KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Anatolian Journal of Health Research / 2026 / Cilt: 7 Sayı: 1

Duyusal deneyim temelli erken müdahale programının bebeklerin gelişimsel çıktıları üzerindeki etkisi: Bir karma yöntem araştırması

Impact of a sensory experience–based early intervention program on developmental outcomes in infants: A mixed-methods study

Hatice Beşir(ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ, BORÇKA ACARLAR MESLEK YÜKSEKOKULU, ÇOCUK BAKIMI VE GENÇLİK HİZMETLERİ BÖLÜMÜ)0000-0001-7571-6124
Şehnaz Ceylan(KARABÜK ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ, ÇOCUK GELİŞİMİ BÖLÜMÜ, ÇOCUK GELİŞİMİ ANABİLİM DALI)0000-0001-9313-7353
Sayfa
10–19
Yayın Tarihi
2026-04-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Analizler sonucunda, bebeklerin dokunma (z=3.26, p .05).

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Duyusal Deneyimler Eğitim Programı’nın, bebeklerin duyu ve diğer gelişim alanlarına etkisini belirlemek ve ebeveyn görüşlerini ortaya koymaktır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma grubunu Karabük ilinde yaşayan, 12-36 aylık 15 bebek ve ebeveynleri oluşturmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Analizler sonucunda, bebeklerin dokunma (z=3.26, p .05).
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:bebek gelişimi · duyu · ebeveyn-çocuk ilişkileri

Özet

Amaç: Duyusal Deneyimler Eğitim Programı’nın, bebeklerin duyu ve diğer gelişim alanlarına etkisini belirlemek ve ebeveyn görüşlerini ortaya koymaktır. Yöntem: Araştırmada karma yöntem kullanılmış; nicel boyutta tek gruplu ön test-son test deneysel desen, nitel boyutta ise durum çalışması tercih edilmiştir. Çalışma grubunu Karabük ilinde yaşayan, 12-36 aylık 15 bebek ve ebeveynleri oluşturmuştur. Bebeklere araştırmacı tarafından hazırlanan eğitim programı uygulanmış ve verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Denver II Gelişimsel Tarama Testi, Duyu Gelişimine Yönelik Dereceli Puanlama Anahtarı, Kontrol Listesi ve Görüşme Formu kullanılmıştır. Bulgular: Analizler sonucunda, bebeklerin dokunma (z=3.26, p .05). Diğer gelişim alanlarına ilişkin olarak; bilişsel (z=3.41, p<.05) ve ince-motor gelişim alanlarında (z=2.64, p<.05) son test lehine anlamlı artışlar elde edilmiştir. Dil [t(14)=12.872, p<.05] ve sosyal-duygusal gelişim alanlarında [t(14)=20.286; p<.05] eğitim sonrası puanların anlamlı biçimde yükseldiği belirlenmiştir. Ayrıca, ebeveynler, bebeklerinin gelişiminde ilerleme gözlemlerken kendi etkileşim ve bilgi kazanımlarını da artırmış; sürece katılmayan diğer ebeveynler için de dolaylı kazanımlar rapor edilmiştir. Sonuçlar: Çalışmada, 12–36 aylık bebeklere uygulanan eğitim programının, bebeklerin tat alma duyusu dışındaki diğer temel duyuları ve bilişsel, ince-motor, dil ve sosyal-duygusal gelişim alanlarını desteklediği görülmüştür. Ayrıca programın, ebeveynlerin bebekleriyle etkileşimlerini arttırdığı ve hem bebekler hem de ebeveynler açısından olumlu etkiler sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract

Aim: This study investigates the impact of the Sensory Experiences Education Program on infants’ sensory and developmental domains and examines parental perspectives. Methods: A mixed-methods design was adopted: a single-group pretest–posttest for the quantitative strand and a case study for the qualitative strand. Participants were 15 infants (12-36 months) and their parents in Karabük, Türkiye. The researcher-developed program was implemented with infants. Data were collected through the Personal Information Form, Denver II, Sensory Development Assessment Rubric, Checklist, and Interviews. Results: Analyses revealed significant posttest gains in infants’ sensory scores for touch (z=3.26, p .05). Significant gains were also observed in cognitive (z=3.41, p<.05) and fine motor development (z=2.64, p<.05), as well as language [t(14) = 12.872, p<.05] and social-emotional development [t(14) = 20.286, p<.05]. Qualitative findings indicated that most parents reported developmental progress in their infants, enhanced interaction skills, and indirect benefits for non-participating parents. Conlusion: The study revealed that the education program for infants aged 12–36 months supported all major sensory modalities except taste, as well as cognitive, fine motor, language, and social-emotional development. Furthermore, it enhanced parent–infant interactions and provided positive effects for both infants and parents.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Beşir, H., Ceylan, Ş. (2026). Duyusal deneyim temelli erken müdahale programının bebeklerin gelişimsel çıktıları üzerindeki etkisi: Bir karma yöntem araştırması. Anatolian Journal of Health Research, Cilt: 7 Sayı: 1, 10–19. https://doi.org/10.61534/anatoljhr.1791266

