Dergiler / Din ve İnsan Dergisi / 2024 / Cilt: 4 Sayı: 8

Din Sosyolojisinin Temelleri: Durkheim, Weber, Marx ve Simmel’in Katkıları Üzerine Bir Değerlendirme

The Foundations of Sociology of Religion: An Evaluation of the Contributions of Durkheim, Weber, Marx and Simmel

Sümeyye Yılmaz(SAKARYA ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-2053-6606
Sayfa
379–407
Yayın Tarihi
2024-12-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Makale, alan okuması yapacak araştırmacılara giriş mahiyetinde mütevazi bir katkı sunmayı hedeflemektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sosyolojinin kurucuları olan Comte, Durkheim, Weber, Marx, Simmel, Parsons gibi büyük teorisyenler, aslında din sosyolojisinin de önemli temsilcileridirler.
📊
Temel Bulgular & Veri:Onların dine bu kadar yakın ilgi duymalarının nedeni, geleneksel toplum düzeni üzerinde dinin etkin olması ve kapitalist-endüstriyel topluma geçişle beraber bu etkinin giderek zayıflaması nedeniyledir.
💡
Sonuç & Katkı:Makale, alan okuması yapacak araştırmacılara giriş mahiyetinde mütevazi bir katkı sunmayı hedeflemektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Din · Tanrı · Ahlak

Özet

Sosyolojinin kurucuları olan Comte, Durkheim, Weber, Marx, Simmel, Parsons gibi büyük teorisyenler, aslında din sosyolojisinin de önemli temsilcileridirler. Onların dine bu kadar yakın ilgi duymalarının nedeni, geleneksel toplum düzeni üzerinde dinin etkin olması ve kapitalist-endüstriyel topluma geçişle beraber bu etkinin giderek zayıflaması nedeniyledir. Bütün bu değişimler üzerine teoriler üreten bir bilim olarak sosyoloji, toplumun felsefi, ahlaki, siyasi, ekonomik, sorunlarıyla bağlantısını kaybetmeden müstakil bir disiplin olmaya çabalamıştır. Dinin doğasına ilişkin sorgulamalar sosyolojiye bütüncül bir bakış açısı kazandırma çabasının bir sonucudur. Bu nedenle ister dinin özüne yoğunlaşsın isterse de dinin işleviyle ilgilensin din, her daim sosyolojinin en önemli kavramlarından olmuştur. Weber’in, Protestanlık ve Kapitalizm arasında ruhsal bağ kurması, Marx’ın dinin toplumsal düzenin yeniden inşası açısından ideolojik bir katkısı olduğundan bahsetmesi, Durkheim’in karmaşık toplumların toplumsal ilişkilerini tespit etmekte kullandığı mekanik dayanışma teorisi, Simmel’in dini insanın doğasında var olan bir olgu olarak görmesi ve insanlar arasındaki ilişkilerde dinsellikten bahsetmesi aslında hep aynı çabanın sonuçlarıdır. Bugüne kadar klasik dönem sosyologları ve onların dine yaklaşımları üzerine muhakkak pek çok çalışma yapılmıştır. Bu makale, bugün hala teorileriyle alana olan etkileri devam eden, din sosyolojisinin kurucuları denilebilecek, Emile Durkheim, Max Weber, Karl Marx ve Georg Simmel olmak üzere dört sosyoloğun din, ahlak, değer ve Tanrı anlayışları üzerine sosyologların kendi metinleri üzerinden yeni bir okumayı hedef almaktadır. Bu dört sosyoloğun seçilme sebebi din sosyolojisinin kurucu figürleri olmaları nedeniyledir. Ayrıca bu sosyologların düşüncelerine ikincil kaynaklardan yeni yorumlar ve eleştiriler de eklenmiştir. Makale, alan okuması yapacak araştırmacılara giriş mahiyetinde mütevazi bir katkı sunmayı hedeflemektedir.

Abstract

Great theorists such as Comte, Durkheim, Weber, Marx, Simmel, and Parsons, who are regarded as the founders of sociology, are also significant contributors to the sociology of religion. Their interest in religion stems from its influence on the traditional social order, an influence that gradually weakened with major societal transformations and the emergence of capitalist-industrial structures. Sociology, as a discipline that theorizes societal transformations, has strived to establish itself as an independent field while maintaining connections with the philosophical, moral, political, and economic issues of society. Questions about the nature of religion stem from the effort to provide a holistic perspective in sociology. Weber’s exploration of a spiritual bond between Protestantism and Capitalism, Marx’s assertion of religion's ideological role in reconstructing social order, Durkheim’s theory of mechanical solidarity to analyze the social relations of complex societies, and Simmel’s view of religion as an inherent human phenomenon reflect the same overarching effort. This article seeks to reinterpret the concepts of religion, morality, values, and God as explored by four sociologists—Emile Durkheim, Max Weber, Karl Marx, and Georg Simmel—through their original texts. Additionally, the article incorporates new interpretations and critiques of these sociologists' ideas from secondary sources. It aims to make a modest contribution as an introductory resource for researchers studying the field.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yılmaz, S. (2024). Din Sosyolojisinin Temelleri: Durkheim, Weber, Marx ve Simmel’in Katkıları Üzerine Bir Değerlendirme. Din ve İnsan Dergisi, Cilt: 4 Sayı: 8, 379–407. https://doi.org/10.69515/dinveinsan.1518531

