Dergiler / 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 42

İklim Değişikliğine Yönelik Politik, Kültürel ve Sanatsal Yaklaşımlar: Disiplinler Arası Bir İnceleme

Political, Cultural, and Artistic Approaches to Climate Change: An Interdisciplinary Analysis

Mustafa Tekeli(LAND WAR ACADEMY COMMAND, TURKISH MILITARY ACADEMY (DEAN'S OFFICE))0000-0002-6095-1153
Volkan Teke(GENDARMERIE AND COAST GUARD ACADEMY, SECURITY SCIENCES PR.)0009-0001-8101-170X
Sayfa
723–746
Yayın Tarihi
2026-01-12
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak, çevresel sorunlara karşı etkili bir çözüm üretilebilmesi için STK’ların, edebiyatın ve kültürel üretimin bir araya gelmesi gerektiği; bu birlikteliğin çevre politikalarını daha kapsayıcı ve sürdürülebilir hale getirebileceği öne sürülmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu inceleme, iklim değişikliğiyle mücadelede disiplinler arası yaklaşımın önemini vurgulamakta ve sivil toplum kuruluşları ile edebiyatın bu süreçteki etkili rollerini irdelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Küresel ısınma ve çevresel krizlerin şiddetlendiği günümüzde, Sivil toplum kuruluşları yalnızca çevre politikalarını etkilemekle kalmayıp aynı zamanda kamuoyu oluşturma, araştırma yapma, kampanyalar yürütme ve politika yapıcıları yönlendirme konularında da aktif roller üstlenmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak, çevresel sorunlara karşı etkili bir çözüm üretilebilmesi için STK’ların, edebiyatın ve kültürel üretimin bir araya gelmesi gerektiği; bu birlikteliğin çevre politikalarını daha kapsayıcı ve sürdürülebilir hale getirebileceği öne sürülmektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İklim değişikliği · sivil toplum kuruluşları · iklim kültür

Özet

Bu inceleme, iklim değişikliğiyle mücadelede disiplinler arası yaklaşımın önemini vurgulamakta ve sivil toplum kuruluşları ile edebiyatın bu süreçteki etkili rollerini irdelemektedir. Küresel ısınma ve çevresel krizlerin şiddetlendiği günümüzde, Sivil toplum kuruluşları yalnızca çevre politikalarını etkilemekle kalmayıp aynı zamanda kamuoyu oluşturma, araştırma yapma, kampanyalar yürütme ve politika yapıcıları yönlendirme konularında da aktif roller üstlenmektedir. Bu kuruluşların sembolik eylemleri, medya kampanyaları ve kültürel iş birlikleriyle geniş kitlelere ulaştıkları vurgulanmaktadır. Aynı zamanda “iklim-kurgu” adlı edebi türün yükselişi, çevresel farkındalığı artırmada önemli bir araç olarak değerlendirilmektedir. Edebiyat, çevresel krizleri yalnızca bilimsel verilerle değil; duygusal ve kültürel düzeyde de görünür kılarak toplumsal farkındalık yaratma işlevi üstlenmektedir. Ayrıca müzik ve kültürel sanat projeleri –özellikle “küresel ölçekte Sing For Climate, Türkiye’de Doğa İçin Çal gibi girişimler– çevresel duyarlılığı toplumun geniş kesimlerine ulaştırmak açısından dikkate değerdir. Bu projeler aracılığıyla doğayla kurulan bağ yeniden tanımlanmakta; yerel kültürel değerler ekolojik bilinçle buluşturulmaktadır. Edebi anlatılar, özellikle bireylerin çevresel sorumluluklarını fark etmelerinde ve doğayla kurdukları ilişkiyi sorgulamalarında etkili olmaktadır. Dolayısıyla sanat, edebiyat ve sivil inisiyatiflerin bir araya gelerek oluşturduğu bu kültürel iklim hem çevre politikalarının etkinliğini artırmakta hem de toplumsal değişimi desteklemektedir. Sonuç olarak, çevresel sorunlara karşı etkili bir çözüm üretilebilmesi için STK’ların, edebiyatın ve kültürel üretimin bir araya gelmesi gerektiği; bu birlikteliğin çevre politikalarını daha kapsayıcı ve sürdürülebilir hale getirebileceği öne sürülmektedir. Anahtar Kelimeler: İklim değişikliği, sivil toplum kuruluşları, iklim kültür, iklim-kurgu

