KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi / 2025 / Sayı: 16

Uzay Ekonomisinde Küresel Asimetri ve Dışsallıklar: Dijital Kolonyalizm ve Yeni Bağimlılık Döngüsü

Global Asymmetry And Externalities in the Space Economy: Digital Colonialism and the New Cycle of Dependence

Ömer Buğra Südüpak(Vakıf Bank T.A.O.)0000-0001-9153-7097
Sayfa
153–168
Yayın Tarihi
2025-12-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Böylelikle uzay ekonomisinin sadece teknolojik değil, aynı zamanda sosyal eşitliği gözeten bir alan hâline gelmesi amaçlanmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, uzay ekonomisinin yalnızca teknolojik bir alan değil; aynı zamanda küresel adalet, veri egemenliği ve kamusal fayda çerçevesinde değerlendirilmesi gereken çok boyutlu bir yapı sunduğunu ortaya koymaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma, Andre Gunder Frank'in Bağımlılık Teorisi üzerinden, çevre ülkelerin yalnızca veri tüketicisi konumunda kaldığını; üretim, fırlatma ve spektrum yönetimi gibi stratejik segmentlerde merkez ülkelere bağımlı olduğunu savunmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Böylelikle uzay ekonomisinin sadece teknolojik değil, aynı zamanda sosyal eşitliği gözeten bir alan hâline gelmesi amaçlanmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kolonyalizm · Dışsallıklar · Uzay Ekonomisi

Özet

Bu çalışma, uzay ekonomisinin yalnızca teknolojik bir alan değil; aynı zamanda küresel adalet, veri egemenliği ve kamusal fayda çerçevesinde değerlendirilmesi gereken çok boyutlu bir yapı sunduğunu ortaya koymaktadır. Uydu teknolojileri, konumlandırma sistemleri ve gözlem verileri aracılığıyla ekonomik büyümenin yanı sıra afet yönetimi, tarım ve çevresel sürdürülebilirlik gibi alanlarda pozitif dışsallıklar üretmektedir. Ancak, bu altyapılar üzerindeki mülkiyetin ve veri kontrolünün az sayıda aktörde yoğunlaşması, dijital kolonyalizm kavramını güncel uzay politikalarının merkezine taşımaktadır. Çalışma, Andre Gunder Frank'in Bağımlılık Teorisi üzerinden, çevre ülkelerin yalnızca veri tüketicisi konumunda kaldığını; üretim, fırlatma ve spektrum yönetimi gibi stratejik segmentlerde merkez ülkelere bağımlı olduğunu savunmaktadır. Sonuç bölümünde, uzay altyapılarının demokratikleşmesi için veri erişiminin kamusallaştırılması, bağımsız fırlatma kabiliyetlerinin geliştirilmesi ve uluslararası yönetişim ilkelerinin güçlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Böylelikle uzay ekonomisinin sadece teknolojik değil, aynı zamanda sosyal eşitliği gözeten bir alan hâline gelmesi amaçlanmaktadır.

Abstract

This article argues that the space economy is not just a technological frontier, but a multidimensional realm that encompasses global justice, data sovereignty, and the provision of public goods. Satellite-based systems, positioning systems, and earth observation data produce significant positive externalities in various areas, including disaster prevention, agriculture, and environmental protection. However, the consolidation of ownership and control over these infrastructures in the hands of just a few major entities is also making these forms of digital colonialism more menacing. Based on Andre Gunder Frank's Dependency Theory, the study argues that peripheral countries are mere consumers of space-based information, deprived of independence in high-value sectors such as satellite manufacturing, launching systems, and spectrum allocation. The analysis highlights that, despite tangible advances in satellite ownership, profound structural imbalances persist. In short, democratizing the space economy entails making information public, fostering competition among launchers, and enhancing international governance. These are necessary measures to ensure that space infrastructures grow, not just as technologies, but as engines of social justice and equitable global development.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Südüpak, Ö. B. (2025). Uzay Ekonomisinde Küresel Asimetri ve Dışsallıklar: Dijital Kolonyalizm ve Yeni Bağimlılık Döngüsü. ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Sayı: 16, 153–168. https://doi.org/10.5281/zenodo.18099489

