Dergiler / Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 17 Sayı: 2

İNGİLİZCE ÖĞRETİMİNDE BİÇİM ODAKLI MODELLERİN EYLEM-AD EŞDİZİMLİ SÖZCÜK ÖĞRETİMİNE ETKİSİ

THE EFFECT OF FORM-FOCUSED MODELS ON TEACHING VERB-NOUN COLLOCATIONS IN ENGLISH TEACHING

Zekerıya Hamamcı(DUZCE UNIVERSITY, FACULTY OF EDUCATION)0000-0002-7675-7742
Dilek Peçenek(ANKARA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-4392-8947
Sayfa
265–276
Yayın Tarihi
2026-07-27
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuçlar hem Biçime Odaklanma hem de Biçimlere Odaklanma yaklaşımlarının sontest aşamasında geleneksel öğretime kıyasla anlamlı derecede daha yüksek eylem-ad eşdizimlerine ilişkin başarı sağladığını, biçimlere odaklanma yaklaşımının ise anlık etki büyüklüğü açısından sayısal olarak daha yüksek bir değer gösterdiğini ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Eşdizimlilik, sözcük bilgisinin temel bileşenlerinden biri olup ikinci ya da yabancı dilde akıcı ve doğal dil kullanımının geliştirilmesinde belirleyici bir rol oynamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma, anlam odaklı iletişimsel etkinliklerde dilsel biçime dikkat çekmeyi önceleyen Biçime Odaklanma (Focus on Form - FonF) yaklaşımı ile önceden seçilmiş dil unsurlarının belirtik öğretimini içeren Biçimlere Odaklanma (Focus on Forms - FonFs) yaklaşımının, geleneksel öğretimle karşılaştırıldığında eylem–ad eşdizimlerinin öğretimindeki göreli etkililiğini incelemeyi amaçlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuçlar hem Biçime Odaklanma hem de Biçimlere Odaklanma yaklaşımlarının sontest aşamasında geleneksel öğretime kıyasla anlamlı derecede daha yüksek eylem-ad eşdizimlerine ilişkin başarı sağladığını, biçimlere odaklanma yaklaşımının ise anlık etki büyüklüğü açısından sayısal olarak daha yüksek bir değer gösterdiğini ortaya koymuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Yabancı dil olarak İngilizce · Sözcük öğrenimi · Biçime odaklanma

Özet

Eşdizimlilik, sözcük bilgisinin temel bileşenlerinden biri olup ikinci ya da yabancı dilde akıcı ve doğal dil kullanımının geliştirilmesinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Bununla birlikte, özellikle öğrencilerin sınıf dışı İngilizce girdisine sınırlı ölçüde erişebildiği yükseköğretim düzeyindeki yabancı dil olarak İngilizce (EFL) programlarında, eşdizimlilik öğretimi müfredatta yeterince yer bulmamaktadır. Bu çalışma, anlam odaklı iletişimsel etkinliklerde dilsel biçime dikkat çekmeyi önceleyen Biçime Odaklanma (Focus on Form - FonF) yaklaşımı ile önceden seçilmiş dil unsurlarının belirtik öğretimini içeren Biçimlere Odaklanma (Focus on Forms - FonFs) yaklaşımının, geleneksel öğretimle karşılaştırıldığında eylem–ad eşdizimlerinin öğretimindeki göreli etkililiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Yarı deneysel nicel öntest–sontest–gecikmeli sontest deseninin kullanıldığı çalışmada, Türkiye’de öğrenim gören ve İngilizceyi yabancı dil olarak öğrenen üniversite öğrencileri (n=105) iki deney grubuna (FonF n=32 ve FonFs n=40) ve bir kontrol grubuna (n=33) atanmıştır. Öğrencilerin eşdizimlilik bilgisi, eylem–ad eşdizimlerine yönelik bir başarı testiyle değerlendirilmiştir. Veriler normallik varsayımını karşılamadığından, çalışmada parametrik olmayan istatistiksel analizler kullanılmıştır. Sonuçlar hem Biçime Odaklanma hem de Biçimlere Odaklanma yaklaşımlarının sontest aşamasında geleneksel öğretime kıyasla anlamlı derecede daha yüksek eylem-ad eşdizimlerine ilişkin başarı sağladığını, biçimlere odaklanma yaklaşımının ise anlık etki büyüklüğü açısından sayısal olarak daha yüksek bir değer gösterdiğini ortaya koymuştur. Bununla birlikte, dört hafta sonra uygulanan gecikmeli sontestte, biçim odaklı yaklaşımlardan hiçbiri uzun vadeli öğrenme kalıcılığı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir üstünlük göstermemiştir. Bulgular, biçim odaklı öğretimin (Form-Focused Instruction – FFI) eşdizimliliklerin ilk öğrenim sürecinde anlamlı öğrenme kazanımları sağladığını ortaya koymaktadır. Ancak sınıf dışı dil girdisinin sınırlı olduğu EFL bağlamlarında bu kazanımların uzun vadeli edinime dönüşmediği görülmektedir. Bu durum, biçim odaklı müdahalelerin kısa vadeli performans artışları yaratmakla birlikte, kalıcı sözcüksel gelişim için yeterli olmayabileceğine işaret etmektedir. Dolayısıyla, uzun dönemli kalıcılığı destekleyen pedagojik düzenlemelerin müfredat tasarımında yeniden ele alınması gerektği düşünülmektedir.