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (40)

  1. Akagündüz, D., & Aksoy, A. B. (2020). The effect of a sensory education program on infant motor development in infants in need of protection. Mersin University Journal of the Faculty of Education, 16(1), 133–144. https://doi.org/10.17860/mersinefd.623248
  2. American Occupational Therapy Association. (2015). Occupational therapy for children and youth using sensory integration theory and methods in school-based practice. American Journal of Occupational Therapy, 69(Suppl. 3), 6913410040. https://doi.org/10.5014/ajot.2015.696S04
  3. Ardiel, E. L., & Rankin, C. H. (2010). The importance of touch in development. Paediatrics & Child Health, 15(3), 153–156. https://doi.org/10.1093/pch/15.3.153
  4. Atkinson, R. L., Atkinson, R. C., Smith, E. E., Bem, D. J., & Nolen, S. (2006). Introduction to psychology (3rd ed.; Y. Alogan, Trans.). Arkadaş Publishing.
  5. Bahrick, L. E., & Lickliter, R. (2014). Learning to attend selectively: The dual role of intersensory redundancy. Current Directions in Psychological Science, 23(6), 414-420. https://doi.org/10.1177/0963721414549187
  6. Beker, F., Opie, G., Noble, E., Jiang, Y., & Bloomfield, F. H. (2017). Smell and taste to improve nutrition in very preterm infants: A randomized controlled pilot trial. Neonatology, 111(3), 260-266. https://doi.org/10.1159/000450883
  7. Berk, L. E. (2013). Infants and children: Prenatal through middle childhood. (N. Işıkoğlu Erdoğan, Trans.). Nobel Akademik Publishing.
  8. Beşir, H. (2020). Bebek kütüphanesinde verilen duyusal deneyimler eğitim programının bebeklerin gelişim alanlarına ve duyu gelişimine etkisinin incelenmesi. [Master’s thesis]. Karabük University. [In Turkish]
  9. Bremner, A. J., & Spence, C. (2017). The development of tactile perception. In J. Benson (Ed.), Advances in child development and behavior (pp. 227–268). Academic Press. https://doi.org/10.1016/bs.acdb.2016.12.002
  10. Browne, J. V. (2008). Chemosensory development in the fetus and newborn. Newborn and Infant Nursing Reviews, 8(4), 180–186. https://doi.org/10.1053/j.nainr.2008.10.009
  11. Ceylan, Ş., & Akkaya, M. A. (2020). Bebek kütüphaneleri çalıştayı. Kültür ve Turizm Bakanlığı. [In Turkish]
  12. Creswell, J. W. (2017). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Eğiten Kitap Publishing.
  13. Çelebi Öncü, E. (2016). Bebekler ve okul öncesi dönemdeki çocuklar için duyu oyunları. Hedef CS Yayıncılık. [In Turkish]
  14. Doty, R. L., & Shah, M. (2008). Taste and smell. In M. M. Haith & J. B. Benson (Eds.), Encyclopedia of infant and early childhood development (pp. 299–304). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-012370877-9.00159-6
  15. Dunn, W. (2007). Supporting children to participate successfully in everyday life by using sensory processing knowledge. Infants & Young Children, 20(2), 84-101.
  16. Fazzi, E., Micheletti, S., Calza, S., Merabet, L., Rossi, A., & Galli, J.; Early Visual Intervention Study Group. (2021). Early visual training and environmental adaptation for infants with visual impairment. Developmental Medicine & Child Neurology, 63(10), 1180–1193. https://doi.org/10.1111/dmcn.14865
  17. Gallahue, D. L., Ozmun, J. C., & Goodway, J. (2011). Understanding motor development: Infants, children, adolescents, adults (7th ed.). McGraw-Hill.
  18. Gander, M. J., & Gardiner, H. W. (2015). Child and adolescent development. (N. Çelen & A. Dönmez, Trans.). İmge Publishing.
  19. Lo, K., Cheung, C., Lee, A., Tam, W. W. S., & Keung, V. (2015). Associations between parental feeding styles and childhood eating habits: A survey of Hong Kong preschool children. PLOS One, 10(4), e0124753. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0124753
  20. Ministry of Education. (2013). 0–36 aylık çocuklar için eğitim programı. https://www.aile.gov.tr/media/194045/0-36-aylik-cocuklar-icin-egitim-programi.pdf [In Turkish]
