Dergiler / Türkoloji / 2024 / Sayı: 120

KAZAK ŞAİR ŞÂDİ TÖRE JÄÑGİRULI’NIN “NAZIM ÇEHÂR DERVİŞ” ADLI ESERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

AN ANALYSIS ON THE WORK OF KAZAKH POET ŞÂDİ TÖRE JÄÑGİRULI NAMED “NAZIM ÇEHÂR DERVİŞ”

Recep Aral(HOCA AHMET YESEVİ ULUSLARARASI TÜRK-KAZAK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0558-8654
Talip Yıldırım(UŞAK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-8310-6614
Sayfa
147–167
Yayın Tarihi
2024-12-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Eserin ortaya çıkışı ve Kazak topraklarında yayılmasının tarihçesine yer verildikten sonra eserin nitelikleri, içeriği ve eserde yer alan hikâyeler hakkında bilgi verilecektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kazak edebiyatına zengin bir edebî miras bırakan Şâdi Töre Jäñgirulı (1855-1933), 20. yüzyıl başlarında yazmış olduğu eserlerle Kazak yazılı edebiyatının oluşumuna katkı sağlayan önemli şairlerden biridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Otuza yakın manzum eseri bulunan ve bunların çoğunu farklı matbaalarda bastıran şair üzerine Sovyetler Birliği dönemindeki politik sebeplerden dolayı araştırma yapılamamıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Eserin ortaya çıkışı ve Kazak topraklarında yayılmasının tarihçesine yer verildikten sonra eserin nitelikleri, içeriği ve eserde yer alan hikâyeler hakkında bilgi verilecektir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Doğu edebiyatı · Kazak edebiyatı · Şâdi Töre Jäñgirulı

Özet

Kazak edebiyatına zengin bir edebî miras bırakan Şâdi Töre Jäñgirulı (1855-1933), 20. yüzyıl başlarında yazmış olduğu eserlerle Kazak yazılı edebiyatının oluşumuna katkı sağlayan önemli şairlerden biridir. Otuza yakın manzum eseri bulunan ve bunların çoğunu farklı matbaalarda bastıran şair üzerine Sovyetler Birliği dönemindeki politik sebeplerden dolayı araştırma yapılamamıştır. Şâdi, Kazak edebiyatı tarihindeki asıl yerini Doğu edebiyatının meşhur eserlerine yazdığı nazirelerle almıştır. Türk dünyası edebiyatında gerek tercüme gerekse nazire olarak kaleme alınan pek çok eser yeterli düzeyde araştırılıp incelenmemiştir. Kazakistan’da üzerine bazı çalışmalar yapılan ancak Türkiye’de henüz bilinmeyen ve çalışmamıza konu olan Şâdi’nin Nazım Çehâr Derviş adlı eseri ise bunlardan sadece biridir. Türkiye’de henüz üzerine çalışma yapılmamış manzum bir eserin alana kazandırılması amacıyla hazırlanan bu makalede, ilk olarak Farsça yazılan ve çeşitli coğrafyalara yayılarak dilsel ve kültürel zenginlikler kazanan Hikâye-i Çihâr Derviş’e nazire olarak kaleme alınan Nazım Çehâr Derviş adlı eser ele alınacaktır. Eserin ortaya çıkışı ve Kazak topraklarında yayılmasının tarihçesine yer verildikten sonra eserin nitelikleri, içeriği ve eserde yer alan hikâyeler hakkında bilgi verilecektir.

Abstract

Şâdi Töre Jäñgirulı (1855-1933), who left a rich literary heritage to Kazakh literature, is one of the important poets who contributed to the formation of Kazakh written literature with his works written in the early 20th century. Due to political reasons during the Soviet Union period, no research could be carried out on the poet, who had around thirty verse works, most of which were printed in different printing houses. Şâdi took his rightful place in the history of Kazakh literature with his works written in verse based on the famous works of Eastern literature. Shādi’s Nazım Çehâr Derviş, which has been studied in Kazakhstan but is not yet known in Türkiye and is the subject of our study, is one of these works. This article, prepared to introduce a verse work that has not yet been studied in Türkiye, discusses Nazım Çehâr Derviş, which was written as a verse adaptation of Hikâye-i Çehâr Derviş. Originally written in Persian, this story spread to various geographies and gained linguistic and cultural richness. The history of the emergence of the work and its spread in Kazakh lands will be examined, followed by information about the qualities, content, and stories within the work.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Aral, R., Yıldırım, T. (2024). KAZAK ŞAİR ŞÂDİ TÖRE JÄÑGİRULI’NIN “NAZIM ÇEHÂR DERVİŞ” ADLI ESERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. Türkoloji, Sayı: 120, 147–167. https://doi.org/10.59358/ayt.1557471