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (41)

  1. Aksoy, M. (2019). Georg Simmel’in Bakış Açısından Modernite ve Din (Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi).
  2. Aktay, Y. (2021). İslam ve Sekülerleşmenin Kaynakları. Vadi.
  3. Alkan, R. C. (2016). Gizliliğin ve Gizli Toplumların Sosyolojisi. Muhafazakar Düşünce Dergisi, 13(49), 327-331.
  4. Aslan, A. (2021). Georg Simmel’in Din Teorisinin Temel Yaklaşımları. Marifetname, 8(2), 503-531.
  5. Bauman, Z. (2005). Bireyselleşmiş Toplum (Y. Alogan, Çev.). Ayrıntı.
  6. Bellah, R. N. (2021). İnsan Evriminde Din: Eski Taşçağından Eksen Çağına (M. Tuncay, Çev.). Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  7. Berger, P. L. (2011). Kutsal Şemsiye (A. Coşkun, Çev.). Rağbet Yayınları.
  8. Berger, P. L. (2012). Melekler Hakkında Söylenti (A. Coşkun, Çev.). Rağbet Yayınları.
  9. Bırd, J. (2015). Din Sosyolojisi Nedir (A. Taştan & M. D. Dereli, Çev.). Lotus.
  10. Durkheim, E. (2018). Dini Hayatın İlkel Biçimleri (F. Aydın, Çev.). Eski Yeni.
  11. Durkheim, E. (2019). Ahlak ve Toplum (D. Çenesiz, Çev.). Pinhan.
  12. Durkheim, E. (2020). Toplumsal İş Bölümü (Ö. Ozankaya, Çev.). Cem.
  13. Durkheim, E. (2021a). İntihar (F. Kıyak, Çev.). Dorlion.
  14. Durkheim, E. (2021b). Sosyolojik Yöntemin Kuralları (E. Aytekin, Çev.). Pozitif.
  15. Foucault, M. (2021). Özne ve İktidar (O. Akınhay, & I. Ergüden, Çev.). Ayrıntı.
  16. Furseth, I., & Repstad, P. (2023). Çağdaş Sosyologların Toplum ve Din Görüşleri (Ö. F. Darende & A. Taştan, Çev.). Kimlik Yayınları.
  17. Giddens, A. (2019). Modernite ve Bireysel Kimlik (Ü. Tatlıcan, Çev.). Say Yayınları.
  18. Ives, P. (2011). Gramsci’de Dil ve Hegemonya (E. Ekici, Çev.). Kalkedon Yayınları.
  19. Köse, A. (2023). Dinin Geleceği. Nobel.
  20. Kurt, A. (2018). Din Sosyolojisi. Sentez.
  21. Marx, K. (2003). Kapital (A. Bilgi, Çev.; 3. Baskı, C. 1). Eriş.
  22. Marx, K. (2009a). Hegel’in Hukuk Felsefesinin Eleştirisi (K. Somer, Çev.). Sol Yayınları.
  23. Marx, K. (2009b). Yahudi Sorunu (M. İ. Erdost, Çev.). Sol.
  24. Marx, K., & Engels, F. (2021). Din Üzerine (M. Belge, Çev.). Fol.
  25. Marx, K., & Engels, F. (2022). Komünist Manifesto (C. Üster & N. Deriş, Çev.; 46. bs). Can.
  26. Oçak, Z. (2018). İdeoloji Kavramına Marksist ve Post Marksist Yaklaşımlar: Karl Marks, Antonıo Gramscı Ve Louıs Althusser. Dördüncü Kuvvet Uluslararası Hakemli Dergi, 1(2), 56-74.
  27. Pals, D. L. (2019). Dokuz Din Kuramı (M. Ulu & Ö. Akdağ, Çev.). Kimlik Yayınları.
  28. Simmel, G. (2004). Modern Kültürde Çatışma (T. Bora, Çev.). İletişim.
  29. Simmel, G. (2018). Paranın Felsefesi. İthaki.
  30. Simmel, G. (2020). Bireysellik ve Kültür (T. Birkan, Çev.). Metis.
  31. Simmel, G. (2022). Gizliliğin ve Gizli Toplumların Sosyolojisi (İ. Dündar, Çev.). Pinhan.
  32. Turner, S. B. (1997). Max Weber ve İslam (Y. Aktay, Çev.). Vadi Yayınları.
  33. Turner, S. B. (2017). Din ve Modern Toplum (A. Tüfekçi, Çev.). Sentez.
  34. Waardenburg, J. (2017). Classical Approaches to the Study of Religion. De Gruyter.
  35. Weber, M. (2011). Sosyolojinin Temel Kavramları (M. Beyaztaş, Çev.). Yarın.
  36. Weber, M. (2017a). Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu (E. Aktan, Çev.). Alter.
  37. Weber, M. (2017b). Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu (M. Demir, Çev.). Nilüfer.
  38. Weber, M. (2018). Ekonomi ve Toplum (L. Boyacı, Çev.; C. 1). Yarın.
  39. Weber, M. (2019). Sosyoloji Yazıları (T. Parla, Çev.). Metis Yayınları.
  40. Weber, M. (2023). Din Sosyolojisi (L. Boyacı, Çev.). Karpa.
  41. Foucault, M. (2021). Özne ve İktidar (O. Akınhay, & I. Ergüden, Çev.). Ayrıntı.