Abstract

Collocational competence constitutes a central component of lexical knowledge and plays a crucial role in achieving fluent and idiomatic language use in a second or foreign language. However, it remains underrepresented in curricula at the tertiary EFL level, where learners have limited exposure to English beyond the classroom. This study investigates the relative effectiveness of Focus on Form (FonF), integrating attention to linguistic form into meaning-focused communication, and Focus on Forms (FonFs), involving explicit instruction of preselected items, in comparison with traditional instruction for teaching verb–noun collocations. Using quasi-experimental quantitative pretest–posttest–delayed posttest design, Turkish university EFL students (n=105) were assigned to two experimental groups (FonF n= 32 and FonFs n= 40) and one control group (n=33). Learners’ collocational knowledge was assessed using an overall verb–noun collocation achievement measure. Since the data did not meet normality assumptions, non-parametric statistical analyses were employed. The results showed that both FonF and FonFs led to significantly higher collocation achievement than traditional instruction at the posttest stage, with FonFs showing a numerically larger immediate effect size. However, neither form-focused approach demonstrated a statistically significant advantage in long-term retention at the delayed posttest administered four weeks later. These findings highlight the pedagogical value of form-focused instruction (FFI) for initial collocation learning while underscoring the persistent challenge of sustaining lexical gains in EFL contexts with limited exposure beyond the classroom. The study suggests that although both form-focused approaches promote short-term learning, ensuring long-term retention remains a critical issue for curriculum design.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Hamamcı, Z., Peçenek, D. (2026). İNGİLİZCE ÖĞRETİMİNDE BİÇİM ODAKLI MODELLERİN EYLEM-AD EŞDİZİMLİ SÖZCÜK ÖĞRETİMİNE ETKİSİ. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 17 Sayı: 2, 265–276. https://ajindex.com/articles/1629006

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (68)

