Dergiler / Kebikeç İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi / 2019 / Cilt: 48 - Sayı: 48

Osmanlı Düşünce Hayatında Bilimsel Materyalizm’in Etkisi: Materyalizm Kavgası

The Influence of Scientific Materialism on the Ottoman Thought: The Materialism Dispute

Sayfa
151–174
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makalede XIX. yüzyılın son çeyreğinden Cumhuriyet’in erken dönemlerine kadar etkisi görülebilen Materyalizm Kavgası’nın seyri, kapsamı ve burada yer alan düşünürler değerlendirilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:XIX. yüzyılın ortalarından itibaren Osmanlı düşünce hayatına aktarılmaya başlanan modern felsefe akımları arasında Almanya kökenli bilimsel materyalizm de bulunmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ludwig Büchner ve Ernst Haeckel gibi önemli temsilcilerinin eserleri ile aktarılmış olan bu akım Osmanlı düşünce hayatında kendisine çok sayıda taraftar ve savunucu bulmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makalede XIX. yüzyılın son çeyreğinden Cumhuriyet’in erken dönemlerine kadar etkisi görülebilen Materyalizm Kavgası’nın seyri, kapsamı ve burada yer alan düşünürler değerlendirilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

XIX. yüzyılın ortalarından itibaren Osmanlı düşünce hayatına aktarılmaya başlanan modern felsefe akımları arasında Almanya kökenli bilimsel materyalizm de bulunmaktadır. Ludwig Büchner ve Ernst Haeckel gibi önemli temsilcilerinin eserleri ile aktarılmış olan bu akım Osmanlı düşünce hayatında kendisine çok sayıda taraftar ve savunucu bulmuştur. Buna bağlı olarak da çok sayıda reddiyenin yayımlanmasına neden olmuş ve düşünce hayatının çeşitli alanlarında sürmüş olan bir kavgaya yol açmıştır. Bu makalede XIX. yüzyılın son çeyreğinden Cumhuriyet’in erken dönemlerine kadar etkisi görülebilen Materyalizm Kavgası’nın seyri, kapsamı ve burada yer alan düşünürler değerlendirilmiştir.

Abstract

German scientific materialism was among the modern philosophies which started to influence the Ottoman thought from the mid-19th century onwards. This philosophy, transferred through the works of important representatives such as Ludwig Buechner and Ernst Haeckel, found many supporters and defenders within the Ottoman intellectual life. Consequently, several refutations have also been published and this caused a dispute spanning various fields of the intellectual life. This article examines the course and scope of the Materialism Dispute, the thinkers participating in it and its influence, which can be observed from the last quarter of the 19th century to the early Republican period.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÇAKAN, H. (2019). Osmanlı Düşünce Hayatında Bilimsel Materyalizm’in Etkisi: Materyalizm Kavgası. Kebikeç İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Cilt: 48 - Sayı: 48, 151–174. https://ajindex.com/articles/164720

Kaynakça (16)

  1. Ahmed Nebil, “Bir izah”, Red ve İsbât, Harputîzâde Hacı Mustafa Efendi, Sadeleştirenler ve Yayına Hazırlayanlar: İbrahim Hakkı Kaynak ve Ali Utku, Konya: Çizgi, 2014,401-404.
  2. Akgün, Mehmet, Materyalizmin Türkiye’ye Girişi. Ankara: Elis, 2005.
  3. Akgün, Mehmet, Türkiye’de Klasik Materyalizmin Eleştirileri. Ankara: Elis, 2014.
  4. Arar, İsmail, “Ayni, Mehmet Ali”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Erişimtarihi 20 Şubat 2019. https://islamansiklopedisi.org.tr/ayni-mehmet-ali.
  5. Bağcı, Rıza, Baha Tevfik’in Hayatı Edebî ve Felsefî Eserleri Üzerinde Bir Araştırma, İzmir: Kaynak, 1996.
  6. Büchner, Louis, Mâdde ve Kuvvet, Çev.: Baha Tevfik ve Ahmed Nebil, Sadeleştirenler ve Yayına Hazırlayanlar: Kemal Kahramanoğlu ve Ali Utku. Konya: Çizgi, 2012.
  7. Büchner, Ludwig, Kraft und Stoff – Empirisch-naturphilosophische Studien in allgemein—verstaendlicher Darstellung. Frankfurt a.M.: Meidinger Sohn & Co, 1855. Bolay, Süleyman Hayri, Türkiye’de Ruhçu ve Maddeci Görüşün Mücadelesi. Ankara: Nobel, 2008.
  8. Çankaya, Levent, “Ali Sedad’ın “Kavâ’idü’t-Tahavvülât Fî Harekâti’z-Zerrât” Adlı Eseri ve Termodinamiğin Türkiye’ye Girişi”, Yayımlanmamış doktora tezi, Ankara Üniversitesi, 2016.
  9. Demir, Remzi, “Evrim Kuramı’nın Türkiye’ye girişi ve etkileri”, Bilim ve Ütopya 269 (2016): 10-19.
  10. Demir, Remzi, “Geçmişten Günümüze Türkiye’de Episteme ve Epistemik Cemaatler”, Historia 1923 Sayı 3, (2017), 22-30.
  11. Demir, Remzi, “Materyalizme Reddiye: Tedkîk-i Ecsâm”, Tedkîk-i Ecsâm, Fatma Aliye Hanım, Sadeleştirenler ve Yayına Hazırlayanlar: Ali Utku ve Arzu Ekinci, Konya: Çizgi, 2009, 9-17.
  12. Demir, Remzi “Osmanlı Düşüncesinin Oluşum Dönemi’ne Genel Bir Bakış”, Historia 1923 Sayı 2 (2016), 279-307.
  13. Demir, Remzi, Philosophia Ottomanica, Cilt 3. Ankara: Lotus, 2007.
  14. Demir, Remzi ve Bilal Yurtoğlu, “Unutulmuş Bir Osmanlı Düşünürü Hoca Tahsin Efendi’nin Târîh-i Tekvîn Yâhûd Hilkat Adlı Eseri ve Haeckelci Evrimciliğin Türkiye’ye Girişi”, Târîh-i Tekvîn Yâhûd Hilkat, Hoca Tahsin, Sadeleştirenler ve Yayına Hazırlayanlar: Remzi Demir, Bilal Yurtoğlu ve Ali Utku. Konya: Çizgi, 2011, 7-27.
  15. Demir, Remzi ve Bilal Yurtoğlu, “Vahdet-i Mevcûd: Bahâ Tevfîk ve Ahmed Nebîl’in Haeckel’den Bir Tercümeleri”, Vahdet-i Mevcûd – Bir Tabî’at ‘Âliminin Dîni, Ernst Haeckel, Çev.: Baha Tevfik ve Ahmed Nebil, Sadeleştirenler ve Yayına Hazırlayanlar: Remzi Demir, Bilal Yurtoğlu ve Ali Utku. Konya: Çizgi, 2014, 7-16.
  16. Duymaz, Recep, “Celâl Nuri İleri”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Erişim tarihi 20 Şubat 2019. https://isl