Abstract

This study emphasizes the importance of an interdisciplinary approach in combating climate change and examines the influential roles of civil society organizations (CSOs) and literature in this process. In today’s world, where global warming and environmental crises are intensifying, CSOs not only influence environmental policies but also actively engage in shaping public opinion, conducting research, organizing campaigns, and guiding policymakers. It is emphasized that these organizations reach broad audiences through symbolic actions, media campaigns, and cultural collaborations. At the same time, the rise of the literary genre known as “climate fiction” (cli-fi) is considered a significant tool in raising environmental awareness. Literature does not merely reflect environmental crises through scientific data; it also brings them to light on emotional and cultural levels, thereby fostering social awareness. Additionally, music and cultural art projects—particularly initiatives like “Doğa İçin Çal” (Play for Nature) —are noteworthy in terms of disseminating ecological sensitivity to broader segments of society. These projects redefine the human-nature relationship and merge local cultural values with ecological consciousness. Literary narratives, in particular, help individuals recognize their environmental responsibilities and question their relationship with nature. Therefore, the cultural climate formed by the union of art, literature, and civil initiatives not only enhances the effectiveness of environmental policies but also supports social transformation. In conclusion, it is asserted that for effective solutions to be produced in response to environmental issues, CSOs, literature, and cultural production must come together; such collaboration can render environmental policies more inclusive and sustainable. Keywords: Climate change, non-governmental organizations, Climate culture, Climate fiction (cli-fi)

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tekeli, M., Teke, V. (2026). İklim Değişikliğine Yönelik Politik, Kültürel ve Sanatsal Yaklaşımlar: Disiplinler Arası Bir İnceleme. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, Cilt: 14 Sayı: 42, 723–746. https://ajindex.com/articles/1640798

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (33)

