Dergiler / Uşak Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi / 2025 / Cilt: 5 Sayı: 2

ÜRETİM MALİYETLERİNİN BULANIK MANTIK YÖNTEMİ İLE HESAPLANMASI: BİR TARIM İŞLETMESİ UYGULAMASI

Calculatıon Of Productıon Costs Wıth Fuzzy Logıc Method: An Agrıcultural Busıness Applıcatıon

Reşid Çiğdem(TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-5974-6267
Mustafa Gül(TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-5503-9194
Sayfa
150–165
Yayın Tarihi
2025-12-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Uygulama sonucunda, modelin tahmin sonuçları ile fiili maliyetler karşılaştırıldığında yaklaşık %1’lik bir fark bulunduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, üretim maliyetlerinin tahmininde bulanık mantık yönteminin etkinliğini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Küreselleşme ve rekabetin yoğunlaştığı günümüz koşullarında işletmelerin doğru maliyet tahminleri yapması, stratejik karar alma süreçleri açısından kritik önem taşımaktadır. 1965 yılında Zadeh tarafından geliştirilen bulanık mantık, belirsiz ve eksik verilerle karar verebilme esnekliği sağlayarak klasik yöntemlerin ötesinde bir yaklaşım sunmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Uygulama sonucunda, modelin tahmin sonuçları ile fiili maliyetler karşılaştırıldığında yaklaşık %1’lik bir fark bulunduğu tespit edilmiştir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:2019 · 125 adet
⚙️Değişkenler:Bulanık Mantık · Üretim Maliyetleri · Maliyet Tahmini

Özet

Bu çalışma, üretim maliyetlerinin tahmininde bulanık mantık yönteminin etkinliğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Küreselleşme ve rekabetin yoğunlaştığı günümüz koşullarında işletmelerin doğru maliyet tahminleri yapması, stratejik karar alma süreçleri açısından kritik önem taşımaktadır. 1965 yılında Zadeh tarafından geliştirilen bulanık mantık, belirsiz ve eksik verilerle karar verebilme esnekliği sağlayarak klasik yöntemlerin ötesinde bir yaklaşım sunmaktadır. Çalışmada, Sivas ilinde faaliyet gösteren bir süt üretim işletmesinin 2019 yılı verileri kullanılarak bulanık mantık tabanlı maliyet modeli oluşturulmuştur. Modelde giriş değişkenleri olarak direkt ilk madde ve malzeme maliyetleri, direkt işçilik maliyetleri ve genel üretim maliyetleri; çıkış değişkeni olarak ise üretim maliyeti belirlenmiştir. Matlab ortamında kurulan modelde üyelik fonksiyonları, kural tabanı ve durulaştırma işlemleri tanımlanarak 125 adet kural geliştirilmiştir. Uygulama sonucunda, modelin tahmin sonuçları ile fiili maliyetler karşılaştırıldığında yaklaşık %1’lik bir fark bulunduğu tespit edilmiştir. Bu sonuç, bulanık mantığın sınırlı verilerle dahi yüksek doğrulukta tahminler yapabildiğini göstermektedir. Çalışma, yöntemin tarım işletmeleri başta olmak üzere farklı sektörlerde de uygulanabileceğini ve maliyet yönetiminde karar vericilere güçlü bir destek aracı sunduğunu ortaya koymaktadır.

Abstract

This study aims to demonstrate the effectiveness of the fuzzy logic method in estimating production costs. In today’s environment of globalization and intense competition, making accurate cost predictions is critically important for businesses in terms of strategic decision-making. Introduced by Zadeh in 1965, fuzzy logic provides flexibility in decision-making with uncertain and incomplete data, offering an approach beyond classical methods. In this study, a cost estimation model based on fuzzy logic was developed using the 2019 data of a dairy farm operating in Sivas, Turkey. The input variables of the model were determined as direct raw material and supplies costs, direct labor costs, and general production costs, while the output variable was production cost. Within the Matlab environment, membership functions, a rule base, and defuzzification processes were defined, and 125 rules were developed. As a result of the application, when the model’s estimation results were compared with the actual production costs, an approximate 1% difference was identified. This finding indicates that fuzzy logic can produce highly accurate estimates even with limited data. The study reveals that the method can be applied not only in agricultural enterprises but also in various sectors, providing decision-makers with a strong tool for cost management.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çiğdem, R., Gül, M. (2025). ÜRETİM MALİYETLERİNİN BULANIK MANTIK YÖNTEMİ İLE HESAPLANMASI: BİR TARIM İŞLETMESİ UYGULAMASI. Uşak Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 5 Sayı: 2, 150–165. https://ajindex.com/articles/1623670

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Akdoğan, N. (2015). Maliyet muhasebesi uygulamaları (9.Baskı). Gazi Kitabevi
  2. Arslan, M. C. (2012). Kısıtlar Teorisi ile Maliyet-Hacim Kâr Analizlerinde Bulanık Mantık Uygulamaları. [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
  3. Aslan, T. (2017). Modern Maliyet Muhasebesinde Bulanık Mantık Yaklaşımı: Bir Hastane Uygulaması. [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  4. Bolayır, B. (2016). Bulanık Doğrusal Programlamanın Gıda Ve Tarım Ürünleri Atıklarının Geri Dönüşümünde Faaliyet Gösteren Bir İşletmede Uygulaması. [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  5. Ertuğrul, İ. (2005). Bulanık hedef programlama ve bir tekstil firmasında uygulama örneği. Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2):45-79.
  6. Ertuğrul, İ. (2006). Akademik performans değerlendirmede bulanık mantık yaklaşımı. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(1):155-176.
  7. İşcan, F. (2009). Arazi Düzenleme Çalışmalarında Bulanık Mantık Uygulaması. [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Konya Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  8. Karataş, İ.(2018). Bulanık mantık ile klasik ve sembolik mantık ilişkisi (karşılaştırılması). European Journal of Educational and Social Sciences, 3(2):144-163.
  9. Keskenler, M. F., ve Keskenler, E. F. (2017). Bulanık mantığın tarihi gelişimi. Takvim-i Vekayi, 5(1):1-10.
  10. Lian, R. J., Lin, B. F. ve Huang, J. H. (2005). A grey prediction fuzzy controller for constant cutting force in turning. International Journal of Machine Tools and Manufacture, 45(9):1047-1056.
  11. Özkan, M. ve Bircan, H. (2016). Bulanık hedef programlama ile ürün hedef optimizasyonu: Yang, ıgnizio ve kim modeli. Istanbul University Journal of the School of Business Administration, 45(2):109-119.
  12. Savcı, M. (2009). Maliyet muhasebesi. (10. Baskı). Murathan Yayınevi.
  13. Tuş, A. (2006). Bulanık Doğrusal Programlama ve Bir Üretim Planlamasında Uygulama Örneği. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Denizli Pamukkale Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
  14. Zhang, H. C., ve Huang, S. H. (1994). A fuzzy approach to process plan selection. The international journal of production research, 32(6):1265-1279.