Dergiler / Türkoloji / 2026 / Sayı: 117

SAHA KÜLTÜRÜNDE ‘KÖPEK’: NİKOLAY NEUSTROYEV HİKAYELERİ ÜZERİNDEN BİR DEĞERLENDİRME

DOGS IN SAKHA (YAKUT) CULTURE: AN ASSESSMENT BASED ON THE N. NEUSTROYEV’S STORIES

İzabella Ozer(HOCA AHMET YESEVİ ULUSLARARASI TÜRK-KAZAK ÜNİVERSİTESİ, FİLOLOJİ FAKÜLTESİ)0009-0004-2461-9374
Sayfa
135–157
Yayın Tarihi
2024-03-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sahaların, köpekleri sadece birer hayvan olarak değil aynı zamanda bu ilişkinin kültüre, inanışlara ve dile nasıl yansıtıldığı ortaya konulmaya çalışılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İnsanoğlunun varoluşuyla birlikte hayvanlar, kültürlerin ve toplumların temel unsurlardan birini oluşturmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu etkileşimler, Sahaların hayvanlarla olan bağlarını yansıtan edebî eserlerde özellikle hikâyelerde kendini göstermiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Sahaların, köpekleri sadece birer hayvan olarak değil aynı zamanda bu ilişkinin kültüre, inanışlara ve dile nasıl yansıtıldığı ortaya konulmaya çalışılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kültür · Edebiyat · İnsan-köpek ilişkisi

Özet

İnsanoğlunun varoluşuyla birlikte hayvanlar, kültürlerin ve toplumların temel unsurlardan birini oluşturmuştur. İlk başlarda sadece tüketici ve besin kaynağı arasında olarak görülen bu ilişki, zaman içinde evrim geçirerek insanlar için sadece birer besin kaynağı olmanın ötesine geçmiş, onları yani hayvanları yakın dostlar ve yoldaşlar hâline getirmiştir. Bu evrimsel süreç, Sibirya’nın kuzeydoğusunda yaşayan Sahalar (Yakutlar) için de geçerlidir. Sahalar, uzun bir tarihi sürecin içinde hayvanları avlamış, evcilleştirmiş ve kendi yaşamlarına entegre etmişlerdir. Bu etkileşimler, Sahaların hayvanlarla olan bağlarını yansıtan edebî eserlerde özellikle hikâyelerde kendini göstermiştir. Bu çalışma, Sahaların önemli bir edebi temsilcisi olan Nikolay Neustroyev’in hikâyeleri üzerinden, insan-köpek ilişkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu çerçevede, yazarın eserlerinde geçen hayvan adları belirlenmiş ve içlerinden sadece köpeklerle ilgili olanlar seçilerek incelemeye tabi tutulmuştur. Tespit edilen sözcüklerin arasından köpek için kullanılan sözcükler, ne anlamda ve nasıl kullanıldıkları analiz edilmiştir ve bunun yanı sıra bu konuda yapılan diğer araştırmalar da incelenmiştir. Köpeklerin Sahaların günlük yaşamları üzerindeki etkileri incelenerek bu ilişkinin tarihsel geçmişi ile folklordaki yansımaları değerlendirilmiştir. Sahaların, köpekleri sadece birer hayvan olarak değil aynı zamanda bu ilişkinin kültüre, inanışlara ve dile nasıl yansıtıldığı ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract

Animals have been an essential part of cultures and societies for as long as humans have existed. This relationship, which was originally seen as a relationship between a consumer and a source of nourishment, has evolved over time to become more than just a source of nourishment for humans, it has made them (i.e. animals) close friends and comrades. This evolutionary process also applies to the Sakha (Yakut) people of northeastern Siberia. The Sakha people, after a long historical process where they have hunted animals, fınally domesticated them and integrated them into their lives. These interactions have manifested themselves in literary works, especially in stories, that reflect the Saha people’s ties to animals. This work aims to evaluate the human-dog relationship in particular, through the stories of Nikolay Neustroyev, an important literary representative of the Saha literature. In this framework, the names of animals mentioned in the author's works will be determined by an analysis, and only those related to dogs will be selected and subjected to examination. The specified words used for the dog have been analyzed in depth on what symbolism it carries in the author’s stories. The impact of dogs on the daily lives of the Saha people will be studied and the historical background of this relationship and its reflections in folklore will be evaluated. It has been attempted to reveal how the Saha perceived and valued dogs not only as animals but also as a cultural and social symbol.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ozer, İ. (2024). SAHA KÜLTÜRÜNDE ‘KÖPEK’: NİKOLAY NEUSTROYEV HİKAYELERİ ÜZERİNDEN BİR DEĞERLENDİRME. Türkoloji, Sayı: 117, 135–157. https://doi.org/10.59358/ayt.1441254

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (29)

