Dergiler / Uluslararası Dil ve Çeviri Çalışmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 4 Sayı: 1

Batı Temsillerinde Harem Kavramı: Fatma Mernissi’nin Edebiyatında Kültürel Bir Okuma

The Concept of Women in the Western Contexts: A Cultural Reading in the Literature of Fatma Al Marnesy

Mamdouh Farrag(RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-7521-0171
Sayfa
19–41
Yayın Tarihi
2024-06-27
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Fatıma Mernissi;nin yazılarındaki harem kavramının ve onun Batılı temsillerindeki izini sürerek Mernissi’nin çabalarını araştıracağız.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Fatıma Mernissi (1940-2015), Batı;nın kendisi hakkındaki iddialarına karşı Doğulu kadınların haklarını savunan öncülerden biri olarak kabul edilir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Genelde Doğulu kadın imajını, özellikle Oryantalizm yazılarında birçok yanlış çarpıtma ve karalama kampanyaları takip etmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Fatıma Mernissi;nin yazılarındaki harem kavramının ve onun Batılı temsillerindeki izini sürerek Mernissi’nin çabalarını araştıracağız.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2015 Verileri
⚙️Değişkenler:Kültürel Eleştiri · Egemen Sistem · Fatma Mernissi

Özet

Faslı sosyolog Dr. Fatıma Mernissi (1940-2015), Batı;nın kendisi hakkındaki iddialarına karşı Doğulu kadınların haklarını savunan öncülerden biri olarak kabul edilir. Genelde Doğulu kadın imajını, özellikle Oryantalizm yazılarında birçok yanlış çarpıtma ve karalama kampanyaları takip etmiştir. Bu nedenle doğrudan bir yanıt olarak Fatıma Mernissi, yazılarının çoğunu kadınları ve İslamdaki konumlarını övmeye adadı. Böylece Osmanlı İmparatorluğu’ndaki harem sistemi ve hamamların yanı sıra cariyelere ve cariye haberlerine özel ilgi göstermiştir. Bu zihinsel imajdaki ısrar ve ona bağlılık nedeniyle, yazılarının çoğuna Doğulu kadınları savunmakla beraber kadınların baskın imaj kalıplarını düzeltmeye çabaladı. Güçlü Doğulu kadını bir hakime, yargıç, bakan ve sahip olduğu ve üstesinden geldiği tüm pozisyonları en iyi haliyle sundu. Bu amaçla anlatım külliyatının yanı sıra tarih külliyatının da gezindiği birçok çalışmaya imza attı. Tüm yazıları, bu önemli tarihsel dönemlerin kültürel okumalarına benziyor ve bu dönemlerden kadınların yazılarında Batılı temsillerinin aksine kadınların statüsünü vurgulayan, kadınların oynadıkları gerçek rolleri araştırıyor. Bu çalışmamızda Dr. Fatıma Mernissi;nin yazılarındaki harem kavramının ve onun Batılı temsillerindeki izini sürerek Mernissi’nin çabalarını araştıracağız.

Abstract

Moroccan sociologist Dr. Fatima Mernissi (1940-2015) is considered one of the pioneers who defended the rights of Eastern women against the claims of the West. She has generally followed the image of the Eastern woman, especially in Orientalism writings, by many false distortions and smear campaigns. Thus, in a direct response, Fatima Mernissi devoted most of her writing to praising women and their position in Islam. Thus, in addition to the harem system and baths in the Ottoman Empire, she showed special interest in concubines and concubine news. Because of the persistence and devotion to this mental image, she advocated Eastern women in most of her writings, but also sought to correct the dominant image patterns of women. She presented the strong Eastern woman to a judge, minister and all the positions she had and overcame at her best. Fatma achieved a lot of literary works in which she navigated the historical and narrative blog. Fatma’s writings are similar to the cultural writing in theses important historical periods, from which you can understand the real roles which the woman has played. Fatma asserted the sphere or position of the oriental woman in contrast to the Western approache . This study sheds light on the efforts of al-Marnesy through tracing the concept of women and the way the Western writers dealt with or approached.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Farrag, M. (2024). Batı Temsillerinde Harem Kavramı: Fatma Mernissi’nin Edebiyatında Kültürel Bir Okuma. Uluslararası Dil ve Çeviri Çalışmaları Dergisi, Cilt: 4 Sayı: 1, 19–41. https://ajindex.com/articles/1623273

