Dergiler / ASA Dergisi / 2025 / Cilt: 3 Sayı: 2

Karar Vermek Nedir: Kararlar ve Sahte-Kararlar

What is a Decision: Decisions and Pseudo-Decisions

Hasan Çağatay(Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi)0000-0003-1733-7104
Sayfa
220–242
Yayın Tarihi
2025-12-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu analiz, daraltılmış bir “karar” kavramını savunmakta ve yaygın olarak “karar” olarak adlandırılan birçok karar-benzeri sürecin, bilinçli ve dünyanın zihne uymasını hedefleyen bilişsel süreçler ile felsefi veya bilimsel olarak anlamlı ve temel bir ortaklığa sahip olmadığını iddia etmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Eylem felsefesinde “karar” kavramı, “niyet”, “eylem” ve “irade” kavramları gibi sorunlu olmasına rağmen, onlara kıyasla daha az incelenmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu makale, “karar” kavramının kavramsal bir analizini sunarak, yalnızca bilinçli ve dünyanın zihne uymasını hedefleyen kararların gerçek kararlar olarak nitelendirilebileceğini savunmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu analiz, daraltılmış bir “karar” kavramını savunmakta ve yaygın olarak “karar” olarak adlandırılan birçok karar-benzeri sürecin, bilinçli ve dünyanın zihne uymasını hedefleyen bilişsel süreçler ile felsefi veya bilimsel olarak anlamlı ve temel bir ortaklığa sahip olmadığını iddia etmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:karar · kavramsal analiz · bilinçli kararlar

Özet

Eylem felsefesinde “karar” kavramı, “niyet”, “eylem” ve “irade” kavramları gibi sorunlu olmasına rağmen, onlara kıyasla daha az incelenmiştir. Bu makale, “karar” kavramının kavramsal bir analizini sunarak, yalnızca bilinçli ve dünyanın zihne uymasını hedefleyen kararların gerçek kararlar olarak nitelendirilebileceğini savunmaktadır. Bu makalenin savunusuna göre kararların nesnesi eylemler değil, fikirlerdir. Daha açıkçası, bir kararın işlevi, eyleme götüren epistemik olarak mümkün fikir kümesini daraltmaktır. Dünyanın zihne uymasını hedefleyen bilişsel süreçler ile zihnin dünyaya uymasını hedefleyenleri ve bilinçli bilişsel süreçler ile bilinçsiz olanları ayıran iki boyutlu bir sınıflandırma sunan bu makale, karar-benzeri çeşitli bilişsel süreçleri incelemektedir. Bilinçdışı bilişsel süreçlerin ve dünyanın zihne uymasını hedefleyen bilişsel süreçlerin, duygusal eğilimlerle doğrudan bir nedensel bağlantı ve özne tarafından kontrol gibi karar vermenin gerekli özelliklerinden yoksun olduğunu savunmaktadır. Bu analiz, daraltılmış bir “karar” kavramını savunmakta ve yaygın olarak “karar” olarak adlandırılan birçok karar-benzeri sürecin, bilinçli ve dünyanın zihne uymasını hedefleyen bilişsel süreçler ile felsefi veya bilimsel olarak anlamlı ve temel bir ortaklığa sahip olmadığını iddia etmektedir.

Abstract

In the philosophy of action, the concept of “decision” is relatively understudied compared to “intention,” “action,” and “will,” despite being just as philosophically problematic. This paper provides a conceptual analysis of “decision,” arguing that only conscious decisions with a world-to-mind direction of fit qualify as genuine decisions. The objects of decisions, as this paper defends, are ideas, not actions. More precisely, the function of a decision is to narrow down a set of epistemically possible ideas leading to the action. Introducing a two-dimensional classification—contrasting cognitive processes with a world-to-mind and mind-to-world direction of fit, and conscious with unconscious cognitive processes—the paper examines various decision-like cognitive processes. It argues that unconscious cognitive processes and cognitive processes with a mind-to-world direction of fit lack essential features of decision-making, such as a direct causal connection with affective dispositions and control by the subject. This analysis defends a restrictive view of “decision” and argues that many decision-like processes that are commonly referred to as “decisions” do not have any philosophically or scientifically significant commonalities with conscious decisions with a world-to-mind direction of fit.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çağatay, H. (2025). Karar Vermek Nedir: Kararlar ve Sahte-Kararlar. ASA Dergisi, Cilt: 3 Sayı: 2, 220–242. https://doi.org/10.71313/asa.1783300

