KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Yeni Yüzyıl'da İletişim Çalışmaları / 2026 / Cilt: 4 Sayı: 13

Radyo, Televizyon ve Sinema Öğrencilerinin Medya Okuryazarlığına Yönelik Algıları ve Deneyimleri

Perceptions and Experiences of Radio, Television and Cinema Students Regarding Media Literacy

Ferhat Kaçar(Harran Üniversitesi)0000-0003-4053-7163
Sayfa
61–81
Yayın Tarihi
2026-01-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca katılımcıların yeni medya araçları karşısında daha seçici, farkındalığı yüksek ve katılımcı bir yaklaşıma sahip oldukları tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Medya okuryazarlığı; eleştirel düşünmeyi, bilgiye karşı yapıcı tutumları ve bilgiyi etkili bir şekilde kullanmak için gereken becerileri desteklemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Medya okuryazarlığının gelişimi, gençler arasında daha fazla bir gereklilik haline gelmekte ve onların çeşitli bağlamlarda medyada karşılaştıkları bilgileri etkili bir şekilde yönetmelerini sağlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca katılımcıların yeni medya araçları karşısında daha seçici, farkındalığı yüksek ve katılımcı bir yaklaşıma sahip oldukları tespit edilmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Medya okuryazarlığı · İletişim çalışmaları · Fenomenolojik desen

Özet

Medya okuryazarlığı; eleştirel düşünmeyi, bilgiye karşı yapıcı tutumları ve bilgiyi etkili bir şekilde kullanmak için gereken becerileri desteklemektedir. Medya okuryazarlığının gelişimi, gençler arasında daha fazla bir gereklilik haline gelmekte ve onların çeşitli bağlamlarda medyada karşılaştıkları bilgileri etkili bir şekilde yönetmelerini sağlamaktadır. Dolayısıyla medya ile ilgili akademik alanlarda verilen eğitimin, bireylerin medya okuryazarlığı çerçevesinde bilgi edinme ve değerlendirme süreçlerini nasıl etkilediği giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, son dönemde medya ile ilişkili fakültelerin ve bölümlerin müfredatlarındaki derslerde ve eğitim-öğretim süreçlerinde edindikleri bilgilerin, medya okuryazarlık bilincini nasıl etkilediğini ortaya koymaktır. Nitel araştırma yöntemlerinden biri olan fenomenolojik desene dayalı bu çalışmada, Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümünde lisans ve yüksek lisans düzeyinde öğrenim gören toplam 34 öğrenciyle görüşülerek medya okuryazarlığına ilişkin deneyim ve algıları incelenmiştir. Araştırmanın verileri, yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış ve elde edilen veriler betimsel bir şekilde aktarılmıştır. Araştırma sonucunda, öğrencilerin gördükleri eğitim ve öğretimin etkisiyle medya içeriklerine yönelik eleştirel bir bilinç geliştirdikleri; medya mesajlarını sorgulama, analiz etme ve anlamlandırma süreçlerinde aktif bir tutum sergiledikleri ortaya konulmuştur. Ayrıca katılımcıların yeni medya araçları karşısında daha seçici, farkındalığı yüksek ve katılımcı bir yaklaşıma sahip oldukları tespit edilmiştir. Öğrencilerin bu eleştirel tutumları, kitle iletişim teorileri ve medya okuryazarlığı eleştirileriyle de uyumludur.