  1. Aghajani, M., & Abbaszadeh, E. (2018). The effect of form-focused versus meaning-focused instruction on the development of adjective-noun collocations among Iranian EFL learners. Journal of Applied Linguistics and Language Research, 5, 149–161.
  2. Aisenstadt, E. (1979). Collocability restrictions in dictionaries. English Studies, 60(1), 71–74. doi:10.1075/itl.45-46.10ais
  3. Altamimi, A., & Conklin, K. (2023). Effects of pre-reading study and reading exposure on the learning and processing of collocations. TESOL Quarterly, 58(4), 1324–1346. doi:10.1002/tesq.3268
  4. Altenberg, B. (1993). Recurrent word combinations in spoken English. In J. D’Arcy (Ed.), Proceedings of the Fifth Nordic Association for English Studies Conference (pp. 17–27). Reykjavik, Iceland: University of Iceland.
  5. Asadova, B. (2024). The role of collocations in English language teaching. Acta Globalis Humanitatis et Linguarum, 1(2), 9–19. doi:10.69760/aghel.01024061
  6. Bahns, J. (1993). Lexical collocations: A contrastive view. ELT Journal, 47(1), 56–63. doi:10.1093/elt/47.1.56
  7. Bahns, J., & Eldaw, M. (1993). Should we teach EFL students collocations? System, 21(1), 101–114. doi:10.1016/0346-251X(93)90010-E
  8. Boers, F. (2021). Evaluating second language vocabulary and grammar instruction: A synthesis of the research on teaching and learning. London, England: Routledge.
  9. Boers, F., Eyckmans, J., Kappel, J., Stengers, H., & Demecheleer, M. (2006). Formulaic sequences and perceived oral proficiency: Putting a lexical approach to the test. Language Teaching Research, 10(3), 245–261. doi:10.1191/1362168806lr195oa
  10. Boonraksa, S., & Naisena, S. (2022). An analysis of lexical collocation errors in the writing of Thai EFL undergraduate students. English Language Teaching, 15(1), 164–177. doi:10.5539/elt.v15n1p164
  11. Boulton, A., & Cobb, T. (2017). Corpus use in language learning: A meta-analysis. Language Learning, 67(2), 348–393. doi:10.1111/lang.12224
  12. Bui, T. L. (2021). The role of collocations in English teaching and learning. International Journal of TESOL & Education, 1(2), 99–109. Retrieved from https://i-jte.org/
  13. Ceyhan Gezmiş, N. (2011). The effect of the planned focus on form model on achievement in English language teaching (Unpublished doctoral dissertation). Ankara, Türkiye: Ankara University.
  14. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.
  15. Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2007). Research methods in education (6th ed.). London, England: Routledge Falmer.
  16. Çavdar, E. Ö. (2018). Integrating the flipped classroom approach into traditional English classes (Unpublished master’s thesis). Trabzon, Türkiye: Karadeniz Technical University.
  17. Ding, C., Reynolds, B. L., Szabo, C. Z., & Boone, G. (2024). Assessing English language learners’ collocation knowledge: A systematic review of receptive and productive measurements. International Review of Applied Linguistics in Language Teaching, 63(2), 833–856. doi:10.1515/iral-2022-0163
  18. Durrant, P. (2014). Corpus frequency and second language learners’ knowledge of collocations: A meta-analysis. International Journal of Corpus Linguistics, 19(4), 443–477. doi:10.1075/ijcl.19.4.01dur
  19. Eid, I., & Al-Jamal, D. (2023). Exploring collocations in EFL textbooks and providing teaching guidelines. Theory and Practice in Language Studies, 13(11), 2941–2951. doi:10.17507/tpls.1311.25
  20. Ellis, N. C. (2001). Memory for language. In P. Robinson (Ed.), Cognition and second language instruction (pp. 33–68). Cambridge, England: Cambridge University Press. doi:10.1017/CBO9781139524780.004
  21. Ellis, R. (2001). Introduction: Investigating form-focused instruction. Language Learning, 51(1), 1–46. doi:10.1111/j.1467-1770.2001.tb00013.x
  22. Ellis, R., Basturkmen, H., & Loewen, S. (2002). Doing focus on form. System, 30(4), 419–432. doi:10.1016/S0346-251X(02)00047-7