  1. Adayev, V. N. (2013). Nenetskie olenegonnyie layki tazovskoy tundryi. AB ORIGINE. Arheologo-etnograficheskiy sbornik Tyumenskogo gosudarstvennogo universiteta., (5), 120-142.
  2. Afanas’ev, P. S., Sleptsov, P. A., Nelunov, A. G., Lukovtsev, A. S., Lihanov, V. I., Popov, G. V., … Popova, N. S. (2021). Saha tyilyin byisaaryiyilaah kyilgas tyildyita. (P. A. Sleptsov, A. G. Nelunov ve N. N. Vasil’eva, Ed.) (2., pererab. i dop. 2008 bs.). Yakutsk: Ayar.
  3. Bagdaryiyin, S. (1998). Aatta tal. Yakutsk: Bichik.
  4. Borisova, Yu. M. ve Skryabina, A. A. (2023). Dialektizmyi i arhaizmyi v ohotnich’ey leksike yakutskogo yazyika (na materiale «Kratkogo slovarya yakutskogo yazyika» G. F. Sivtseva). Filologicheskie nauki. Voprosyi teorii i praktiki, 16(7), 2131-2137.
  5. Ionov, V. M. (1914). Obzor literaturyi po verovaniyam yakutov. Petrograd: Tipografiya V. D. Smirnova.
  6. Kulakovskiy, A. E., Popov, A. A., Bravina, R. I. ve Nikolaev-Somogotto, S. I. (2019). Sobaka v mifah i traditsiyah narodov Yakutii. Bayanay, (7 (111)), 48-49.
  7. Kulakovskiy, A. Y. (1945). Yakutskie poslovitsyi i pogovorki (2. bs.). Yakutsk: Yakutskoe gosudarstvennoe izdatelstvo.
  8. Kulakovskiy, A. Y. (1979). Nauchnyie trudyi. Yakutsk: Yakutskoe knizhnoe izdatelstvo.
  9. Maak, R. K. (1994). Vilyuyskiy Okrug (2. bs.). Moskva: Yana.
  10. Nelunov, A. G. (2009). Frazeologizmyi s komponentom YiT «SOBAKA» v yakutskom yazyike. Tyurkologiya içinde (ss. 181-182). Sravnitelno-istoricheskoe yazyikoznanie. Altaistika. Tyurkologiya, sunulmuş bildiri, Moskva: Tezaurus.
  11. Nelunov, A. G. (2002a). Yakutsko-russkiy frazeologicheskiy slovar (C. 1-2, C. 1). Novosibirsk: Izdatelstvo SO RAN, filial «Geo».
  12. Nelunov, A. G. (2002b). Yakutsko-russkiy frazeologicheskiy slovar (C. 1-2, C. 2). Novosibirsk: Izdatelstvo SO RAN, filial «Geo».
  13. Neustoyev, N. D. (1975). Kepseenner (Rasskazy). Yakutsk: Yakutskoe knizhnoe izdatelstvo.
  14. Nikolayev, Ye. R. (2017). «Sobaka» v yakutskom i adyigskom antroponimikonah (s. 584). Russiy yazyik i onomastika v polikul’turnom obrazovatel’nom prostranstve Yuga Rossii i Severnogo Kavkaza: problemyi i perspektivyi, sunulmuş bildiri, Maykop: Izdatelstvo “Magarin O.G.”
  15. Nikolayev-Somogotto, S. I. (1995). Proishozhdenie naroda saha. Yakutsk: Sahapoligrafizdat.
  16. Nikolayev-Somogotto, S. I. (2012). Somogotto: Sbornik statey. (Ye. P. Antonov, Ed.). Yakutsk: Alaas.
  17. Pavlova, I. P. (2022). Priemyi evfemisticheskoy substitutsii v tabuirovannoy rechi (na materiale yakutskogo yazyika). Mir nauki. Sotsiologiya, filologiya, kulturologiya, 13(2). https://sfk-mn.ru/PDF/51FLSK222.pdf adresinden erişildi.
  18. Pekarskiy, E. K. (1959). Slovar’ yakutskogo yazyika (C. 1-3, C. 3). Leningrad: Akademiya nauk SSSR.
  19. Priklonskiy, V. L. (1890). Tri goda v Yakutskoy oblasti. Zhivaya Starina, (2), 30.
  20. Seroshevskiy, V. L. (1993). Yakutyi: Opyit etnograficheskogo issledovaniya (2. bs.). Moskva.
  21. Sivtsev, D. K. (Ed.). (1989). Yakutskiy folklor: Hrestomatiya: Materialyi i tekstyi, sobrannyie dorevolyutsionnyimi issledovatelyami. Yakutsk: izd. Yakutskogo universiteta.
  22. Skryabina, A. A. (2017). Evfemizmyi o bolezni i smerti v yakutskom yazyike. Vestnik Chelyabinskogo gosudarstvennogo universiteta. Filologicheskiye nauki. Vyip. 108, (№9 (405)), 67-73.
  23. Sleptsov, P. A. (Ed.). (2010). Bolshoy tolkovyiy slovar yakutskogo yazyika = Saha tyilyin ulahan byisaaryiyilaah tyildyita (C. 1-15, C. 7). Novosibirsk: Nauka.
  24. Sleptsov, P. A. (Ed.). (2014). Bolshoy tolkovyiy slovar yakutskogo yazyika = Saha tyilyin ulahan byisaaryiyilaah tyildyita (C. 1-15, C. 11). Novosibirsk: Nauka.
  25. Sleptsov, P. A. (Ed.). (2017). Bolshoy tolkovyiy slovar yakutskogo yazyika = Saha tyilyin ulahan byisaaryiyilaah tyildyita (C. 1-15, C. 14). Novosibirsk: Nauka.
  26. Turayev, V. A. (2021). Ohotnichiy promyisel korennyih malochislennyih narodov Dalnego Vostoka v usloviyah postsovetskoy transformatsii (1990—2010). Rossiya i ATR, (4), 12-27.
  27. URL-1, Federal’naya slujba gosudarstvennoy statistiki. 28.01.2024 tarihinde https://rosstat.gov.ru/vpn/2020 adresinden erişildi.
  28. Vasil’eva, O. V. ve Yakovlev, A. I. (2023). Vzaimootnosheniya cheloveka i sobaki v kulture yakutov: Etnograficheskie nablyudeniya proshlogo i sovremennaya povsednevnost’ sela. Etnografiya, (4 (22)), 102-125.
  29. Zelenin, D. K. (1929). Tabu slov u narodov Vostochnoy Evropyi i Severnoy Azii. Chast’ II. Zapretyi v domashney zhizni. Leningrad: Izdatelstvo Akademii nauk SSSR.