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (43)

  1. أولاً المصادر الرئيسة: - ألف ليلة وليلة: الناشر، الدار المصرية اللبنانية، القاهرة، المجلد الرابع، القاهرة: الدار المصرية اللبنانية، الطبعة 1، 2020.
  2. المرنيسي، فاطمة: العابرة المكسورة الجناح: شهرزاد ترحل الى الغرب. مترجمة، فاطمة الزهراء أزرويل. المغرب: المركز الثقافي العربي، الفنك، الطبعة 1، 2005.
  3. المرنيسي، فاطمة: أحلام النساء الحريم: حكايات طفولة في الحريم، مترجمة: فاطمة الزهراء أزرويل، بيروت: المركز الثقافي العربي. الطبعة،1، 1994.
  4. المرنيسي، فاطمة: السلطانات المنسيات: نساء رئيسات دولة الإسلام، مترجم، جميل معلّى- عبد الهادي عباس، المغرب: دار الحضارة للنشر والتوزيع، الطبعة1، 1990.
  5. المرنيسي، فاطمة: الحريم السياسي. مترجم: عبد الهادي عباس. دمشق: دار الحصار للنشر والتوزيع، الطبعة1، 1992.
  6. المرنيسي، فاطمة: عصر ذهبي هارون الرشيد. الخليفة الفاتن. مترجم: سعيد بو خليط، جريدة العرب الأسبوعي، عدد السبت 31-10-2009. ثانيًا المراجع العربية والأجنبية
  7. آدلر، ألفرد: معنى الحياة. مترجم: عادل نجيب بشرى. القاهر، المشروع القومي للترجمة، المجلس الأعلى للثقافة، الطبعة 1، 2005.
  8. ابن منظور،جمال الدين أبو الفضل محمد بن مكرم: لسان العرب، إعداد: عبد الله على الكبير وآخرون. المجلد1، القاهرة: دار المعارف، د.ت.
  9. بورديو، بيير: العنف الرمزي بحث في أصول علم الاجتماع التربوي. مترجم: نظير جاهل. بيروت: المركز الثقافي العربي، الطبعة 1، 1994.
  10. الجابري، محمد عابد: العقل الأخلاقي العربي دراسة تحليلية نقدية لنظام القيم في الثقافة العربية. بيروت: مركز دراسات الوحدة العربية، الطبعة 1، 2001.
  11. حسين، طه: أحلام شهرزاد. القاهرة: سلسلة أقرأ، دار المعارف بمصر، الطبعة 1، 1943.
  12. ديورنغ، سايمون: الدراسات الثقافية مقدمة نقدية. مترجم: د. ممدوح يوسف عمران. الكويت، سلسلة عالم المعرفة، المجلس الوطني للثقافة والفنون والآداب، الطبعة 1، عدد 425، يونيو 2015.
  13. سعيد، إدوارد: الاستشراق المفاهيم الغربية للشرق. مترجم: محمد عناني. القاهرة، دار رؤية للنشر والتوزيع، الطبعة 2، 2006
  14. سعيد، إدوارد: الثقافة والأمبريالية. مترجم: كمال أبو ديب. بيروت: دار الآداب، الطبعة 4، 2014.
  15. شاكر، رحاب منى: الحريم في كتابات فاطمة المرنيسي. مجلة الجمهورية، بتاريخ 23 نيسان 2021، https://aljumhuriya.net/ar/2021/04/23/الحريم-في-كتابات-فاطمة-المرنيسي/
  16. الصحن، صالح: ألف ليلة وليلة في السينما والتلفزيون عند الغرب. الشارقة - الإمارات: دار ضفاف للنشر، الطبعة 1، 2011.
  17. عبد الرحمن، محمد: الاستبداد السلطوي والفساد الجنسي في ألف ليلة وليلة. بيروت: الدار العربية للعلوم، ناشرون، الطبعة 1، 2001.
  18. كاظم، نادر: تمثيلات الآخر صورة السود في المتخيل العربي الوسيط. بيروت: المؤسسة العربية للدراسات والنشر، ط أولي 2004.
  19. كيليطو، عبد الفتاح: العين والإبرة دراسة في ألف ليلة وليلة. مترجم: مصطفى النحال، مراجعة، محمد برادة. الدار البيضاء: دار الفنك للترجمة العربية، الطبعة 1، 1996.
  20. Awwalan al-Masadir al-Rantisiyya:
  21. Alf Laylatin Walaylat (2020). al-Daar al-Misriyya al-Lubnaniyya. al-Qahira, al-Mujalad al-Rabi‘a, al-Qahira: al-Daar al-Misriyya al-Lubnaniyya, al-Tab‘atu 1.
  22. al-Marnisi, Fatima. (2005). al-‘Abirat al-Maksurat al-Jinahi: Shahrazad Tarhal ila al-Gharb. Mutarjima. Fatimat al-Zahra' 'Azruil. al-Maghribi: al-Markaz al-Thaqafiyya al-‘Arabiyya, al-Fenek, al-Tab‘atu 1.
  23. al-Marnisi, Fatima.(1994). 'Ahlam al-Nisa' al-Harimi: Hikayat Tufulat fi al-Harimi. Mutarjima: Fatimat al-Zahra' 'Azruil, Bayrut: al-Markaz al-Thaqafiyya al-‘Arabiyya. al-Tab‘atu 1.
  24. al-Marnisi, Fatima.(1990). al-Sultanat al-Mansiyya: Nisa Raisat Dawlat al-İslam. Mutarjim, Jamil Mella ‘Abd al-Hadi ‘Abbas, al-Maghribi: Dar al-Hadarat lil-Nashr wal-Tawzi‘, al-Tab‘atu 1.
  25. al-Marnisi, Fatima.(1992). al-Harim al-Siyasiyyi. Mutarjim: ‘Abd al-Hadi ‘Abbas. Dimashq: Dar al-Hisar lil-Nashr wal-Tawzi‘, al-Tab‘atu 1.
  26. al-Marnisi, Fatima.((2009 ‘Asr Dhahabi Harun al-Rashid. al-Khalifat al-Fatin. Mutarjim: Sa‘id Abu Khalid, Jaridat al-‘Arab al-‘Usbuiyyi, ‘Adad al-Sabt 31-10-2009. Thaniyan al-Maraji‘ al-‘Arabiyya wal-'Ajnabiyya:
  27. ‘Abd al-Rahman, Muhamad. (2001). al-İstibdad al-Sultawi wal-Fasad al-Jinsiyyi fi 'Alf Laylatin Walaylat. Bayrut: al-Daar al-‘Arabiyyi lil-‘Ulumi, Nashirun, al-Tab‘atu 1.
  28. Adlar, 'Alfired.(2005). Ma‘na al-Hayat. Mutarjim: ‘Adil Najib Bushra. al-Qahira, al-Mashru‘ al-Qawmi lil-Tarjama, al-Majlis al-'Ala lil-Thaqafat, al-Tab‘atu 1.
  29. Burdiu, Biyyir.(1994). al-Unf al-Ramziyyi Bahath fi 'Usul ‘İlm al-‘İjtima al-Tarbawi. Mutarjim: Nazir Jahli. Bayrut: al-Markaz al-Thaqafiyya al-‘Arabiyya, al-Tab‘atu 1.
  30. Diuringh, Saymun.(2005). Al-Dirasat al-Thaqafiyya Muqadimat Naqdiyya. Mutarjim: Dr. Mamduh Youssef ‘İmran. al-Kuvayt, Silsilat ‘Alam al-Ma‘rifa, al-Majlis al-Wataniyyi lil-Thaqafat wal-Funun wal-Adab, al-Tab‘atu 1, ‘Adad 425.
  31. Hussein, Taha.(1943). 'Ahlam Shahrazadi. al-Qahira: Silsilat 'Aqra, Dar al-Ma‘arif bi-Mısr, al-Tab‘atu 1.
  32. İbn Manzur, Jamal al-Din 'Abu al-Fadl Muhamad Bin Mukram. Lisan al-‘Arabi, 'İ‘dadi: ‘Abd Allah ‘Ala al-Kabir Wakhrun. al-Mujallad1, al-Qahira: Dar al-Ma‘arif,d.t.
  33. al-Jabiri, Muhamad ‘Abid.(2001) al-‘Aql al-'Akhlaqiyyi al-‘Arabiyyi Dirasat Tahlilat Naqdiat li-Nizam al-Qiam fi al-Thaqafat al-‘Arabiyya. Bayrut: Markaz Dirasat al-Wahdat al-‘Arabiyya, al-Tab‘atu 1.
  34. Kazim, Nadir.(2004). Tamthilat al-Akhar Surat al-Suwd fi al-Mutakhayyel al-‘Arabiyyi al-Wasit. Bayrut: al-Muassasat al-‘Arabiyya lil-Dirasat wal-Nashri, al-Tab‘atu 1.
  35. Kilitu, ‘Abd al-Fattah.(1996). al-‘Ayn wa-l'İbrat Dirasat fi 'Alf Laylat Walaylat. Mutarjim: Mustafa al-Nihal, Muraja‘a, Muhamad Birada. al-Dar al-Bayda'a: Dar al-Fank lil-Tarjamat al-‘Arabiyya, al-Tab‘atu 1.
  36. al-Sahn, Salih.(2011). 'Alf Laylatin Walaylat fi al-Sinema wal-Tilfizyun ‘inda al-Gharb. al-Shaariqat - al-'İmarat: Daru Difaf lil-Nashr, al-Tab‘atu 1.
  37. Sa‘id, Edward.(2006) al-İstishraq al-Mafahim al-Gharbiyya lil-Sharq. Mutarjim: Muhamad ‘Anani. al-Qahira, Dar Ruyat lil-Nashr wal-Tawzi‘, al-Tab‘atu 2.
  38. Sa‘id, Edward.(2014). al-Thaqafat wal-'Ambiryaliyya. Mutarjim: Kamal 'Abu Dib. Bayrut: Dar al-Adabi, al-Tab‘atu 4.
  39. Shakir, Rihab Mina. al-Harim fi Kitabat Fatima al-Marnisi. Majallatu al-Jumhuriyyati, bi-Tarikh 23 Nisan 2021, https://aljumhuriya.net/ar/2021/04/23/alhirim-fi-ktabati-fatimati-almarnisi/
  40. سعيد، إدوارد: الثقافة والأمبريالية. مترجم: كمال أبو ديب. بيروت: دار الآداب، الطبعة 4، 2014.
  41. al-Jabiri, Muhamad ‘Abid.(2001) al-‘Aql al-'Akhlaqiyyi al-‘Arabiyyi Dirasat Tahlilat Naqdiat li-Nizam al-Qiam fi al-Thaqafat al-‘Arabiyya. Bayrut: Markaz Dirasat al-Wahdat al-‘Arabiyya, al-Tab‘atu 1.
  42. Sa‘id, Edward.(2006) al-İstishraq al-Mafahim al-Gharbiyya lil-Sharq. Mutarjim: Muhamad ‘Anani. al-Qahira, Dar Ruyat lil-Nashr wal-Tawzi‘, al-Tab‘atu 2.
  43. Sa‘id, Edward.(2014). al-Thaqafat wal-'Ambiryaliyya. Mutarjim: Kamal 'Abu Dib. Bayrut: Dar al-Adabi, al-Tab‘atu 4.