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (24)

  1. Coase, R. H. (1960). The problem of social cost. Journal of Law and Economics, 3, 1–44. https://doi.org/10.1086/674872
  2. Couldry, N.,& Mejias, U. A. (2019). Data colonialism: Rethinking big data’s relation to the contemporary subject. Television & New Media, 20(4), 336-349. https://doi.org/10.1177/1527476418796632
  3. Dolman, E. C. (2002). Astropolitik: classical geopolitics in the space age. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203016640
  4. Frank, A. G. (1974). Dependence is dead, long live dependence and the class struggle: An answer to critics. Latin American Perspectives, 1(1), 87–106. https://doi.org/10.1177/0094582X7400100106
  5. Gümüş, T. (2000). Dışsallık ve kayıtdışı ekonomi kavramına ilişkin bir değerlendirme. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(3), 63-70.
  6. Gürtuna, O. (2013). Fundamentals of space business and economics (p. 10). Westmount, QC: Springer.
  7. Hanson, W. (2016). Pricing space debris. New Space, 2(3), 143–144. https://doi.org/10.1089/space.2014.0010
  8. Jakhu, R. S.,& Pelton, J. N. (Eds.). (2017). Global space governance: An international study (pp. 205-229). Cham: Springer.
  9. Kay, C. (2005). Andre Gunder Frank: From the ‘development of underdevelopment’ to the ‘world system’. Development and Change, 36(6).
  10. Kwet, M. (2019). Digital colonialism: US empire and the new imperialism in the Global South. Race & Class, 60(4), 3-26. https://doi.org/10.1177/0306396818823172
  11. London Economics. (2015). The case for space: The impact of space on the UK economy (p. 22).
  12. NASA (National Aeronautics and Space Administration). (2018). Strategic Space Technology Investment Plan. p. 25–27. https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2021/01/nasa_2018_strategic_plan.pdf
  13. Nothias, T. (2025). An intellectual history of digital colonialism. Journal of Communication, jqaf003. https://doi.org/10.1093/joc/jqaf003
  14. OECD (Organisation for Economic Co-Operation and Development) (2019). The Space Economy.(pp. 8–12). https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2023/12/the-space-economy-in-figures_4c52ae39/fa5494aa-en.pdf
  15. OECD (2020). Measuring The Economic Impact Of The Space Sector (pp. 9–12). https://web-archive.oecd.org/2020-10-07/565836-measuring-economic-impact-space-sector.pdf
  16. OECD(2022). OECD Handbook On Measuring The Space Economy. https://doi.org/10.1787/8bfef437-en
  17. Ostrom, E. (2010). Beyond markets and states: Polycentric governance of complex economic systems. American Economic Review, 100(3), 641–672. https://doi.org/10.1257/aer.100.3.641
  18. Papandreou, A. A. (1998). Externality and institutions. Oxford University Press.
  19. Secure World Foundation. (2020). Space Sustainability Report (pp. 17–19).
  20. European Space Agency (ESA). (2025). Enabling And Support: Space Debris. https://www.esa.int/ESA_Multimedia/Images/2017/03/Space_Debris
  21. Tkatchova, S. (2011). Space-based technologies and commercialized development: Economic implications and benefits. IGI Global.
  22. Union of Concerned Scientists. (2024). UCS Satellite Database. https://www.ucs.org/resources/satellite-database
  23. United Nations. (1967). Treaty on principles governing the activities of states in the exploration and use of outer space, including the Moon and other celestial bodies.United Nations Office for Outer Space Affairs. https://www.unoosa.org/oosa/en/ourwork/spacelaw/treaties.html
  24. Weinzierl, M. (2018). Space, the final economic frontier. Journal of Economic Perspectives, 32(2), 173–192. https://doi.org/10.1257/jep.32.2.173