Dergiler / Türkoloji / 2026 / Sayı: 103

ÇİNCEDEKİ TARİHÎ ŞİİRLERDE GEÇEN DOĞU TÜRKİSTAN’IN TARİHÎ YER ADLARI ÜZERİNE

On the Hıstorıcal Place Names of East Turkıstan Passed ın Hıstorıcal Poems ın Chınese

Z. Abdureşit(FIRAT ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-1573-8879
Sayfa
59–79
Yayın Tarihi
2020-10-26
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çin’in tarihî şiirlerinde Doğu Türkistan’ın yer adlarının kaydedilmesi filolojik yönden de bir başka önem taşımaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çin’in klasik edebiyatında Doğu Türkistan’ın yer adlarının bulunduğu çok sayıda şiirler yer almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu makalede Çincedeki tarihî şiirlerde Doğu Türkistan’ın “Tanrıdağ”, “Altay”, “Küsen”, “Kroren” gibi tarihî yer adlarından bahsedildiği tespit edilen şiirler ele alınmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Çin’in tarihî şiirlerinde Doğu Türkistan’ın yer adlarının kaydedilmesi filolojik yönden de bir başka önem taşımaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Doğu Türkistan · Uygurlar · Çincedeki Tarihî Şiirleri

Özet

Çin’in klasik edebiyatında Doğu Türkistan’ın yer adlarının bulunduğu çok sayıda şiirler yer almaktadır. Bu makalede Çincedeki tarihî şiirlerde Doğu Türkistan’ın “Tanrıdağ”, “Altay”, “Küsen”, “Kroren” gibi tarihî yer adlarından bahsedildiği tespit edilen şiirler ele alınmıştır. Çin’in tarihî şiirlerinde Doğu Türkistan’ın yer adlarının bulunması Uygur tarihçi Turgun Almas’ın söylediği gibi, Cungar ve Tarım havzasının asli sakinlerinin Uygurlar olduğunun filolojik yönden ispatıdır. Eğer bu bölgelerde yaşayan halk Uygurlar değil de başka dilde konuşan halklar olsaydı, o zaman bu göllerin, dağların, yerlerin ve nehirlerin isimleri Uygur Türkçesiyle “Tanrıdağ”, “Altay”, “Küsen”, “Kroren” diye adlandırılmazdı. Çin’in tarihî şiirlerinde Doğu Türkistan’ın yer adlarının kaydedilmesi filolojik yönden de bir başka önem taşımaktadır.

Abstract

There are many poems recorded East Turkestan’s place names in Chinese history poems,. In this article, poems in which the historical place names of East Turkistan, such as “Tanridag”, “Altay”, “Küsen” and “Kroran” are mentioned in Chinese historical poems are discussed. By examining the place names of East Turkestan in the historical poems of China, as Uyghur historian Turgun Almas said, these place names are philological proof that the original inhabitants of the Cungar and Tarim basin are Uyghurs. If the people living in these regions were not Uyghurs, but the people who spoke in another language, then the names of these lakes, mountains, places and rivers would not be called “Tanritag”, “Altay”, “Küsen”, “Kroran” in Uyghur Turkish. The recording of the place names of East Turkistan in the historical poems of China is another philological advantage.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Abdureşit, Z. (2020). ÇİNCEDEKİ TARİHÎ ŞİİRLERDE GEÇEN DOĞU TÜRKİSTAN’IN TARİHÎ YER ADLARI ÜZERİNE. Türkoloji, Sayı: 103, 59–79. https://ajindex.com/articles/1622368

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. Almas, T., Uygurlar, Selenge Yay, İstanbul 2013.
  2. Arslan, M., Öger, A. Uygur Türklerinde Bazı Çalgılar ve Çin Kültürüne Etkisi, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, c.VIII, S.14, 2008, s. 9–16.
  3. Eberhard, W., Çin Tarihi, Kuban Matbaacılık Yayıncılık, Ankara 2019.
  4. Ekrem, E., Hsün-Tsang Seyahatnamesi, Hacettepe Üniversitesi Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara 2004.
  5. Ekrem, E., Kao-ch’ang Devleti: Kuruluşu ve Yıkılışı, Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, S.7, 2007, s. 5–32.
  6. Havazi, Y., Tang Devri Şiirliridin, Milletler Neşiriyati, Beijing 1984.
  7. Klyaştornıy, S. G., History of Civilization of Central Asia. The Second Türk Empire vol. III, UNESCO Publishing, 1996, ch. 14, pt. 2, s. 335–347.
  8. Tanrıdağlı, F., İpek Yolu- Kuşak ve Yol Güzergâhındaki Yer Adlarının Çinceleştirilmesi, Türk Yurdu, C. 40(72), S. 389, 2020, s. 20–23.
  9. Togan, İ., Kara, G., Baysal, C., Çin Kaynaklarında Türkler Eski T’ang Tarihi (Chiu T’ang-shu), Türk Tarih Kurumu, Ankara 2020.
  10. Tohti, L., Uygur Referans Grameri. Çin Sosyal Bilimler Akademisi Yayınları, Pekin 2013.
  11. Yıldırım, K., Doğu Türkistan’ın Tarihi Coğrafyası, Ötüken Neşriyat A.Ş, İstanbul 2013.