  23. El Majidi, A. (2025). Collocation instruction: Second and foreign language teachers’ beliefs, knowledge, and practices. International Journal of Applied Linguistics. doi:10.1111/ijal.12773
  24. Fritz, C. O., Morris, P. E., & Richler, J. J. (2012). Effect size estimates: Current use, calculations, and interpretation. Journal of Experimental Psychology: General, 141(1), 2–18. doi:10.1037/a0024338
  25. Goulart, L. (2019). The use of collocations across proficiency levels: A literature review. BELT – Brazilian English Language Teaching Journal, 10(2), 34129. doi:10.15448/2178-3640.2019.2.34129
  26. Granger, S., & Paquot, M. (2008). Disentangling the phraseological web. In S. Granger & F. Meunier (Eds.), Phraseology: An interdisciplinary perspective (pp. 27–49). Amsterdam, Netherlands: John Benjamins. doi:10.1075/z.139.07gra
  27. Gurzynski-Weiss, L. (2024). Domain-specific research methods in instructed second language acquisition. Annual Review of Applied Linguistics, 44, 19–44. doi:10.1017/S0267190524000102
  28. Hill, J. (2000). Revising priorities: From grammatical failure to collocational success. In M. Lewis (Ed.), Teaching collocation: Further developments in the lexical approach (pp. 47–69). Boston, MA: Thomson Heinle.
  29. Hulstijn, J. H. (2001). Intentional and incidental second language vocabulary learning. In P. Robinson (Ed.), Cognition and second language instruction (pp. 258–286). Cambridge, England: Cambridge University Press. doi:10.1017/CBO9781139524780.011
  30. Howarth, P. (1996). Phraseology in English academic writing. Tübingen, Germany: Max Niemeyer.
  31. Kılıç, M. (2019). Vocabulary knowledge as a predictor of performance in writing and speaking. PASAA, 57, Article 6. doi:10.58837/CHULA.PASAA.57.1.6
  32. Laufer, B. (2005). Focus on form in second language vocabulary learning. EUROSLA Yearbook, 5, 223–250. doi:10.1075/eurosla.5.11lau
  33. Laufer, B. (2006). Comparing focus on form and focus on forms in second-language vocabulary learning. The Canadian Modern Language Review, 63(1), 149–166. doi:10.3138/cmlr.63.1.149
  34. Laufer, B., & Waldman, T. (2011). Verb–noun collocations in second language writing. Language Learning, 61, 647–672. doi:10.1111/j.1467-9922.2010.00621.x
  35. Laufer, B. (2019). Evaluating exercises for learning vocabulary. In S. Webb (Ed.), The Routledge handbook of vocabulary studies (pp. 351–368). London, England: Routledge. doi:10.4324/9780429291586
  36. Leonard, R., Joseph, H., & Daller, M. (2024). The influence of the L1 on L2 collocation processing. Languages, 9(10), 319. doi:10.3390/languages9100319
  37. Lewis, M. (2002). Implementing the lexical approach. Boston, MA: Thomson Heinle.
  38. Li, X., & Lei, L. (2024). Effectiveness of second language collocation instruction. A meta analysis. International Review of Applied Linguistics in Language Teaching, 62(2), 377–404. doi:10.1515/iral-2021-0218
  39. Loewen, S., & Sato, M. (Eds.). (2017). The Routledge handbook of instructed second language acquisition. London, England: Routledge.
  40. Long, M. H. (1991). Focus on form. In K. de Bot, R. Ginsberg, & C. Kramsch (Eds.), Foreign language research in cross-cultural perspective (pp. 39–52). Amsterdam, Netherlands: John Benjamins. doi:10.1075/sibil.2.07lon Long, M. H. (2015). Second language acquisition and task-based language teaching. Malden, MA: Wiley Blackwell. doi:10.1002/9781118880330
  41. Mahboob, H., & Shah, M. I. (2025). Bridging theory and practice. Social Science Review Archives, 3(3), 1408–1422. doi:10.70670/sra.v3i3.970
  42. Moghadam, S. P., & Pourmohammadi, M. (2023). The impact of explicit teaching of verb collocations. European Journal of Alternative Education Studies, 8(2). doi:10.46827/ejae.v8i2.4875
  43. Nassaji, H. (2020). The importance of using multiple measures. Language Teaching Research, 24(2), 131–135. doi:10.1177/1362168820906908