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. Äbdiğapparova, J. (2011). XX Ğasır Basındağı Qazaq Ädebiyeti Mäseleleri Jäne Şädi Aqın. Türkistan: Turan.
  2. Äbdimanulı, Ö. (2012). XX Ğasır Basındağı Qazaq Ädebiyeti. Almatı: Dävir.
  3. Alashbayev, Y. (2021). Kazak Edebiyatı’nda Nazire Geleneği. Aydın Türklük Bilgisi, 7(1), 31-58.
  4. Aral, R., & Yıldırım, T. (2024). Kazak Şair Şâdi Töre Jäñgirulı’nın Hayatı, Edebî Kişiliği ve Eserleri (1855-1933). Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 17(46), 771-795.
  5. Benli, S. (2004). İlk Dönem Urdu Edebiyatı’na Genel Bir Bakış. Nüsha, (13), 91-106.
  6. Boranbayev, J. (2014). Şığıs Şayırlarınıñ Soñı: Şädi Aqın. Almatı: Bilim.
  7. Cihângir Töre, Ş. (1913). Nazım Çehâr Derviş. Taşkent: Litografiya Gulam Xasan Arifjanova.
  8. Devellioğlu, F. (1996). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat. Ankara: Aydın.
  9. Duncan Forbes, L.L.D. (1857). Bâgh o Bahâr or Tales of the Four Darweshes Translated From the Hindûstânî of Mîr Amman, of Dıhlî. London.
  10. Günaydın, S. (2017). Dört Derviş Hikâyesi / Hikâye-i Çihâr Derviş. İstanbul: Büyüyenay.
  11. Karipbayev, J. T. (2018). “Çaxor Därviş” Qissası Jäne Onıñ Nazirası. Qazaq Bilim Akademiyasınıñ Bayandamaları, (4), 259-272.
  12. Kelimbetov, N. (1974). Şädi Aqın. Almatı: Jazuvşı.
  13. Kelimbetov, N. (2004). Ejelgi Ädebi Jädigerlikter. Astana: Foliant.
  14. Kenjebayev, B. (1993). XX Ğasır Basındağı Ädebiyet (Jetinşi Kitap). Almatı: Bilim.
  15. Kuanyshbayeva, Z., & Zhiyenbayev, Y. (2017). Ayqap Dergisi ve Mağcan Cumabayev’in Şiirleri Örneğinde 20. Yüzyıl Başında Kazak Edebî Dilinde Kullanılan Kitabi Unsurlar. Bilig (80), 279-315.
  16. Mırzaxmetulı, M. (Ed.). (2015). Şädi Jäñgirulı: Tört Därviş Qissası. Almatı: Nurlı Älem.
  17. Şahmuhammed, M. A. (1986). Priklyuçeniya Çetıreh Dervişey. S. Hovari (Per. s Tadj). Duşanbe: İrfon.
  18. Yegevbayev, A. (2006). Qazaq Ädebiyetiniñ Tarixı 5. Tom XIX Ğasırdıñ Ekinşi Jartısı (1850-1900). Almatı: QazAkparat.
  19. Yıldırım, S. (2010). Hikâye-i Çihar Derviş İnceleme, Metin, Dizin. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul.
  20. İnternet Kaynakları URL-1 https://franpritchett.com/00urdu/baghobahar/index.html#index. (Erişim Tarihi: 04.08.2024).
  21. URL-2 https://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/cehar-dervis-nizari. (Erişim Tarihi: 20.08.2024). Öger, A. “Çehâr Derviş (Nizârî)”. Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü.
  22. URL-3 http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/car-dervis-hirami. (Erişim Tarihi: 14.08.2024). Musalı, V. “Çâr Dervîş (Hırâmî)”. Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü.