KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 42

İlkokul Öğrencilerinin Hayat Bilgisi Dersi Hakkındaki Tutumları ve Beklentileri (KKTC Örneği)

Attitudes and Expectations of Primary School Students towards the Life Science Course

Ozcan Palavan(LEFKE AVRUPA ÜNİVERSİTESİ DR. FAZIL KÜÇÜK EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0002-5830-0212
Sayfa
495–520
Yayın Tarihi
2026-01-12
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, öğrencilerin çevre, sağlık, uzay ve afetler gibi temalara özel ilgi duyduğunu ve dersin bu doğrultuda zenginleştirilmesi gerektiğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Özet Toplumların kalkınmışlık düzeyi; bireylerin erişebildiği ekonomik olanaklar, sosyal hakların yaygınlığı ve yaşam standartlarının iyileştirilmesi gibi faktörlerle doğrudan ilişkilidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu kalkınma sürecinin merkezinde birey yer almakta, bireyin çok yönlü gelişimini hedefleyen sosyal politikalar giderek daha fazla önem kazanmaktadır. 1990’lı yıllardan itibaren Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından geliştirilen İnsani Gelişme Endeksi (İGE), ülkelerin gelişmişlik düzeylerini yalnızca ekonomik büyüklükler üzerinden değil; sağlık, eğitim ve yaşam kalitesi gibi insan odaklı ölçütlerle değerlendirmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, öğrencilerin çevre, sağlık, uzay ve afetler gibi temalara özel ilgi duyduğunu ve dersin bu doğrultuda zenginleştirilmesi gerektiğini göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2016 Verileri
⚙️Değişkenler:Gelişim · Hayat Bilgisi · Eğitim

Özet

Özet Toplumların kalkınmışlık düzeyi; bireylerin erişebildiği ekonomik olanaklar, sosyal hakların yaygınlığı ve yaşam standartlarının iyileştirilmesi gibi faktörlerle doğrudan ilişkilidir. Bu kalkınma sürecinin merkezinde birey yer almakta, bireyin çok yönlü gelişimini hedefleyen sosyal politikalar giderek daha fazla önem kazanmaktadır. 1990’lı yıllardan itibaren Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından geliştirilen İnsani Gelişme Endeksi (İGE), ülkelerin gelişmişlik düzeylerini yalnızca ekonomik büyüklükler üzerinden değil; sağlık, eğitim ve yaşam kalitesi gibi insan odaklı ölçütlerle değerlendirmektedir. Bu bağlamda eğitimin bireysel gelişimin ve toplumsal kalkınmanın temel belirleyicilerinden biri olduğu kabul edilmektedir. Eğitime yönelik ilk deneyimler ailede başlamakta, okullar aracılığıyla ise bu süreç daha planlı ve sistematik bir biçimde sürdürülmektedir. İlkokullar, çocukların temel bilgi, beceri ve değerleri kazandığı eğitim sürecinin ilk ve en kritik basamağını oluşturur. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), son yıllarda kendi toplumsal ihtiyaçlarına ve kültürel dokusuna uygun eğitim programları geliştirme gereksinimini fark etmiş; bu doğrultuda 2016 yılında ilkokul öğretim programlarını güncellemiştir. Özellikle Hayat Bilgisi dersi, birey-toplum ilişkileri, sorumluluk bilinci, çevre farkındalığı gibi konulara ağırlık vererek dikkat çekmektedir. Bu çalışma, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Lefke, Güzelyurt, Lefkoşa ve Girne'de öğrenim gören 2. ve 3. sınıf öğrencilerinin Hayat Bilgisi dersine ilişkin algı ve görüşlerini nitel araştırma yöntemiyle incelemiştir. Elde edilen bulgular, öğrencilerin çevre, sağlık, uzay ve afetler gibi temalara özel ilgi duyduğunu ve dersin bu doğrultuda zenginleştirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Abstract

Abstract The development level of a society is strongly related to the availability of job opportunities, improvement of living conditions, and the diversity of economic and social options. At the heart of sustainable development lies an individual-centered perspective, which has been systematically measured since the 1990s through the Human Development Index (HDI), incorporating dimensions such as education, health, and standard of living. Education plays a critical role in this context, beginning within the family and formalized through structured schooling. Elementary education is the foundation of the broader educational system, where core values, skills, and knowledge are imparted. In Northern Cyprus (TRNC), there has been a growing awareness of the necessity to design and implement contextually appropriate curricula. Consequently, in 2016, new elementary school programs were developed with an emphasis on the “Life Study” course, which aims to foster awareness of individual rights, responsibilities, citizenship, and environmental consciousness. This qualitative study examines the opinions of 2nd and 3rd grade students from Lefke, Güzelyurt, Nicosia, and Kyrenia during the 2022–2023 academic year. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed thematically. Students found the Life Study course enjoyable and particularly highlighted themes such as special days, environment, and health. Interest in space, natural disasters, and hygiene topics suggests a need to update the curriculum accordingly.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Palavan, O. (2026). İlkokul Öğrencilerinin Hayat Bilgisi Dersi Hakkındaki Tutumları ve Beklentileri (KKTC Örneği). 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, Cilt: 14 Sayı: 42, 495–520. https://ajindex.com/articles/1640787

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (56)

  1. Ahioğlu Lindberg, E. N., & Oğuz, K. (2016). “İlköğretimde aile katılımı: Bir geçerlilik ve güvenirlilik çalışması”. Journal of Human Sciences, 13(3), 4135-4151. https:// doi.org/10.14687/ijhs.v13i3.3711
  2. Akdoğan, E., Akdoğan, S., Yalcınkaya, İ., Toprak, F., Altaş, Ateş, S., Ay, M., B., Yuvanç, A. ve Sarıgöz, Budak, D., (2024). “2009 ve 2018 Trafik Güvenliği Dersi Öğretim Programi. Karşilaştirilmasi”, Tigin Analitik Sosyal Bilimler Dergisi, 1 (2),180- 198.
  3. Akınoğlu, O. (2004). Hayat Bilgisi ve sosyal bilgiler öğretimi (ss. 1-13). In C. Öztürk & D. Dilek (Eds.), Hayat Bilgisi öğretimi, Pegem Akademi Yayıncılık.
  4. Alenda-Demoutiez, J. (2022). “From economic growth to the human: reviewing the history of development visions over time and moving forward”. Third World Quarterly, 43(5), 1038-1055. https://doi.org/10.1080/01436597.2022.2042680
  5. Algan, Y., Dustmann, C., Glitz, A., & Manning, A. (2010). “The economic situation of first and second-generation immigrants in France, Germany and the United Kingdom”. Economic Journal, 120(542), F4–F30. https://doi.org/10.1111/j.1468- 0297.2009.02338.x
  6. Baysal, N. (2006). Hayat Bilgisi: Toplumsal ve doğal yaşama bütüncül bir bakış (ss. 1-19). Hayat Bilgisi öğretimi. In C. Öztürk (Ed.), Pegem Akademi Yayıncılık.
  7. Bhaskar, R., & Lajwanti, P. (2019). “Role of systems approach in education”. Journal of Education and Practice, 10(23), 115–120. https://doi.org/10.7176/JEP/10-23-15
  8. Belet, Ş. D. (1999). İlköğretim kurumlarında uygulanan Hayat Bilgisi programının değerlendirilmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Anadolu University, Eskişehir, Turkey.
  9. Binbaşıoğlu, C. (2003). Hayat Bilgisi öğretimi. Nobel Yayın Dağıtım.
  10. Cai, H., Liu, H., & Gao, Y. (2025). “New evidence on the relationship between income and subjective well-being: The mediating and moderating roles of psychological security”. BMC Public Health, 25, Article 1148. https://doi.org/10.1186/ s12889-025-22286-2
  11. Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). Sage Publications.
  12. Çağlar, M., & Reis, O. (2007). Çağdaş ve küresel eğitim planlaması. Pegem A Yayıncılık. Çaydere, O., & Kaya, B. (2021). “İlköğretim öğrencilerinin sanatsal yaratıcılıklarının geliştirilmesinde beyin fırtınası tekniğinin etkisi”. İdil, 78, 326–337. https://doi. org/10.7816/idil-10-78-13.
  13. Deaton, A. (2008). “Income, health and well-being around the world: Evidence from the Gallup World Poll”. Journal of Economic Perspectives, 22(2), 53-72. https:// doi.org/10.1257/jep.22.2.53
  14. Doğan, M. F. (2021). “İlkokul 1. sınıfta aile katılımı: sınıf öğretmenlerinin görüşleri”. Türkiye Eğitim Dergisi, 6(1), 217-229.
  15. Doğan, H. (1997). Eğitimde program ve öğretim tasarımı. Önder Matbaacılık. Dolanbay, H. (2019). “1975-1984 arası gündem: Kıbrıs Barış Harekâtı ve Türkiye’nin dış politikası”. Tarih ve Gelecek Dergisi, 5(3), 851-862.
  16. Erdem, E. (2010). “Osmanlı siyaset felsefesinde insan ve devlet ilişkisi”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, 56, 123–140.
  17. Gökçe, E. (2018). “1974 Kıbrıs krizinde CHP-MSP koalisyon hükümetinin karar alma süreci”. Ulisa: Uluslararası Çalışmalar Dergisi, 2(1), 41-60.
  18. Gülcü, A., & Küçükkaragöz, H. (2021). “Sınıf öğretmenlerinin Hayat Bilgisi öğretiminde çocuk edebiyatı ile yapılandırılmış dramaya ilişkin görüşleri”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(2), 742-768. https://doi.org/10.51460/baebd. 1018312
  19. Gülen, A. (2012). “İnönü hükümetlerinin Kıbrıs politikası (1961-1965)”. Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 13(50), 389-428.
  20. Gültekin, M. (2015). Çocuğun yaşamından dünyaya açılan pencere: Hayat Bilgisi öğretim programı (ss. 15-42). In M. Gültekin (Ed.), Hayat Bilgisi öğretimi Nobel.
  21. Günsoy, G. (2005). “İnsani gelişme kavramı ve sağlıklı yaşam hakkı”. ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 35-52.
  22. Huynh, H. H. (2023). “The effects of migration on unemployment: New evidence from Asia”. Sustainability, 15(14), 11385. https://doi.org/10.3390/su151411385
  23. İnalcık, H. (2003). Osmanlı İmparatorluğu: Toplum ve ekonomi. İstanbul: Eren Yayıncılık.
  24. Kabaklarlı, E., & Konya, S. (2021). “Beşeri kalkınmada teknolojinin önemi: Türkiye üzerine bir araştırma”. Global Journal of Economics and Business Studies, 9(18), 17-36. 59378/763092
  25. Kabapınar, Y. (2012). Kuramdan uygulamaya Hayat Bilgisi ve sosyal bilgiler öğretimi. Pegem Akademi Yayıncılık.
  26. Kılıç, A. G., & Yalım, A. (2023). “Görsel Sanatlar Eğitimi Pratiğinde Yaratıcılık. Dokuz Eylül Üniversitesi”. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi (57), 1984-1995. https:// doi.org/10.53444/deubefd.1301355
