Dergiler / Tetkik / 2026 / Sayı: 10

Akademide YZ Kullanımı: Fayda-Maliyet Dengesini Koruyabilecek miyiz?

Using AI in Scholarship: Can We Maintain the Cost-Benefit Balance?

Miyase Yavuz Altıntaş(ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ)
Dergi
Tetkik
Sayfa
423–430
Yayın Tarihi
2026-09-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Hız ve verimlilik baskısı altında akademik değerlerden taviz verilmemesi gerektiği vurgulanarak, araştırmacıların bilim insani özünü yitirmeden kendi disiplinleri bağlamında bir nimet-külfet analizi yapmaları gerektiği savunulmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, akademik araştırmalarda yapay zeka (YZ) kullanımıyla hedeflenen hız ve üretkenlik nimetinin, akademik ekosistemde yaratacağı muhtemel külfetleri sorunsallaştırmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Cambridge Üniversitesi Beşerî ve Sosyal Bilimler Fakültesi bünyesinde hazırlanan manifesto çerçevesinde şekillenen metinde; YZ'nin yol açabileceği etik ihlallere, çevresel tahribata ve araştırmacının entelektüel tutkusunu besleyen ilmi keşif hazzının körelme riskine dikkat çekilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Hız ve verimlilik baskısı altında akademik değerlerden taviz verilmemesi gerektiği vurgulanarak, araştırmacıların bilim insani özünü yitirmeden kendi disiplinleri bağlamında bir nimet-külfet analizi yapmaları gerektiği savunulmaktadır.
🔬Tür:Editoryal
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Akademik Araştırma · Akademik Yazım · Araştırma Etiği

Özet

Bu çalışma, akademik araştırmalarda yapay zeka (YZ) kullanımıyla hedeflenen hız ve üretkenlik nimetinin, akademik ekosistemde yaratacağı muhtemel külfetleri sorunsallaştırmaktadır. Cambridge Üniversitesi Beşerî ve Sosyal Bilimler Fakültesi bünyesinde hazırlanan manifesto çerçevesinde şekillenen metinde; YZ'nin yol açabileceği etik ihlallere, çevresel tahribata ve araştırmacının entelektüel tutkusunu besleyen ilmi keşif hazzının körelme riskine dikkat çekilmektedir. Hız ve verimlilik baskısı altında akademik değerlerden taviz verilmemesi gerektiği vurgulanarak, araştırmacıların bilim insani özünü yitirmeden kendi disiplinleri bağlamında bir nimet-külfet analizi yapmaları gerektiği savunulmaktadır.

Abstract

This study problematizes the potential burdens that the benefits of speed and productivity, pursued through the use of artificial intelligence (AI) in academic research, may impose on the academic ecosystem. Shaped around the manifesto prepared by the School of Humanities and Social Sciences at Cambridge University, the text draws attention to the potential ethical violations and environmental degradation caused by AI, as well as the risk of dulling the joy of scholarly discovery that fuels the researcher's intellectual passion. Emphasizing that academic values must not be compromised under the pressure for speed and efficiency, the study argues that researchers should conduct a cost-benefit analysis within the context of their respective disciplines, without losing their human essence as scholars.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Altıntaş, M. Y. (2026). Akademide YZ Kullanımı: Fayda-Maliyet Dengesini Koruyabilecek miyiz?. Tetkik, Sayı: 10, 423–430. https://ajindex.com/articles/1646642

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (3)

  1. Gartenberg, Claudine vd. “More Versus Better: Artificial Intelligence, Incentives, and the Emerging Crisis in Peer Review”. Organization Science 37/3 (2026), 795-812. https://doi.org/10.1287/orsc.2026.ed.v37.n3
  2. Han, Byung-Chul. Yorgunluk Toplumu. çev. Samet Yalçın. İstanbul: İnka, 2023.
  3. McPherson, Ella – Candea, Matei. “AI and Scholarship: A Manifesto”. University of Cambridge, School of the Humanities and Social Sciences. Erişim 29 Eylül 2026. https://www.cam.ac.uk/stories/ai-and-scholarship-manifesto