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (28)

  1. Anscombe, G. E. M. (2000). Intention. Harvard University Press. (Original work published 1957)
  2. Bratman, M. (1987). Intention, plans, and practical reason. Harvard University Press.
  3. Dawkins, R. (2016). The gene machine. In The selfish gene: 40th anniversary edition (pp. 59-85). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198747505.001.0001
  4. Di Nucci, E. (2008). Mind out of action: The intentionality of automatic actions. VDM Verlag Dr. Müller.
  5. Dreyfus, H. L. (2000). Responses. In M. Wrathall & J. Malpas (Eds.), Heidegger, coping, and cognitive science: Essays in honor of Hubert L. Dreyfus, volume 2 (pp. 313-349). The MIT Press.
  6. Dreyfus, H. L., & Dreyfus, S. E. (2000). Mind over machine. The Free Press.
  7. Dreyfus, S. E. (2004). The five-stage model of adult skill acquisition. Bulletin of Science Technology & Society 24(3): 177-181. https://doi.org/10.1177/0270467604264992
  8. Dreyfus, S. E., & Dreyfus, H. L. (1980). A five-stage model of the mental activities involved in directed skill acquisition. (Report No. ORC-80-2). University of California Berkeley Operations Research Center. https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA084551.pdf
  9. Eilon, S. (1969). What is a decision? Management Science, 16(4), B-172-B-189.
  10. Fishburn, P. C. (1964). Decision and value theory. Wiley.
  11. Humberstone, L. (1992). Direction of fit. Mind, 101(401), 59-84. https://doi.org/10.1093/mind/101.401.59 Kahneman, D. (2011). Thinking, fast and slow. Farrar, Straus and Giroux.
  12. Libet, B. (1985). Unconscious cerebral initiative and the role of conscious will in voluntary action. The Behavioral and Brain Sciences, 8(4), 529-539.
  13. Lloyd, S. (2010). The computational universe. In P. Davies & N. H. Gregersen (Eds.), Information and the nature of reality: From physics to metaphysics (pp. 92-103). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511778759
  14. March, J. G. (1988). Decisions and organizations. Blackwell.
  15. Mele, A. R. (1992). Springs of action: understanding intentional behavior. Oxford University Press.
  16. Mele, A. R. (2009). Effective intentions: the power of conscious will. Oxford University Press.
  17. Mele, A. R. (2010). Moral responsibility for actions: Epistemic and freedom conditions. Philosophical Explorations, 13(2), 101-111. https://doi.org/10.1080/13869790903494556
  18. Merfeld, D. M., Clark, T. K., Lu, Y. M. & Karmali, F. (2016). Dynamics of individual perceptual decisions. Journal of neurophysiology, 115(1), 39-59.
  19. Parés-Pujolràs, E., & Haggard, P. (2022). What are intentions and intentional actions? In U. Maoz & W. Sinnott-Armstrong (Eds.), Free Will: Philosophers and Neuroscientists in Conversation (pp. 185-192). Oxford University Press.
  20. Plato. (2002). Meno (G. M. A. Grube, Trans.). In J. M. Cooper (Ed.), Five dialogues (pp. 58-92). Hackett Publishing Company.
  21. Rapaport, W. J. (2016). Philosophy of computer science: An introduction to the issues and the literature (Draft version).
  22. Rapaport, W. J. (2023). Philosophy of computer science: An introduction to the issues and the literature. Wiley-Blackwell.
  23. Rosenthal, D. (2012). Higher-order awareness, misrepresentation and function. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 367(1594), 1424-1438.
  24. Searle, J. R. (2010). Consciousness and the problem of free will. In R. F. Baumeister, A. R. Mele & K. D. Vohs (Eds.), Free will and consciousness: how might they work (pp. 121-134). Oxford University Press.
  25. Siegler, F. A. (1967). Unconscious intentions. Inquiry: An Interdisciplinary Journal of Philosophy, 10(1-4), 251-267. https://doi.org/10.1080/00201746708601492
  26. Simon, H. A. (1960). New science of management decision. Harper & Row. https://doi.org/10.1037/13978-000
  27. Swan, J. (2016). Reflections on Destin’s backwards-brain bicycle. Tikkun, 31(4), 72.
  28. Yaffe, G. (2022). What is an intention? In U. Maoz & W. Sinnott-Armstrong (Eds.), Free will: philosophers and neuroscientists in conversation (pp. 5-12). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oso/9780197572153.003.0001