  27. Killingsworth, M. A. (2021). “Experienced well-being rises with income, even above $75,000 per year”. Proceedings of the National Academy of Sciences, 118(4), e2016976118. https://doi.org/10.1073/pnas.2016976118
  28. KKTC Millî Eğitim ve Kültür Bakanlığı. (2016). Temel Eğitim Programı. Krippendorff, K. (2004). Content analysis: An introduction to its methodology (2nd ed.). Sage Publications.
  29. Magrath, B., Aslam, M., & Johnson, D. (2019). “Systems Research in Education: Designs and methods”. Research in Comparative and International Education, 14(1), 7-29. https://doi.org/10.1177/1745499919828927
  30. Milli Eğitim Bakanlığı [MEB] (2025). İlköğretim kurumları haftalık ders çizelgesi. Millî Eğitim Bakanlığı. https://meserretinel.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/ 26/14/970696/dosyalar/2025_02/06151301_ilkogretimkurumlariilkokulveortaokulhaftalikderscizelgesi. pdf
  31. Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2018). Hayat Bilgisi dersi öğretim programı (İlkokul 1, 2 ve 3. sınıflar). Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. https://mufredat.meb.gov. tr/ProgramDetay.aspx?PID=329
  32. Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass.
  33. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage Publications.
  34. OECD. (2019). Inovasyon ve teknoloji verileri. Retrieved from https://data.oecd.org/ rd/gross-domestic-spending-on-r-d.htm
  35. Oker, D. (2019). Hayat Bilgisi dersi tutum ölçeğinin geliştirilmesi ve öğrencilerin Hayat Bilgisi dersine yönelik tutumları ve görüşleri (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, Kırşehir, Türkiye.
  36. Oker, D., & Tay, B. (2019). “İlkokul öğrencilerinin gözünden Hayat Bilgisi dersi ve öğrenmek istedikleri konular”. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 5(3), 409-425.
  37. Öztürk, C., & Dilek, D. (2002). Hayat Bilgisi ve sosyal bilgiler öğretimi. Pegem Akademi Yayıncılık.
  38. Saban, A. (2008). “Okula ilişkin metaforlar”. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 14(3), 459-496.
  39. Srinivasan, T. N. (1994). “Human Development: A New Paradigm or Reinvention of the Wheel?” The American Economic Review, 84(2), 238-243
  40. Sönmez, V. (2010). Hayat Bilgisi öğretimi ve öğretmen kılavuzu. Anı Yayıncılık.
  41. Sönmez, V. (1999). Hayat bilgisi ve sosyal bilgiler öğretimi. Ankara: Anı Yayıncılık.
  42. Süha, A. (1971). Kıbrıs Türk maarif tarihi. Türk Kültürü Araştırma Enstitüsü.
  43. Şahin, M. (2009). “Cumhuriyetin Kuruluşundan Günümüze Türkiye’de Hayat Bilgisi Dersi Programlarinin Gelişimi”. The Journal of International Social Research, 2(8).
  44. Şentürk, C., & Canbulat, T. (2022). “İlkokul 4. Sınıf Öğrencilerinin Trafik Güvenliği Becerilerinin Geliştirilmesine Yönelik Bir Eylem Araştırması: İzmir İli Örneği”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(2), 1036-1066. https://doi. org/10.51460/baebd.1181515
  45. Tarakçı, M. (2010). Kıbrıs Barış Harekâtı. Hiperlink.
  46. Tay, B. (2017). Hayat Bilgisi: Hayatın bilgisi (pp. 1-42). In B. Tay (Ed.), Etkinlik örnekleriyle Hayat Bilgisi öğretimi Pegem Akademi Yayıncılık.
  47. Tiryaki, B. (2018). İlkokul 3. sınıf öğrencilerinin Hayat Bilgisi dersine yönelik tutumlarıyla demokratik tutumları arasındaki ilişki (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Fırat Üniversitesi, Elazığ, Turkey.
  48. Todaro, M. P., & Smith, S. C. (2015). Economic development (12th ed.). Pearson.
  49. UNDP. (1990). Human development report. Oxford University Press.
  50. Uyanık, G. (2017). “İlkokul öğrencilerinin Fen Bilimleri dersine yönelik tutumları ile akademik başarıları arasındaki ilişki”. TÜBAV Bilim Dergisi, 10(1), 86-93.
  51. Uyanık, G. (2018). “Basit araç-gereçlerle yapılan deneylerin Fen Bilimleri dersine yönelik tutum, akademik başarı ve kalıcılığa etkisi”. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 9(16), 600-624. https://doi.org/10.26466/opus.462761 Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9th ed.). Seçkin Yayıncılık.
  52. Yılmaz, H. (2017). “Kıbrıs Barış Harekâtı ve sonuçları”. İnönü University International Journal of Social Sciences (INIJOSS), 6(1), 87-98.
  53. Akınoğlu, O. (2004). Hayat Bilgisi ve sosyal bilgiler öğretimi (ss. 1-13). In C. Öztürk & D. Dilek (Eds.), Hayat Bilgisi öğretimi, Pegem Akademi Yayıncılık.
  54. Gültekin, M. (2015). Çocuğun yaşamından dünyaya açılan pencere: Hayat Bilgisi öğretim programı (ss. 15-42). In M. Gültekin (Ed.), Hayat Bilgisi öğretimi Nobel.
  55. Kabaklarlı, E., & Konya, S. (2021). “Beşeri kalkınmada teknolojinin önemi: Türkiye üzerine bir araştırma”. Global Journal of Economics and Business Studies, 9(18), 17-36. 59378/763092
  56. Tay, B. (2017). Hayat Bilgisi: Hayatın bilgisi (pp. 1-42). In B. Tay (Ed.), Etkinlik örnekleriyle Hayat Bilgisi öğretimi Pegem Akademi Yayıncılık.