KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Etkili Hemşirelik Dergisi / 2025 / Cilt: 18 Sayı: 4

Gastrointestinal Sistem Kanserli Hastalarda Öz Yeterlilik İle Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişki

THE RELATIONSHIP BETWEEN SELF-EFFICIENCY AND QUALITY OF LIFE IN PATIENTS WITH GASTROINTESTINAL SYSTEM CANCER

Ezgi Karadağ(Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi)
Yağmur Yaşa(DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ, HEMŞİRELİK FAKÜLTESİ, HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ, ONKOLOJİ HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI)0000-0003-3518-3321
Özlem Uğur(DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ, HEMŞİRELİK FAKÜLTESİ, HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ, ONKOLOJİ HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI)0000-0002-1020-9962
Sayfa
593–605
Yayın Tarihi
2025-10-15
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: GİS kanserli hastalarının GÖYÖ toplam puan ortalamaları 33,74±5,93, EORTC QLQ C-30 alt boyutların toplam puan ortalamaları; Semptom Ölçeği’nin 32,05±18,13 (minimum 0, maksimum 97,44), Fonksiyonel Ölçeği’nin 65,02±20,31 (minimum 0, maksimum 100), Genel Sağlık Ölçeği’nin 55,75±25,00 (minimum 0, maksimum 100) ‘tür.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Bu çalışmanın amacı, gastrointestinal sistem (GİS) kanserli hastalarda öz yeterlilik ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yöntem: Tanımlayıcı, karşılaştırmalı, kesitsel ve korelasyonel nitelikte olan çalışma, Mayıs 2022- Mayıs 2023 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinde tedavi görmekte olan 100 kanser hastası ile yürütülmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: GİS kanserli hastalarının GÖYÖ toplam puan ortalamaları 33,74±5,93, EORTC QLQ C-30 alt boyutların toplam puan ortalamaları; Semptom Ölçeği’nin 32,05±18,13 (minimum 0, maksimum 97,44), Fonksiyonel Ölçeği’nin 65,02±20,31 (minimum 0, maksimum 100), Genel Sağlık Ölçeği’nin 55,75±25,00 (minimum 0, maksimum 100) ‘tür.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2022 Verileri
⚙️Değişkenler:Kanser · Yaşam Kalitesi · Öz-yeterlilik

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı, gastrointestinal sistem (GİS) kanserli hastalarda öz yeterlilik ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Yöntem: Tanımlayıcı, karşılaştırmalı, kesitsel ve korelasyonel nitelikte olan çalışma, Mayıs 2022- Mayıs 2023 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinde tedavi görmekte olan 100 kanser hastası ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri, “Sosyodemografik ve Hastalık Özelliklerine İlişkin Bilgi Formu”, “Genel Öz-Yeterlilik Ölçeği (GÖYÖ)”, “Avrupa Kanser Araştırma ve Tedavi Organizasyonu Yasam Kalitesi Ölçeği (EORTC QLQ C-30)” ve “Karnofsky Performans Skalası (KPS)” kullanılarak yüz yüze toplanmıştır. Bulgular: GİS kanserli hastalarının GÖYÖ toplam puan ortalamaları 33,74±5,93, EORTC QLQ C-30 alt boyutların toplam puan ortalamaları; Semptom Ölçeği’nin 32,05±18,13 (minimum 0, maksimum 97,44), Fonksiyonel Ölçeği’nin 65,02±20,31 (minimum 0, maksimum 100), Genel Sağlık Ölçeği’nin 55,75±25,00 (minimum 0, maksimum 100) ‘tür. KPS toplam puan ortalamalarının 59,30±9,01 olduğu belirlenmiştir. EORTC QLQ C-30 toplam puanı ile GÖYÖ toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü ilişki bulunmaktadır (p<0,01). Sonuç: GİS kanserli hastaların öz yeterlilikleri arttıkça yaşam kalitelerinin arttığı saptanmıştır.

Abstract

Purpose: The aim of this study is to examine the relationship between self-efficacy and quality of life in patients with gastrointestinal system (GIS) cancer. Method: The study, which is descriptive, comparative, cross-sectional and correlational, was conducted with 100 cancer patients who were receiving treatment at a university hospital between May 2022 and May 2023. The data of the research were collected from the "Information Form on Sociodemographic and Disease Characteristics", "General Self-Efficacy Scale (GÖYÖ)", "European Organization for Research and Treatment of Cancer Quality of Life Scale (EORTC QLQ C-30)" and "Karnofsky Performance Scale (KPS)". It was collected face to face using”. Results: GIS cancer patients' GIS total mean score was 33.74±5.93, EORTC QLQ C-30 subscale mean total score mean; Symptom Scale was 32.05±18.13 (minimum 0, maximum 97.44), Functional Scale was 65.02±20.31 (minimum 0, maximum was 100), General Health Scale was 55.75±25, It is 00 (minimum 0, maximum 100). It was determined that the KPS total score average was 59.30±9.01. There is a statistically significant and negative relationship between the EORTC QLQ C-30 total score and the GÖYÖ total score (p<0.01). Conclusion: It was determined that as the self-efficacy of patients with GI cancer increased, their quality of life increased.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karadağ, E., Yaşa, Y., Uğur, Ö. (2025). Gastrointestinal Sistem Kanserli Hastalarda Öz Yeterlilik İle Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişki. Etkili Hemşirelik Dergisi, Cilt: 18 Sayı: 4, 593–605. https://doi.org/10.46483/jnef.1362122

