklanan erişim problemi nedeniyle çalışma alanı olarak Dokuz Eylül Üniversitesi Tınaztepe Kampüsü seçilmiştir. Tınaztepe kampüsü, zaman içinde plansız bir şekilde eklenen yapılarla oluşmuştur. Kampüsün bulunduğu topoğrafyaya yerleşimi ve alanda bulunan eğim, binalar arası ilişkilerin kopuk olmasına ve erişilebilirlik açısından tasarımsal sorunların ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Bu açıdan Tınaztepe kampüsünün kullanıcıların ihtiyaçlarına tam olarak uygun olmadığı ve tipik bir örneklem teşkil ettiği için çalışma alanı olarak seçilmiştir. Kampüs kullanıcılarının fikir ve deneyimleri doğrultusunda Tınaztepe kampüsü araştırılmak istenmiştir. Bu amaca yönelik veri elde etmek amacıyla veri toplama tekniği olarak çevrimiçi anket kullanılmıştır. Anket çalışmasının tamamı modern anket türü olan online anket olarak, Google Forms üzerinden hazırlanarak yürütülmüş ve çalışmaya 98 katılımcı katılmıştır. Akademisyen ve öğrencileri içeren anket çalışmasıyla kampüsteki ortak kullanım mekanlarına erişilebilirlik irdelenmiştir. Ulaşılan sonuçlar değerlendirildiğinde; Tınaztepe kampüsünün bulunduğu alanın fiziksel şartlarının kampüsün erişilebilirliği ve ulaşım sistemi üzerinde büyük bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Kampüsün doğu-batı ekseninde lineer tasarımı yine bu eksen üzerinde bulunan eğim ile birlikte yayalar için büyük bir problem yaratmaktadır. Kampüs içerisinde eğimden kaynak¬lanan yaya olarak erişim problemi, öğrenci ve akademisyenlerin bir araya gelip etkileşim ve iletişim kurmasını engellemek¬tedir. Kampüsün bulunduğu alanın fiziksel şartları ve yerleşkenin alana uygun tasarımı erişilebilirlik açısından önem arz etme¬ktedir. Kampüs içerisinde özellikle yaya olarak erişilebilirliğin sağlanması ile sosyal açıdan, insanların karşılaşma ve etkileşim kurma fırsatları arttırılabilir. Böylelikle kampüs topluluğunun sosyal sürdürülebilirliğine katkı sağlanacağı düşünülmektedir.

Abstract

Accessibility is an essential element of a livable environment and a sense of belonging, enhancing quality of life and providing significant social benefits. Campus accessibility pertains to the ease of access to various locations on campus, including academic units, social facilities, administrative units, and recreational areas. Enhancing accessibility on campus, particularly through pedestrian-friendly design, not only improves the quality of life and social benefits but also fosters social sustainability. It supports individuals in education, facilitates integration into society, and promotes a sense of community within the university. Therefore, it is important to ensure internal campus transport and building access to facilitate. The aim of this study is to investigate the accessibility of common-use spaces where social interactions occur on university campuses. To achieve this, a field study was conducted on the Dokuz Eylül University Tınaztepe campus to define the accessibility problems faced by both academics and students regarding pedestrian access. 98 respondents participated in a survey that evaluated accessibility within the campus. The findings of the study indicated that pedestrian access to the Tınaztepe campus and accessibility to social spaces are inadequate. The slope within the campus creates an accessibility issue that hinders interaction and communication between students and academics. The results point out that the linear layout of the campus along the east-west axis, combined with the slope on this axis, creates a significant pedestrian challenge. This study claims that improving accessibility, particularly for pedestrians, on campus can increase social opportunities by allowing people to meet and engage more regularly.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özsöyler, D., Doğrusoy, İ. T. (2026). Dokuz Eylül Üniversitesi Tınaztepe Kampüsü’nde Sosyal Alanlara Erişilebilirliğin İncelenmesi. Tasarım + Kuram, Cilt: 22 Sayı: 45, 1–16. https://ajindex.com/articles/1659145

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (32)

