KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Anatolian Journal of Health Research / 2026 / Cilt: 7 Sayı: 1

Stratejik müdahalelerin sezaryen oranını azaltmaya etkisi: Sağlık sistemi yapı taşları üzerinden bir değerlendirme

The impact of strategic interventions on reducing cesarean section rates: An evaluation through health system building blocks

Birnur Yeşildağ(NIGDE OMER HALISDEMIR UNIVERSITY)0000-0002-4239-1295
Zehra Gölbaşı(LOKMAN HEKİM ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0410-7433
Sayfa
43–49
Yayın Tarihi
2026-04-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca çalışma sağlık profesyonelleri ve politika yapıcılara daha etkili ve sürdürülebilir müdahaleler geliştirme konusunda yol gösterici bir perspektif sunmayı amaçlamaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tıbbi endikasyonlar doğrultusunda gerçekleştirilen sezaryen doğumlar anne ve fetal yaşamı koruyan bir müdahale olmasına karşın tıbbi endikasyon olmayan durumlarda yapılan sezaryen anne ve yenidoğan sağlığı üzerinde olumsuz etkiler ortaya çıkarabilmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Günümüzde yüksek sezaryen oranları dünya genelinde birçok sağlık sisteminin mücadele ettiği önemli bir sorundur.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca çalışma sağlık profesyonelleri ve politika yapıcılara daha etkili ve sürdürülebilir müdahaleler geliştirme konusunda yol gösterici bir perspektif sunmayı amaçlamaktadır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:normal doğum · sağlık politikası · sezaryen

Özet

Tıbbi endikasyonlar doğrultusunda gerçekleştirilen sezaryen doğumlar anne ve fetal yaşamı koruyan bir müdahale olmasına karşın tıbbi endikasyon olmayan durumlarda yapılan sezaryen anne ve yenidoğan sağlığı üzerinde olumsuz etkiler ortaya çıkarabilmektedir. Günümüzde yüksek sezaryen oranları dünya genelinde birçok sağlık sisteminin mücadele ettiği önemli bir sorundur. Bu doğrultuda yüksek sezaryen oranlarını düşürmek için geliştirilen stratejiler doğum sürecinin daha güvenli hale gelmesini sağlayarak sağlık hizmetlerinin kalitesinin artırılması açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu derleme makalede sezaryen oranlarını azaltmaya yönelik mevcut stratejilerin etkililiği incelenmekte ve uygulamalara yön veren yenilikçi yaklaşımlar ele alınmaktadır. Stratejiler, Dünya Sağlık Örgütü’nün sağlık sistemi yapı taşları çerçevesine göre sınıflandırılarak bütüncül bir sistem bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Bu yaklaşım sezaryen oranlarını azaltmaya yönelik müdahalelerin klinik, yönetsel ve yapısal boyutlarıyla birlikte sistematik biçimde analiz edilmesini sağlayarak literatüre özgün bir katkı sunmaktadır. Ayrıca çalışma sağlık profesyonelleri ve politika yapıcılara daha etkili ve sürdürülebilir müdahaleler geliştirme konusunda yol gösterici bir perspektif sunmayı amaçlamaktadır.

Abstract

Cesarean deliveries performed based on medical indications are interventions that protect maternal and fetal health however, cesarean sections carried out without medical necessity may lead to adverse outcomes for both the mother and the newborn. Today high cesarean section rates are a major problem faced by many health systems worldwide. Strategies developed to reduce high cesarean rates are critically important, as they help make the childbirth process safer and improve the quality of healthcare services. In this review article, the effectiveness of current strategies to reduce cesarean rates is examined and innovative approaches guiding practice are discussed. The strategies are classified according to the World Health Organization’s health system building blocks framework and evaluated from a holistic systems perspective. This approach enables interventions to be analyzed systematically across clinical, managerial, and structural dimensions, thereby providing an original contribution to the literature. The study also aims to offer healthcare professionals and policymakers a guiding perspective for developing more effective and sustainable interventions.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yeşildağ, B., Gölbaşı, Z. (2026). Stratejik müdahalelerin sezaryen oranını azaltmaya etkisi: Sağlık sistemi yapı taşları üzerinden bir değerlendirme. Anatolian Journal of Health Research, Cilt: 7 Sayı: 1, 43–49. https://doi.org/10.61534/anatoljhr.1750032

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (41)

