Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightElde edilen bulgular, Tercüme Bürosu’nun yalnızca Batı klasiklerini Türkçeye kazandıran bir kurum değil, aynı zamanda ulusal kimliğin yeniden inşasında ideolojik işlev gören bir aktör olduğunu ortaya koymaktadır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışmada Türkiye'de çeviri etkinliklerinin Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinden erken Cumhuriyet dönemine kadar olan gelişiminin ve ilerlemesinin yanı sıra Osmanlı İmparatorluğu'nun zengin kültürel ve dilsel çeşitliliğinin, Türk edebiyatını ve entelektüel düşünceyi şekillendiren önemli çeviri uygulamalarına nasıl zemin hazırladığı ve bu cumhuriyet döneminde hız kazanan çeviri etkinliklerinin Genç Türkiye Cumhuriyeti’nin yeni kimliğine nasıl etki ettiği incelenmektedir. Çalışmada, Tercüme Bürosu’nun yürüttüğü çeviri etkinlikleri Türkiye’nin kültürel modernleşme ve kimlik inşa sürecine nasıl bir katkı sağladığı, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e uzanan süreçte çeviri etkinliklerinin amaçları ve uygulama biçimleri nasıl dönüştürdüğü ve Çeviri Bürosu’nun etkinliklerinin Türk edebiyat sistemi içinde nasıl bir işlev üstlendiği konuları ele alınmıştır. Araştırma, tarihsel-betimleyici bir yöntemle gerçekleştirilmiş; arşiv belgeleri, döneme ait çeviri metinleri, çevirmen yazıları ve ikincil kaynaklar temel alınmıştır. Kuramsal arka planda Even-Zohar’ın Çoğuldizge Kuramı ile Toury’nin Betimleyici Çeviri Kuramı yer almakta olup, analiz sürecinde çevirilerin edebî sistem içerisindeki konumları ve hedef odaklı normlara göre nasıl şekillendiği incelenmiştir. Elde edilen bulgular, Tercüme Bürosu’nun yalnızca Batı klasiklerini Türkçeye kazandıran bir kurum değil, aynı zamanda ulusal kimliğin yeniden inşasında ideolojik işlev gören bir aktör olduğunu ortaya koymaktadır. Büro’nun çeviri etkinlikleri, hem edebiyat kanonunun oluşumuna katkı sağlamış, hem de Cumhuriyet ideallerinin kültürel düzlemde yerleşmesine aracılık etmiştir.
Abstract
This study examines the development and progression of translation activities in Türkiye from the late Ottoman Empire to the early Republican era. It also explores how the Empire’s rich cultural and linguistic diversity laid the groundwork for significant translation practices that shaped Turkish literature and intellectual thought. Furthermore, it analyses how the translation efforts that accelerated during the Republican period contributed to the construction of a new national identity in the nascent Turkish Republic. The study addresses how the translation activities carried out by the Translation Bureau contributed to Türkiye’s cultural modernization and nation-building processes; how the objectives and modalities of translation evolved from the Tanzimat (Reformation) period to the Republican era; and how the Bureau functioned within the Turkish literary system. The research employs a historical-descriptive method and is based on archival documents, translated texts from the period, writings of translators, and secondary literature. The theoretical framework is informed by Even-Zohar’s Polysystem Theory and Toury’s Descriptive Translation Studies. Within this framework, the analysis investigates how translated texts were positioned within the literary system and shaped according to target-oriented translation norms. The findings reveal that the Translation Bureau was not merely an institution dedicated to introducing Western classics into Turkish, but also served as an ideological agent in the reconstruction of national identity. Its translation activities not only contributed to the formation of the literary canon but also facilitated the cultural consolidation of Republican ideals.