  21. Mol, S. E., & Neuman, S. B. (2014). Sharing information books with kindergartners: The role of parents’ extra-textual talk and socioeconomic status. Early Childhood Research Quarterly, 29(4), 399-410. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2014.04.001
  22. Montessori, M. (2015). The absorbent mind (O. Gündüz, Trans.). Kaknüs Publishing.
  23. Needham, A., Barrett, T., & Peterman, K. (2002). A pick-me-up for infants’ exploratory skills: Early simulated experiences reaching for objects using “sticky mittens” enhances young infants’ object exploration skills. Infant Behavior and Development, 25(3), 279–295. https://doi.org/10.1016/S0163-6383(02)00097-8
  24. Özkale, L. (2010). The impact of rhythm practices on cognitive skills of six-years-old children. [Master’s thesis]. Marmara University.
  25. Partanen, E., Mårtensson, G., Hugoson, P., Huotilainen, M., Fellman, V., & Ådén, U. (2022). Auditory processing of the brain is enhanced by parental singing for preterm infants. Frontiers in Neuroscience, 16, 772008. https://doi.org/10.3389/fnins.2022.772008
  26. Pekçetin, S. (2015). Prematüre bebeklerde duyu bütünleme müdahale programının duyusal işlemleme, emosyonel ve adaptif cevaplar üzerine etkisi. [Doctoral dissertation]. Hacettepe University. [In Turkish]
  27. Robinson, M. (2008). Child development from birth to eight: A journey through the early years. McGraw-Hill Education.
  28. Schaaf, R. C., & Mailloux, Z. (2015). Clinician’s guide for implementing Ayres sensory integration: Promoting participation for children with autism. AOTA Press.
  29. Simpson, K. R., & Creehan, P. A. (2001). Perinatal nursing (2nd ed.). Lippincott Williams & Wilkins.
  30. Taştepe, T., & Başbay, M. (2015). Gelişim kuramları ve eğitim programlarında duyu gelişimi. In M. Y. Bıçakçı (Ed.), Bebeklik ve ilk çocukluk döneminde (0–36 ay) gelişim: Duyuların gelişimi ve desteklenmesi. Eğiten Kitap Yayıncılık. [In Turkish]
  31. Taygur Altıntaş, T., & Yılmazer, Y. (2015). Duyuları destekleyici ortam ve duyu materyalleri. In M. Y. Bıçakçı (Ed.), Bebeklik ve ilk çocukluk döneminde (0–36 ay) gelişim: Duyuların gelişimi ve desteklenmesi (pp. 305–336). Eğiten Kitap Yayıncılık. [In Turkish]
  32. Tekerci, H. (2022). Sensory education and neuroscience in early childhood. Ahi Evran University Journal of Social Sciences Institute, 8(3), 975-994. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1142094
  33. Tepe Kıroğlu, Ü. (2025). Erken çocukluk duyusal gelişim destek programının 60–72 aylık çocukların gelişimlerine, duyusal özelliklerine ve öğrenme davranışlarına etkisi. [Doctoral dissertation]. Trakya University. [In Turkish]
  34. Trawick-Smith, J. (2013). Early childhood development: A multicultural perspective. (B. Akman, Trans.). Nobel Akademik Publishing.
  35. Wilkinson, N. M., Kannan, S., Ganguri, H., Hetherington, M. M., & Evans, C. E. (2022). Study protocol: Evaluation of the “Flavour School” sensory food education programme: A cluster-randomised controlled trial in UK primary school children aged 4–7 years to determine impact on confidence and curiosity in tasting vegetables and fruit. Trials, 23(1), 705. https://doi.org/10.1186/s13063-022-06612-2
  36. Yalaz, K., Anlar, B., & Bayoğlu, B. U. (2011). Denver II gelişimsel tarama testi: Türkiye standardizasyonu. Gelişimsel Çocuk Nörolojisi Derneği. [In Turkish]
  37. Yazıcı, E., & Kandır, A. (2014). The effect of a sensory education program supporting reading and writing skills on the reading and writing skills of children aged 61–66 months. The Journal of International Social Research, 7(33), 686–701.
  38. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık. [In Turkish]
  39. Yılmaz Bursa, G. (2022). Duyu temelli eğitim programının annelerin öz düzenlemeleri ve bebek bakım öz yeterlilikleri ile bebeklerinin gelişimine etkisi. [Doctoral dissertation]. Gazi University. [In Turkish]
  40. Yurteri Tiryaki, A. (2018). Duyusal destek programının prematüre ve düşük doğum ağırlıklı bebeklerin farklı alanlardaki gelişimlerine etkisinin incelenmesi. [Doctoral dissertation]. Ankara University. [In Turkish]