  1. ANDONOVA, Liliana, (2010). “Public-Private Partnerships for the Earth: Politics and Patterns of Hybrid Authority in the Multilateral System,” Global Environmental Politics, MIT Press, vol. 10(2), pages 25-53, May.
  2. BETSİLL, Michele, & CORELL, Elisabeth, (2008). “NGOs and Climate Change: The Role of Non-Governmental Organizations in Climate Governance.” Cambridge University Press.
  3. BİRAND, Hikmet, (2021). Alıç Ağacı ile Sohbetler. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  4. BİRAND, Hikmet, (2022). Anadolu Manzaraları. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  5. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC): Uluslararası iklim anlaşmalarını ve sivil toplumun rolünü ayrıntılı olarak açıklayan belgeler. https://iklim.gov.tr/bm-iklim-degisikligi-cerceve-sozlesmesi-i-33 adresinden alınmıştır.
  6. BORALIOĞLU, Gaye, (2020). Dünyadan Aşağı. İstanbul: İletişim Yayınları. DOĞAL HAYATI KORUMA VAKFI (WWF Turkey): Biyolojik çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir uygulamalara ilişkin yayınlar. https://www.wwf.org.tr/ adresinden alınmıştır.
  7. DOĞA İÇİN ÇAL (2009). https://www.agaclar.net/ adresinden alınmıştır.
  8. EL AKKAD, Omer, (2017). American war. Random House Large Print.
  9. FALKNER, Robert, (2016). The Paris Agreement and the New Logic of International Climate Politics. International Affairs:92, 1107-1125. https://doi.org/10.1111/1468-2346.12708
  10. FISHER, Susannah, (2015), “The emerging geographies of climate justice”, The Geographical Journal, Government and intergovernmental organization reports, 181,1: 73-82 (e.g., UNFCCC, IPCC) for official data and policy analyses.
  11. GREENPEACE AKDENİZ: Yenilenebilir enerji savunuculuğu ve kampanya etkilerine ilişkin yıllık raporlar. https://www.greenpeace.org/turkey/ adresinden alınmıştır.
  12. GREENPEACE. (2019). Annual Report 2018-2019 GÜLSOY, Murat (2015). Baba, Oğul ve Kutsal Roman, Can Sanat Yayınları, İstanbul, 3.Baskı.
  13. HALE, Thomas, (2016), “All Hands on Deck”: The Paris Agreement and Nonstate Climate Action, Global Environmental Politics: XVI, 3: 12-22
  14. HÜKÜMETLERARASI İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ PANELİ (IPCC): İklim değişikliğinin etkileri ve azaltma stratejilerine ilişkin çeşitli değerlendirme raporları. https:// www.ipcc.ch/ adresinden alınmıştır.
  15. INTERGOVERNMENTAL PANEL ON CLİMATE CHANGE (IPCC). (2021). “Climate Change 2021: The Physical Science Basis.” Cambridge University Press İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAŞKANLIĞI, (2022) Sözleşme ve Protokoller, https://iklim. gov.tr adresinden alınmıştır.
  16. KECK, Margarat., & SİKKİNK, Kathryne, (1998). “Activists Beyond Borders: Advocacy Networks in International Politics.” Cornell University Press
  17. KOÇAK, M. & Yaprak, A. (2020). Alman Bild gazetesinde “Barış Pınarı Harekâtı”: Bir eleştirel söylem çözümlemesi. Konya: Palet Yayınları.
  18. SİNG FORT HE CLİMATE, (2012). https://friendsoftheearth.eu/news/belgium-sings- for-the-climate/
  19. TEKİN, Latife (2003). Ormanda Ölüm Yokmuş, Everest Yayınları, 3. Basım, İstanbul.
  20. TEMA, Toprak koruma ve toplum katılımı stratejilerine ilişkin raporlar. https:// www.tema.org.tr/hakkimizda/raporlar-ve-seffaflik/faaliyet-raporlari adresinden alınmıştır.
  21. THE WORLD WILDLIFE FUND, (2021). “Partnerships for the planet: How NGOs can work with governments.”
  22. Türkiye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı: Ulusal iklim eylem planları ve sürdürülebilirlik stratejileri.
  23. https://iklim.gov.tr/db/turkce/icerikler/files/%C4%B0klim%20De%C4%9Fi%C5%- 9Fikli%C4%9Fine%20Uyum%20Stratejisi%20ve%20Eylem%20Plan_%202024- 2030.pdf adresinden alınmıştır.
  24. UNITED NATIONS FRAMEWORK CONVENTION ON CLIMATE CHANGE (UNFCCC). (2015). “Paris Agreement.”
  25. UZUNER, BUKET. (2021). “Edebiyatta İklim Kurgu.”
  26. https://bianet.org/yazi/edebiyatta-iklim-kurgu-249000 adresinden alınmıştır.
  27. UZUNER, Buket. (2012). Su. İstanbul: Everest Yayınları.
  28. UZUNER, Buket. (2015). Toprak. İstanbul: Everest Yayınları.
  29. UZUNER, Buket. (2018). Hava. İstanbul: Everest Yayınları.
  30. ÜMİT, A. (2022). Bir aşk masalı. Yapı kredi.
  31. YILDIRIM, Türkan. (2025). Medya okuryazarlığı düzeyinin yalan haber paylaşma üzerine etkisinin incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 29(3), 832- 846.
  32. YILDIRIM, Türkan. (2024). Milli değerler ve kültürel öğeler bağlamında çizgi dizilerin incelenmesi: Akıncı. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 11(114), 2503-2514.
  33. ZHANG, Enze & YİN, Xin’an & YANG, Zhifeng, (2021). Contributions of climate change and human activities to changes in the virtual water content of major crops: An assessment for the Shijiazhuang Plain, northern China. Resources, Conservation and Recycling. 169. 105498. 10.1016/j.resconrec.2021.105498.