  44. Nation, I. S. P. (2001). Learning vocabulary in another language. Cambridge, England: Cambridge University Press. doi:10.1017/CBO9781139524759
  45. Nesselhauf, N. (2003). The use of collocations by advanced learners. Applied Linguistics, 24(2), 223–242. doi:10.1093/applin/24.2.223
  46. Norris, J. M., & Ortega, L. (2000). Effectiveness of L2 instruction. Language Learning, 50(3), 417–528. doi:10.1111/0023-8333.00136
  47. Peçenek, D. (2008). Yabancı dil öğretiminde dilbilgisi. Dil Dergisi, 148(3), 67–84. doi:10.1501/Dilder_0000000099
  48. Peçenek, D. (2014). On second language acquisition research. Dil Dergisi, 164, 5–25. doi:10.1501/Dilder_0000000208
  49. Peters, E. (2019). Factors affecting the learning of single-word items. In S. Webb (Ed.), The Routledge handbook of vocabulary studies (pp. 125–142). London, England: Routledge. doi:10.4324/9780429291586
  50. Sato, M., & Csizér, K. (2021). Introduction: Combining learner psychology and ISLA research. Language Teaching Research, 25(6), 839–855. doi:10.1177/13621688211044237
  51. Schmidt, R. (1990). The role of consciousness in second language learning. Applied Linguistics, 11, 129–158. doi:10.1093/applin/11.2.129
  52. Schmitt, N. (2008). Instructed second language vocabulary learning. Language Teaching Research, 12(3), 329–363. doi:10.1177/1362168808089921
  53. Semiyeva, S. (2025). Understanding collocations in English. Acta Globalis Humanitatis et Linguarum, 2(3), 120–125. doi:10.69760/aghel.0250020017
  54. Shehata, A. K. (2008). L1 influence on the reception and production of collocations (Doctoral dissertation). Retrieved from http://rave.ohiolink.edu/etdc/view?acc_num=ohiou1218237449
  55. Sinclair, J. (1991). Corpus, concordance, collocation. Oxford, England: Oxford University Press.
  56. Sipayung, R. W., & Saragih, E. (2023). Contextualizing EFL learners’ proficiency. JEELS, 10(1), 1–25. doi:10.30762/jeels.v10i1.700
  57. Spada, N., & Tomita, Y. (2010). Interactions between type of instruction. Language Learning, 60(2), 263–308. doi:10.1111/j.1467-9922.2010.00562.x
  58. Sun, W., & Park, E. (2023). EFL learners’ collocation acquisition. Sustainability, 15(17), 13242. doi:10.3390/su151713242
  59. Szudarski, P. (2012). Effects of meaning- and form-focused instruction. Journal of Second Language Teaching and Research, 1(2), 3–37. Retrieved from https://pops.lancashire.ac.uk/
  60. Tomlinson, B. (2012). Materials development for language learning and teaching. Language Teaching, 45, 143–179. doi:10.1017/S0261444811000528
  61. Tong, Y., Hasim, Z., & Huzaina, A. H. (2023). The role of L2 vocabulary knowledge in writing proficiency. doi:10.2139/ssrn.4593605
  62. Toomer, M., Elgort, I., & Coxhead, A. (2024). Contextual learning of L2 collocations. System, 121, 103235. doi:10.1016/j.system.2024.103235
  63. Usta, N., & Alişah, A. (2025). Enhancing EFL learners’ delexical collocation knowledge. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (47), 268–280. doi:10.5281/zenodo.16785473
  64. Vassiljev, L., Skopinskaja, L., & Liiv, S. (2015). The treatment of lexical collocations. Eesti Rakenduslingvistika Ühingu Aastaraamat, 11, 297. doi:10.5128/ERYa11.18
  65. Webb, S. (2007). Learning word pairs and glossed sentences. Language Teaching Research, 11(1), 63–81. doi:10.1177/1362168806072463
  66. Webb, S., & Nation, P. (2017). How vocabulary is learned. Oxford, England: Oxford University Press. Wray, A. (2002). Formulaic language and the lexicon. Cambridge, England: Cambridge University Press. doi:10.1017/CBO9780511519772
  67. Yılmaz, S., & Kavanoz, S. (2025). Measuring the effect of receptive and productive vocabulary size. Porta Linguarum, 44, 29–45. doi:10.30827/portalin.vi44.31870
  68. Zhao, Y. (2024). Common problems in acquiring English collocations. International Journal of Education and Humanities, 13(1), 138–141. doi:10.54097/9ygzx527