  1. Aktaş, S., & Osmanağaoğlu, M.A. (2017). İntrapartum elektronik fetal monitörizasyon uygulaması ve sağlık profesyonellerinin sorumlulukları. Life Sciences, 12, 14–29.
  2. Allen, L., & Grossman, D. (2020). The impact of voluntary and nonpayment policies in reducing early‐term elective deliveries among privately insured and Medicaid enrollees. Health Services Research, 55(1), 63–70. https://doi.org/10.1111/1475-6773.13214
  3. Bardos, J., Loudon, H., Rekawek, P., Friedman, F., Brodman, M., & Fox, N. S. (2017). Association between senior obstetrician supervision of resident deliveries and mode of delivery. Obstetrics & Gynecology, 129(3), 486–490. https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000001902
  4. Başgöl, Ş., & Kızılkaya Beji, N. (2015). Doğum eyleminin birinci evresinde sık yapılan uygulamalar ve kanıta dayalı yaklaşım. Dicle Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 5, 32–39.
  5. Blomberg, M. (2016). Avoiding the first cesarean section: Results of structured organizational and cultural changes. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica, 95(5), 580–586. https://doi.org/10.1111/aogs.12872
  6. Chen, C. S., Liu, T. C., Chen, B., & Lin, C. L. (2014). The failure of financial incentive? The seemingly inexorable rise of cesarean section. Social Science & Medicine, 101, 47–51. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2013.11.010
  7. Dahlen, H. M., McCullough, J. M., Fertig, A. R., Dowd, B. E., & Riley, W. J. (2017). Texas Medicaid payment reform: Fewer early elective deliveries and increased gestational age and birthweight. Health Affairs, 36(3), 460–467. https://doi.org/10.1377/hlthaff.2016.0910
  8. Du, S. G., Tang, F., Zhao, Y., Sun, G., Lin, Y., Tan, Z., & Wu, X. (2020). Effect of China’s universal two-child policy on the rate of cesarean delivery: A case study of a big childbirth center in China. Current Medical Science, 40(2), 348–353. https://doi.org/10.1007/s11596-020-2190-4
  9. Dünya Sağlık Örgütü. (2010). Monitoring the building blocks of health systems: A handbook of indicators and their measurement strategies. https://www.who.int/healthinfo/systems/WHO_MBHSS_2010_full_web.pdf
  10. Dünya Sağlık Örgütü. (2015). WHO statement on caesarean section rates. https://apps.who.int/iris/handle/10665/161442
  11. Dünya Sağlık Örgütü. (2020). Labour Care Guide: User’s Manual. https://apps.who.int/iris/handle/10665/345202
  12. Dünya Sağlık Örgütü. (2021). Statement on caesarean section rate – frequently asked questions. https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/who-statement-on-caesarean-section-rates-frequently-asked-questions
  13. Gu, J., Karmakar-Hore, S., Hogan, M. E., Azzam, H. M., Barrett, J. F., & Brown, A. (2020). Examining cesarean section rates in Canada using the modified Robson classification. Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada, 42(6), 757–765. https://doi.org/10.1016/j.jogc.2019.09.009
  14. Horasanlı, J. E., & Demirbaş, N. (2020). Sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinin doğum tercihlerini etkileyen faktörler ve doğum eylemine bakış açıları nelerdir? Bozok Tıp Dergisi, 10(4), 47–54. https://doi.org/10.16919/bozoktip.605729
  15. Hu, L. Q., Flood, P., Li, Y., Tao, W., Zhao, P., Xia, Y., Pian-Smith, M. C. (2016). No pain labor & delivery: A global health initiative's impact on clinical outcomes in China. Anesthesia & Analgesia, 122(6), 1931–1938. https://doi.org/10.1213/ANE.0000000000001328
  16. Hulsbosch, L. P., Nyklíček, I., Potharst, E. S., Boekhorst, M., & Pop, V. (2020). Development of the Labor Pain Relief Attitude Questionnaire for pregnant women (LPRAQ-p). BMC Pregnancy and Childbirth, 20, 718. https://doi.org/10.1186/s12884-020-03415-8
  17. Kamilçelebi, N., Şahin, A. S., Sargın, A., Karaman, S., Salihoğlu, Z., & Derbent, A. (2019). Doğumhanede son bir yılda uygulanmış olan ağrısız doğum uygulamalarının retrospektif olarak incelenmesi. Ege Tıp Dergisi, 58(2), 131–135. https://doi.org/10.19161/etd.512486
  18. Kebede, T. N., Abebe, K. A., Chekol, M. S., Moltot Kitaw, T., Mihret, M. S., Fentie, B. M. (2024). The effect of continuous electronic fetal monitoring on mode of delivery and neonatal outcome among low-risk laboring mothers at Debre Markos comprehensive specialized hospital, Northwest Ethiopia. Frontiers in Global Women’s Health, 5, 1385343. https://doi.org/10.3389/fgwh.2024.1385343
  19. Laisser, R., Danna, V. A., Bonet, M., Oladapo, O. T., & Lavender, T. (2021). An exploration of midwives’ views of the new World Health Organization labour care guide. African Journal of Midwifery and Women’s Health, 15(4), 1-11. https://doi.org/10.12968/ajmw.2020.0043
  20. Lavender, T., & Bernitz, S. (2020). Use of the partograph – Current thinking. Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology, 67, 33–43. https://doi.org/10.1016/j.bpobgyn.2020.03.010