Abstract

Media literacy promotes critical thinking, constructive attitudes towards information and the skills needed to use it effectively. It is becoming increasingly necessary to develop media literacy among young people, equipping them with the ability to manage the information they encounter in various media contexts effectively. Therefore, it is becoming increasingly important to understand how education in academic fields related to media influences individuals' knowledge acquisition and evaluation processes within the context of media literacy. This study aims to reveal how the knowledge acquired in courses and teaching-learning processes within the curricula of media-related faculties and departments in recent times affects media literacy awareness. In this study, based on a phenomenological design which is one of the qualitative research methods, a total of 34 students studying at undergraduate and graduate levels in the Radio, Television, and Cinema Department were interviewed to examine their experiences and perceptions regarding media literacy. The data were collected through semi-structured interviews and presented descriptively. The research revealed that the students had developed a critical awareness of media content as a result of their education and training, and displayed an active attitude towards questioning, analysing, and understanding media messages. Additionally, it was determined that the participants had a more selective, highly aware, and participatory approach to new media tools. Students’ critical attitudes are also consistent with mass communication theories and media literacy criticisms.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kaçar, F. (2026). Radyo, Televizyon ve Sinema Öğrencilerinin Medya Okuryazarlığına Yönelik Algıları ve Deneyimleri. Yeni Yüzyıl'da İletişim Çalışmaları, Cilt: 4 Sayı: 13, 61–81. https://doi.org/10.66009/0.2026.4

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (61)