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (37)

  1. Aaronson, NK., Ahmedzai, S., Bergman, B. (1993). The european organization for research and Treatment of cancer QLQ-C30: A quality-of-life. International Clinical Trials İn Oncology.85: 365–376.
  2. Altıntaş, B. & Altıntaş, M. (2023). Öz-Yeterlilik ve Çalışmaya Tutkunluk İlişkisi Üzerine Bir Araştırma. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 9(61):2366-2376.
  3. Akin, S., & Kas Guner, C. (2019). Investigation of the relationship among fatigue, self‐efficacy and quality of life during chemotherapy in patients with breast, lung or gastrointestinal cancer. European Journal of Cancer Care, 28(1), 12898.
  4. Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191–215.
  5. Bauer, M.R., Bright, E. E., MacDonald, J. J., Cleary, E.H., Hines, O.J., & Stanton, A.L. (2018). Quality of life in patients with pancreatic cancer and their caregivers: a systematic review. Pancreas, 47(4), 368-375.
  6. Beser, N & Öz, F. (2003). Kemoterapi alan lenfomalı hastaların anksiyete depresyon düzeyleri ve yaşam kalitesi. Celal Bayar Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi, 7(1): 47-58.
  7. Cai, J., Lin, Y., & Zhou, X. (2022). Functional status and quality of life in gastric cancer patients: The mediating role of symptom burden. Supportive Care in Cancer, 30(5), 4263–4271. https://doi.org/10.1007/s00520-021-06768-9
  8. Catto, J. W., Downing, A., Mason, S., Wright, P., Absolom, K., Bottomley, S.,. & Glaser, A. W. (2021). Quality of life after bladder cancer: a cross-sectional survey of patient-reported outcomes. European urology, 79(5), 621-632.,
  9. Chin, C. H., Tseng, L. M., Chao, T. C., Wang, T. J., Wu, S. F., & Liang, S. Y. (2021). Self-care as a mediator between symptom-management self-efficacy and quality of life in women with breast cancer. PloS one, 16(2), e0246430.
  10. Çeltek, N.Y., & İsmail, O. (2016). Palyatif Bakımda Hasta Değerlendirmesi ve Skalalar. Klinik Tıp Aile Hekimliği, 8(3), 6-10.
  11. Eom, B.W., Lee, J., Lee, I.S., Son, Y.G., Ryu, K.W., Kim, S.G., ….& Lee, H.J. (2021). Development and validation of a Symptom-Focused quality of life questionnaire (KOQUSS-40) for gastric cancer patients after gastrectomy. Cancer Research and Treatment: Official Journal of Korean Cancer Association, 53(3), 763.
  12. Fayers, P., Bottomley, A. EORTC Quality of Life Group. (2002). Quality of life research within the EORTC - the EORTC QLQ-C30. European Journal of Cancer, 38, 125-133.
  13. Guo, Z. Q., Yu, J. M., Li, W., Fu, Z. M., Lin, Y., Shi, Y. Y. ve ark. (2020). Investigation on the Nutrition Status and Clinical Outcome of Common Cancers (INSCOC) Group. Survey and analysis of the nutritional status in hospitalized patients with malignant gastric tumors and its influence on the quality of life. Supportive Care in Cancer, 28, 373-380.
  14. Han, D.S., Ahn, J., Ahn, H.S. (2021). Are the elderly patient’s changes in the health-related quality of life one year after gastrectomy for stomach cancer different from those in young patients?. Annals of surgical treatment and research, 100(1), 8.
  15. Haugland, T., Wahl, A.K., Hofoss, D., DeVon, H.A. (2016). Association between general self-efficacy, social support, cancer-related stress and physical health-related quality of life: a path model study in patients with neuroendocrine tumors. Health and quality of life outcomes, (14), 1-7.
  16. Hebdon, M.C.T., Coombs, L.A., Reed, P., Crane, T.E., Badger, T.A. (2021). Self-efficacy in caregivers of adults diagnosed with cancer: An integrative review. European Journal of Oncology Nursing, 52, 101933.
  17. Johansson, A.C., Brink, E., Cliffordson, C., Axelsson, M. (2018). The function of fatigue and illness perceptions as mediators between self-efficacy and health-related quality of life during the first year after surgery in persons treated for colorectal cancer. Journal of Clinical Nursing, 27(7–8), 1537–1548.
  18. Kavak, F., Özdemir, A., Dural, G. (2021). The Relation between spiritual wellbeing and psychological resilience among patients diagnosed with advanced gastrointestinal cancer. Current Psychology, 40(4), 1788-1794.