  21. Lavender, T., Cuthbert, A., & Smyth, R. M. D. (2018). Effect of partograph use on outcomes for women in spontaneous labour at term and their babies. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2018(8), CD005461. https://doi.org/10.1002/14651858.CD005461.pub5
  22. Mousavi, S. R., Amiri-Farahani, L., Haghani, S., & Pezaro. (2022). Comparing the effect of childbirth preparation courses delivered both in-person and via social media on pregnancy experience, fear of childbirth, birth preference and mode of birth in pregnant Iranian women: A quasi-experimental study. Plos One, 17(8), e0272613. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0272613
  23. Nedberg, I. H., Manjavidze, T., Rylander, C., Blix, E., Skjeldestad, F. E., & Anda, E. E. (2022). Changes in cesarean section rates after introduction of a punitive financial policy in Georgia: A population-based registry study 2017–2019. Plos One, 17(7), e0271491. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0271491
  24. Pravina, P., Ranjana, R., & Goel, N. (2022). Cesarean audit using Robson classification at a tertiary care center in Bihar: A retrospective study. Cureus, 14(3), e23133. https://doi.org/10.7759/cureus.23133
  25. Robson, M. S. (2001). Can we reduce the caesarean section rate? Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology, 15, 179–194. https://doi.org/10.1053/beog.2000.0156
  26. Sandall, J., Soltani, H., Gates, S., Shennan, A., & Devane, D. (2016). Midwife-led continuity models versus other models of care for childbearing women. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2016(4), CD004667. https://doi.org/10.1002/14651858.CD004667.pub5
  27. Souter, V., Nethery, E., Kopas, M. L., Wurz, H., Sitcov, K., & Caughey, A. B. (2019). Integration of midwifery and obstetric care in low-risk hospital births. Obstetrics & Gynecology, 134(5), 1056–1065. https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000003521
  28. T.C. Sağlık Bakanlığı & Türk Jinekoloji ve Obstetrik Derneği. (2011). Sezaryen oranlarını azaltma ortak eylem planı. https://www.tjod.org/saglik-bakanligi-tjod-sezaryen-oranlarini-azaltma-ortak-eylem-plani/
  29. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2007). Sağlıkta performans yönetimi – Performansa dayalı ek ödeme sistemi. https://ekutuphane.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/performans.pdf
  30. T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü. (2010). Doğum ve sezaryen eylemi yönetim rehberi. https://dosyamerkez.saglik.gov.tr/Eklenti/6407/0/dogum-ve-sezaryen-eylemi-yonetim-rehberipdf.pdf.
  31. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2014). Gebe bilgilendirme sınıfları genelgesi. https://www.saglikaktuel.com/d/file/gebe_bilgilendirme_sinifi_genelgesi.pdf adresinden erişildi.
  32. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2018). Gebe bilgilendirme sınıfları uygulama rehberi (Revize Edilmiş). https://www.saglikaktuel.com/d/file/27397,ust-yazipdf.pdf
  33. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2024a). Sağlık istatistikleri yıllığı. https://sbsgm.saglik.gov.tr/TR,11419/saglik-istatistikleri-yilligi.html
  34. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2024b). Anne dostu hastane kriterleri. https://giresunkdceah.saglik.gov.tr/TR-37073/anne-dostu-hastane-kriterleri.html
  35. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2024c). Normal doğum eylem planı (2024–2025). https://dosyamerkez.saglik.gov.tr/Eklenti/49528/0/normal-dogum-eylem-plani-2pdf.pdf
  36. Tetik Metin, H., Akyiğit, E., Güzel, A., & Yiğit, F. (2020). Hemşire ve ebelerin doğum şekli tercihlerinin incelenmesi: Bitlis örneği. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 6(2), 87–100.
  37. Tien, J. C., Lim, M. J., Leong, W. L., & Lew, E. (2016). Nine-year audit of post-dural puncture headache in a tertiary obstetric hospital in Singapore. International Journal of Obstetric Anesthesia, 28, 34–38. https://doi.org/10.1016/j.ijoa.2016.06.005
  38. Türk Perinatoloji Derneği. (2019). Doğum eylem planı raporu 2019–2023. https://www.perinatoloji.org.tr/wp-content/uploads/sites/6/2020/04/sezeryan_TPD-gorusu_2019.pdf
  39. Unsal, M., Zorlu, U., Aktemur, G. (2023). Sezaryen oranlarının Robson on grup sınıflandırılması ile değerlendirilmesi: Sezaryen oranları azaltılabilir mi? Hitit Medical Journal, 5(3), 185–189. https://doi.org/10.52827/hititmedj.1304323
  40. Yeşildağ, B., & Gölbaşı, Z. (2022). Kadınların vajinal doğumla ilgili tutum ve davranışlarını geliştirmede sağlık inanç modelinin kullanımı. Anatolian Journal of Health Research, 3(3), 163-167. http://dx.doi.org/10.29228/anatoljhr.64751
  41. Yu, Y., Zhang, X., Sun, C., Zhou, H., Zhang, Q., & Chen, C. (2017). Reducing the rate of cesarean delivery on maternal request through institutional and policy interventions in Wenzhou, China. Plos One, 12(11), e0186304. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0186304