  1. Acar, N. (2024). Siber zorbalık ve siber mağduriyet özelinde sosyal medya okuryazarlığı yoksunluğu üzerine bir literatür taraması. TRT Akademi, 9(20), 252–277.
  2. Akıncı, H. (2024). Üniversite öğrencileri örnekleminde medya okuryazarlığı ile farklılıklara saygı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Journal of University Research, 7(4), 429-436.
  3. Aksu Bektaş, Y., & Alver, M. (2020). Medya okuryazarlığı dersine ilişkin öğrenci tutumları ile öğretmen ve öğretmen adayı görüşlerinin değerlendirilmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(3), 546–572. https://doi.org/10.17860/mersinefd.825661
  4. Aufderheide, P. (1993). Media literacy: A report of the national leadership conference on media literacy. Aspen Institute.
  5. Bal, H. (2016). Nitel araştırma yöntem ve teknikleri (Uygulamalı-örnekli). Sentez Yayıncılık.
  6. Bandura, A. (2001). Social cognitive theory of mass communication. Media Psychology, 3(3), 265-299.
  7. Batdı, V., & Oral, B. (2020). Bilimsel araştırmalarda geçerlilik ve güvenirlik. B. Oral & A. Çoban (Eds.), Kuramdan uygulamaya eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (s. 115-145). Pegem Akademi Yayınları.
  8. Birlik, A. & Yaraş, A. (2025). Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi. Yeni Medya, (18), 257-270.
  9. Briggs, C. L. (1986). Learning how to ask: A sociolinguistic appraisal of the role of the interview in social science research. Cambridge University Press.
  10. Katz, E., Blumler, J. G., & Gurevitch, M. (1973). Uses and gratifications research. The public opinion quarterly, 37(4), 509-523.
  11. Buckingham, D. (2003). Media literacies. In Media education: Literacy, learning and contemporary culture (pp. 1-16). Polity Press.
  12. Burn, A., & Durran, J. (2007). Media literacy in schools: Practice, production and progression. Paul Chapman Publishing.
  13. Creswell, J. W. (2023). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (S. B. Demir & M. Bütün, Çev.). Siyasal Kitabevi.
  14. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2016). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage Publications.
  15. Creswell, J. W., & Clark, V. L. P. (2017). Designing and conducting mixed methods research. Sage Publications. Demirci, M., & Yıldırım, H. İ. (2025). Fen bilimleri ders kitapları ve öğretim programının 21. yüzyıl becerileri açısından incelenmesi. Journal of Computer and Education Research, 13(25), 156-180.
  16. Erdoğan, M. (2025). İletişim fakültesi öğrencilerinin dijital okuryazarlık seviyelerinin karşılaştırmalı bir analizi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 821-836.
  17. Eserdi, B., Erol, S., & Çıkan, İ. (2025). Ortaokul öğrencilerinin sosyal medya okuryazarlık durumlarının incelenmesi. International Journal of Language Academy (IJLA), 13(2), 45-62.
  18. Giorgi, A. (2009). The descriptive phenomenological method in psychology: A modified Husserlian approach. Duquesne University Press.
  19. Glaser, B. G., & Strauss, A. L. (2017). The discovery of grounded theory: Strategies for qualitative research. Routledge.
  20. Güngör, N. (2022). İletişim kuramlar ve yaklaşımlar. Siyasal Yayınları.
  21. Habes, M., Elareshi, M., Mansoori, A., Pasha, S., Salloum, S. A., Al-Rahmi, W. M. (2023). Factors demonstrating media dependency and online misinformation sharing in Jordan. Sustainability, 15 (2), 1474. https://doi.org/10.3390/su15021474.
  22. Hall, S. (1977). Culture, the media, and the “Ideological effect”. In J. Curran, M. Gurevitch, & J. Woollacott (Eds.), Mass communication and society (pp. 340-341). Edward Arnold Publishers.
  23. Hall, S. (1980). Encoding/decoding. In S. Hall, D. Hobson, A. Lowe, & P. Willis (Eds.), Culture, media, language: Working papers in cultural studies, 1972–79 (pp. 128-138). Hutchinson.
  24. Hall, S. (2007). Encoding and decoding in the television discourse. In A. Gray, J. Campbell, M. Erickson, S. Hanson, & H. Wood (Eds.), CCCS selected working papers: Volume 2 (pp. 386-398). Routledge.
  25. Hobbs, R., & Jensen, A. (2009). The past, present, and future of media literacy education. Journal of Media Literacy Education, 1(1), 1-11.
  26. Hobbs, R. (2010). Digital and media literacy: A plan of action. A white paper on the digital and media literacy recommendations of the Knight Commission on the information needs of communities in a democracy. The Aspen Institute, Communications and Society Program.
  27. Johnson, P., Buehring, A., Cassell, C., & Symon, G. (2007). Defining qualitative management research: An empirical investigation. Qualitative Research in Organizations and Management: An İnternational Journal, 2(1), 23-42.
  28. Işık, G. Ö., & Huseynova, Z. (2024). İletişim fakültesi öğrencilerinin görsel okuryazarlık yeterlilikleri. International Journal of Communication and Media Research, 4(2), 81–95.
  29. Karaman, S. Y., & Balcı, Ş. (2025). Medya okuryazarlığının medya ön yargıları, yalan haber paylaşımı ve medya haberlerine güven üzerindeki etkileri. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(3), 1171–1185.