  19. Kim, J. Y., Lee, S. H., & Park, H. J. (2023). The mediating effect of self-efficacy on treatment adherence and quality of life among gastric cancer survivors. BMC Cancer, 23(1), 1123. https://doi.org/10.1186/s12885-023-11235-y
  20. Kouhestani, M., Gharaei, H.A., Fararouei, M., Ghahremanloo, H.H., Ghaiasvand, R.,& Dianatinasab M. (2022). Global and regional geographical prevalence of depression in gastric cancer: a systematic review and meta-analysis. BMJ Supportive & Palliative Care, 12(4), 526-e536.
  21. Merluzzi, T.V., Pustejovsky, J.E., Philip, E.J., Sohl, S. J., Berendsen, M., Salsman, J. M. (2019). Interventions to enhance self‐efficacy in cancer patients: a meta‐analysis of randomized controlled trials. Psycho‐Oncology, 28(9), 1781-1790.
  22. Omran, S., & Mcmillan, S. (2018). Symptom severity, anxiety, depression, self-efficacy and quality of life in patients with cancer. Asian Pacific journal of cancer prevention: APJCP, 19(2), 36
  23. Ozkaraman, A., Kazak, A., Dudaklı, N., & Özen, H. (2023). Evaluation of the effect of self-efficacy on symptoms in gastrointestinal cancer patients. Journal of Palliative Care, 38, 207–214. https://doi.org/10.1177/08258597221125286
  24. Péus, D., Newcomb, N., Hofer, S. (2013). Appraisal of the Karnofsky Performance Status and Proposal of a Simple Algorithmic System for its Evaluation. BMC MedInform, 13:72.
  25. Sağlık Bakanlığı. (2018). Kanser istatistikleri 2018. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/kanser-istatistikleri
  26. Tantoy, I. Y., Cooper, B. A., Dhruva, A., Cataldo, J., Paul, S. M., Conley, Y. P.,. & Miaskowski, C. (2018). Quality of life of patients with gastrointestinal cancers undergoing chemotherapy. Quality of Life Research, 27, 1865-1876.,
  27. Tiftik, R.N., Yurtsever, A.S., (2022). Gastrointestinal Sistem Kanserlerinin Tedavisinde İlaç Direncinin Moleküler Mekanizmaları, Akademisyen Kitabevi A.Ş
  28. Uluçay, Ç. (2019). Gastrointestinal sistem kanser tanısı almış yatan hastalarda uyku ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi (Haliç Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi). İstanbul
  29. Ülker, Y. (2023). Tip 2 diyabetli bireylerde tedaviye uyum ve öz yeterlilik düzeyinin glukoz regülasyonu ile ilişkisinin incelenmesi (Master’s thesis, Hasan Kalyoncu Üniversitesi
  30. Ünnü, S.Ç., Ünek, İ.T., Topaloğlu, Ö. (2021). Metastatik Mide ve Kolorektal Kanserli Hastalarda Kemoterapinin Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi. İzmir Tepecik Eğitim Hastanesi Dergisi, 31(2), 209-218.
  31. Yaşar, Z., Üstündağ, H. (2021). Stomalı Hastaların Yaşam Kalitesi ve Öz Yeterlilik Düzeylerinin Belirlenmesi. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(1), 107-115.
  32. Yıldırım, F., İlhan, İ.Ö. (2010). Genel özyeterlilik ölçeği türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 21(4), 301-308
  33. Xie, Z., Liu, K., Or, C., Chen, J., Yan, M., & Wang, H. (2020). An examination of the socio-demographic correlates of patient adherence to self-management behaviors and the mediating roles of health attitudes and self-efficacy among patients with coexisting type 2 diabetes and hypertension. BMC Public Health, 20, 1-13.
  34. Xu, A., Wang, Y., Wu, X. (2019). Effectiveness of e‐health based self‐management to improve cancer‐related fatigue, self‐efficacy and quality of life in cancer patients: Systematic review and meta‐analysis. Journal of Advanced Nursing, 75(12), 3434-3447.
  35. Xu, S, Zhang, Z, Wang, A, Zhu, J, Tang, H, Zhu, X. (2018). Effect of Self-efficacy Intervention on Quality of Life of Patients With Intestinal Stoma. Gastroenterol Nurs. 41(4):341-346.
  36. Catto, J. W., Downing, A., Mason, S., Wright, P., Absolom, K., Bottomley, S.,. & Glaser, A. W. (2021). Quality of life after bladder cancer: a cross-sectional survey of patient-reported outcomes. European urology, 79(5), 621-632.,
  37. Tantoy, I. Y., Cooper, B. A., Dhruva, A., Cataldo, J., Paul, S. M., Conley, Y. P.,. & Miaskowski, C. (2018). Quality of life of patients with gastrointestinal cancers undergoing chemotherapy. Quality of Life Research, 27, 1865-1876.,