KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Fine Arts / 2026 / Cilt: 15 Sayı: 1

Zekâî Dede’nin Lenk Fahte Usûlündeki Nakış Bestesinin Usûl-Arûz Vezni İlişkisi Açısından İncelenmesi ve Makamsal Analizi

Gamze Nevra Köroğlu(celal bayar üniversitesi)0000-0001-7118-1222
Sibel Karaman(CELÂL BAYAR ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-5227-1836
Sayfa
32–43
Yayın Tarihi
2020-01-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu durum, her usûl için belli arûz kalıp veya kalıpları olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türk mûsıkisi bestekârları genellikle bestelerinde, belirledikleri usûle uygun arûz vezni ile yazılmış şiirleri seçmişlerdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:İncelemede Lenk Fahte usûlünde 17 eser ele alınmış, 13 eserin vezninin “Mef’ûlü/Fâ’ilâtün/Mef’ûlü/Fâilâtün” olduğu tespit edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu durum, her usûl için belli arûz kalıp veya kalıpları olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Zekâî Dede · Türk Mûsikîsi · Lenk Fahte

Özet

Türk mûsıkisi bestekârları genellikle bestelerinde, belirledikleri usûle uygun arûz vezni ile yazılmış şiirleri seçmişlerdir. Bu durum, her usûl için belli arûz kalıp veya kalıpları olduğunu göstermektedir. Meşk siteminin temel iskeletini oluşturan usûller ve arûz vezni arasındaki ilişki önemli ve anlaşılması gereken konulardan biridir. İncelemede Lenk Fahte usûlünde 17 eser ele alınmış, 13 eserin vezninin “Mef’ûlü/Fâ’ilâtün/Mef’ûlü/Fâilâtün” olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın konusu olan Lenk Fahte usûlünde, Sûzinâk makamında, Nakış Beste formundaki eserin usûl-arûz vezni ilişkisi bağlamında örnek eser olarak belirlenmesinin birinci derece sebebi, bestekârı Zekâî Dede Efendi’nin aynı zamanda bir kudümzen olmasıdır. İkinci derecede ise Aksüt (1993:217)’ün ifade ettiği gibi özellikle Lenk Fahte usûlünü hiçbir bestekârda rastlanmayacak bir mükemmeliyette kullandığını dile getirmesidir. Eser usûl-arûz vezni ilişkisinin analizinin ardından, makamsal açıdan da ele alınarak analiz edilmiştir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Köroğlu, G. N., Karaman, S. (2020). Zekâî Dede’nin Lenk Fahte Usûlündeki Nakış Bestesinin Usûl-Arûz Vezni İlişkisi Açısından İncelenmesi ve Makamsal Analizi. Fine Arts, Cilt: 15 Sayı: 1, 32–43. https://ajindex.com/articles/1650626

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Ak, A.Ş., (2009). Türk Mûsikîsi Tarihi, Ankara: Akçağ.
  2. Aksüt, S., (1993). Türk Musikisinin 100 Bestekârı, İstanbul: İnkılâp.
  3. Arel, H.S., (1997). Prozodi Dersleri, [(hzl.) Murat Bardakçı], İstanbul: Pan.
  4. Karasar, N., (2002). Bilimsel Araştırma Yöntemi, Ankara: Nobel.
  5. Kutluğ, Y.F., (2000). Türk Mûsîkîsinde Makamlar İnceleme, İstanbul: Yapı Kredi Kültür ve Sanat.
  6. Özkan, İ.H., (2000). Türk Mûsıkîsi Nazariyatı ve Usûlleri Kudüm Velveleleri, İstanbul: Ötüken.
  7. Pala, İ., (2009). Ansiklopedik Divân Şiiri Sözlüğü, İstanbul: Kapı.
  8. Sıdal, F., (1970). Türk Musikisi Dersleri, Musikî ve Nota Eğitici Aylık Musikî Mecmuası, Cilt:1, Sayı:3.
  9. Tanrıkorur, C., (2001). Biraz da Müzik, İstanbul: Zaman.
  10. Tanrıkorur, C., (2003). Osmanlı Dönemi Türk Mûsikîsi, İstanbul: Dergâh.
  11. Ungay, H., (1981). Türk Mûsıkîsinde Usûller ve Kudûm, İstanbul: Türk Musıkisi Vakfı.
  12. Uslu, R., (2015). Meragi’den II. Murad’a Müziğin Maksatları MAKÂSIDU’L-ELHÂN, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı.
  13. Yahya Kaçar, G., (2009), Türk Mûsikîsi Rehberi, Ankara: Maya Akademi.
  14. https://islamansiklopedisi.org.tr/zekai-dede