  30. Kellner, D. (2002). New media and new literacies: Reconstructing education for the new millennium. In L. Lievrouw & S. Livingstone (Eds.), The handbook of new media (pp. 90-104). Sage.
  31. Kellner, D., & Share, J. (2005). Toward critical media literacy: Core concepts, debates, organizations, and policy. Discourse: studies in the cultural politics of education, 26(3), 369-386.
  32. Kellner, D., & Share, J. (2007). Critical media literacy, democracy, and the reconstruction of education. In D. Macedo & S. R. Steinberg (Eds.), Media literacy: A reader (pp. 3-23). Peter Lang.
  33. Kılınç, Ş. (2025). İlköğretim öğrencilerinin okuryazarlık becerilerinin ölçülmesi: Sistematik inceleme. Milli Eğitim Dergisi, 54(246), 1147-1196.
  34. Kress, G. (2003). Literacy in the new media age. Routledge.
  35. Koçak, B. (2011). Perceptions of primary school seventh and eighth grade students towards media literacy course (Case of Erzurum Province) [Unpublished master’s thesis]. Atatürk University.
  36. Köktener, A. (2019). İletişim fakültesi öğrencilerinin medya okuryazarlık algıları ve medya okuryazarlığı eğitimine yaklaşımları. Erciyes İletişim Dergisi, 6(1), 227-242. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.454544
  37. Kubey, R. (Ed.). (1997). Media literacy in the information age. Transaction Publishers.
  38. Kulak, B. (2025). Dezenformasyona karşı medya okuryazarlığı: Kırgızistan’da iletişim fakültesi öğrencileri üzerine bir araştırma. Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi, 10(1), 75-82.
  39. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.
  40. Lin, T. B., Li, J. Y., Deng, F., & Lee, L. (2013). Understanding new media literacy: An explorative theoretical framework. Journal of Educational Technology & Society, 16(4), 160-170.
  41. Livingstone, S. (2004). Media literacy and the challenge of new information and communication technologies. The Communication Review, 7(1), 3-14. https://doi.org/10.1080/10714420490280152.
  42. Masterman, L. (1985). Teaching the media. Comedia Publishing Group.
  43. Masterman, L. (1994). A rationale for media education (1st part). In L. Masterman & F. Mariet (Eds.), Media education in 1990s Europe (pp. 5-87). Council of Europe.
  44. Mengüloğul, G., & Sarıkaya, B. (2024). Türkçe öğretmeni adaylarının kültür okuryazarlığı, bilgi okuryazarlığı ve medya okuryazarlığı becerilerinin incelenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 9(2), 280–292.
  45. Mkandawire, S. B. (2018). Literacy versus language: Exploring their similarities and differences. Journal of Lexicography and Terminology, 2(1), 37-55.
  46. Mourão, R. R., & Robertson, C. T. (2019). Fake news as discursive integration: An analysis of sites that publish false, misleading, hyperpartisan and sensational information. Journalism Studies, 20(14), 2077-2095.
  47. Paker, K. O. (2009). Representations of children and media literacy education. In S. İ. Akçalı (Ed.), Children and media (pp. 129-155). Nobel Publishing.
  48. Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice. Sage Publications.
  49. Pekman, C. (2011). Avrupa Birliği’nde medya okuryazarlığı. In N. Türkoğlu & M. Cinman Şimşek (Eds.), Medya okuryazarlığı (s. 37-45). Parşömen Yayıncılık.
  50. Potter, W. J. (2016). Media literacy. Sage Publications.
  51. Potter, W. J. (2019). Seven skills of media literacy. Sage Publications.
  52. Roozenbeek, J., & Van der Linden, S. (2019). Fake news game confers psychological resistance against online misinformation. Palgrave Communications, 5(1), 1-10.
  53. Silverblatt, A., Smith, A., Miller, D., Smith, J., & Brown, N. (2014). Media literacy: Keys to interpreting media messages (4th ed.). Praeger.
  54. Snyder, I. (1998). Beyond the hype: Reassessing hypertext. In I. Snyder (Ed.), Page to screen: Taking literacy into the electronic era (pp. 125–143). Routledge.
  55. Sönmez, V., & Alacapınar, F. G. (2011). Örneklendirilmiş Bilimsel araştırma yöntemleri. Anı Yayıncılık.
  56. Steensen, S. (2019). Journalism’s epistemic crisis and its solution: Disinformation, datafication and source criticism. Journalism, 20(1), 185-189.
  57. Teddlie, C., & Tashakkori, A. (2015). Karma yöntem araştırmalarının temelleri (Y. Dede & S. B. Demir, Çev.). Anı Yayıncılık.
  58. Uzun, B. (2024). “Sosyal medya okuryazarlığı” ile ilgili çalışmaların incelenmesi: Bir bibliyometrik analiz. Kronotop İletişim Dergisi, 1(2), 111–138.
  59. White, S., & Dillow, S. (2005). Key concepts and features of the 2003 national assessment of adult literacy (NCES 2006-471). U.S. Department of Education, Institute of Education Sciences, National Center for Education Statistics.
  60. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
  61. Zhang, L., Zhang, H., & Wang, K. (2020). Media literacy education and curriculum integration: A literature review. International Journal of Contemporary Education, 3(1), 55-66.