  1. Abdullah, W., & Al-Qemaqchi, N. (2020). Simulation of Pedestrian Behaviour As DesignCriteria For University Teaching Buildings. Amazonia Investiga, 9(26), 134-145. doi:10.34069/AI/2020.26.02.15
  2. Abd-Razak, M. Z., Utaberta, N., & Handryant, A. N. (2012). A study of students’ perception on sustainability of campus design: A case study of four research universities campus in Malaysia. Research Journal of Environmental and Earth Sciences, 4(6), 646-657.
  3. Abdulrazzaq, Z. M., Al-Abdaly, H. M., & Ahmad, M. D. (2024). The sustainable campus-University of Anbar as model. In AIP Conference Proceedings (Vol. 2885, No. 1). AIP Publishing.
  4. Ardıçoğlu, R., Ünal Çilek, M., & Çetinkaya Özkan, E. (2024). Yaygın Plan Tipli Üniversite Kampüslerinin Sürdürülebilir Tasarım Ölçütlerine Göre Değerlendirilmesi. Artium, 12(1), 94-111. https://doi.org/10.51664/artium.1407484
  5. Barnes, C. (2007). Disability, Higher Education and Inclusive Society. British Journal of Sociology of Education, 28(1), 135-145. doi: 10.1080/01425690600996832
  6. Burton, E., & Mitchell, L. (2006). Inclusive urban design: Streets for life. Routledge.
  7. Chan, E., & Lee, G. K. (2008). Critical Factors for Improving Social Sustainability of Urban Renewal Projects. Social Indicators Research, 85:243–56. doi: 10.1007/s11205-007-9089-3
  8. Çepehan, İ. Z., & Güller, E. (2020). Evrensel Tasarım Kapsamında Herkes için Erişilebilir Tasarım. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 383-410. doi: 10.21560/spcd.vi.818236
  9. Çilek, M. Ü. (2020). A Conceptual Approach to Determine Optimum Pedestrian Comfort Route to Access Urban Public Spaces. Megaron, 15(3): 490. doi: 10.14744/megaron.2020.16023
  10. Dinç Uyaroğlu, İ. (2021). A Performance Evaluation Tool for Inclusiveness in University Campus Outdoor Spaces. Megaron, 16(2): 197-211. doi: 10.14744/megaron.2021.35336
  11. Dokuz Eylül Üniversitesi, (2025). [Sayısal Veriler]. Retrieved March 01, 2025, from https://ogrenci.deu.edu.tr/sayisal-veriler/
  12. Durgun Şahin, Y., & Sirel, B. (2023). Yaya güzergahlarında erişilebilirlik düzeylerinin belirlenmesi: Çukurova Üniversitesi yerleşkesi örneği. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 39(2), 811-824. doi: 10.17341/gazimmfd.1160100
  13. European Commission, (2003). Equal Opportunities for People with Disabilities: A European Action Plan. Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economy and Social Committee and the Committee of the Regions.
  14. Franklin, C., Durkin, T., & Schuh, S. P. (2003). The Role of Landscape in Creating a Sustainable Campus. Planning for Higher Education, 31(3), 142-49.
  15. Google. (2023a). [Satellite view of Dokuz Eylül University Tınaztepe Campus from Google Maps]. Retrieved December 4, 2023, from https://www.google.com/maps/@38.3699259,27.2028605,891m/data=!3m1!1e3?entry=ttu
  16. Google. (2023b). [Road sections of Dokuz Eylül University Tınaztepe Campus from Google Earth]. Retrieved December 28, 2023, from https://earth.google.com/web/@38.36967782,27.20364924,188.54765291a,1924.020176d,35y,20.68096336h,0t,0r/data=OgMKATA
  17. Göçer, Ö., Göçer, K., Başol, A. M., Kıraç, M. F., Torun, A. Ö., Bakovic, M., Sıddıquı, F. P., & Özcan, B. (2020). Üniversite dış mekânları i̇çin zaman-mekânsal haritalama yöntemine dayanan bir kullanım sonrası değerlendirme modeli. Megaron, 15(1): 99-113. doi: 10.14744/megaron.2019.43179
  18. Grenis, B. (2009). Crosswalk Installation and Modification Guidelines. University of Iowa Campus.Henry, S. L., Abou-Zahra, S., & Brewer, J. (2014). The role of accessibility in a universal web. In Proceedings of the 11th Web for all Conference (pp. 1-4).
  19. Kalaycı, Ş. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Vol. 5. Asil Yayın Dağıtım Ankara, Turkey.
  20. Khaleghımoghaddam, N. (2023). Analyzing design factors affecting users’ interactions in public spaces. Megaron, 18(4): 520-534. doi:10.14744/megaron.2023.31384
  21. Kurtoğlu, A. (2010). Kampüs tasarımında eylem yönlendiricisi ile sosyal etkileşimin değerlendirilmesi. Doktora tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.
  22. Lau, J. C., & Chiu, C. C. (2003). Accessibility of low-income workers in Hong Kong. Cities, 20(3), 197-204. doi: 10.1016/S0264-2751(03)00013-1
  23. Liao, C. W., Lin, J. H., & Chen, T. W. (2022). Research on a framework for sustainable campus eco-architecture selection: taking a Taiwan high school as an example. Sustainability, 14(10), 6265.
  24. Mankan, M. (2019). Erişilebilirlik kavramı ve erişilebilirliğin mevzuatlar açısından değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir Teknik Üniversitesi, Eskişehir.
  25. Mohammed, A. B. (2021). Sustainable design strategy optimizing green architecture path based on sustainability. HBRC Journal, 17(1), 461-490.
  26. Partridge, E. (2005). Social Sustainability: A Useful Theoretical Framework? In Australasian Political Science Association Annual Conference. Dunedin, New Zealand.
  27. Polat, B. (2015). Üniversite Yerleşke Alanlarında Tasarım Sorunu, Analitik İnceleme ve Bir Öneri. Yüksek Lisans Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
  28. Sabir Abdullah, W. (2020). Optimizing social sustainability in walkable university campus: A comparison between the old and new campuses of Sulaimani University. Amazonia Investiga, 9(34), 44-56. doi:10.34069/AI/2020.34.10.5
  29. Sustainable Campus Index. (2024). Retrieved September 28, 2024, from https://www.aashe.org/wp-content/uploads/2024/09/SCI-2024-Final.pdf
  30. Tudorie, C. A. M., Vallés-Planells, M., Gielen, E., Arroyo, R., & Galiana, F. (2020). Towards a greener university: Perceptions of landscape services in campus open space. Sustainability, 12(15), 6047.
  31. UN. (1997). Habitat Gündemi ve İstanbul Deklarasyonu. Ankara:Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Merkezi Yayınları, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı.
  32. UN. (2006). Convention on the Rights of Persons with Disabilities and Optional Protocol. Retrieved on January 2, 2021 from https://www.un.org/disabilities/documents/ convention/convoptprot-e.pdf