Dergiler / Türkoloji / 2024 / Sayı: 120

ALİ ŞİR NEVAYİ’NİN KAFİYESİNİN SANATSAL AMACI

THE ARTISTIC PURPOSE OF ALISHER NAVOIY'S RHYME

Orzigul Hamroyeva(Taşkent devlet özbek dili ve edebiyati unıversite)0000-0002-3904-9712
Sayfa
63–84
Yayın Tarihi
2024-12-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Aşağıda Navoiy'nin lirik mısralarında kafiyenin etkisi incelenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kafiye sadece satır sonlarında tekrarlara dayalı bir unsur değil, şiirin özünü aktarmada en önemli unsurlardan biridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Navoiy’nin şiirleri her açıdan dikkate değer çeşitlilikleriyle öne çıkmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Aşağıda Navoiy'nin lirik mısralarında kafiyenin etkisi incelenmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kafiye · redif · beyit

Özet

Kafiye sadece satır sonlarında tekrarlara dayalı bir unsur değil, şiirin özünü aktarmada en önemli unsurlardan biridir. Navoiy’nin şiirleri her açıdan dikkate değer çeşitlilikleriyle öne çıkmaktadır. Olayları, karakterleri, doğayı, nesneleri, ihtişamı, binaları, yaşanılan dönemlerin yanı sıra açıklamaları ve anlatıları da içermektedir. Ölçüler, kafiye, sec'i (kafiyeli nesir) ve sanatsal araçlar, bir eserin her bölümünde, dizesinde, beytinde ve mısrasında farklılık gösterir. Üstelik kendine özgü bir yönü olmayan tek bir, ses, kelime, anlam, beyit, dize, bölüm yoktur. Seçilen kafiye, şiirin sanatsal değerini özü, derinliği, melodik kalitesi, sanatsal değeri ve hatta seslerin uyumu aracılığıyla bir bütün olarak işleyen bir sistem olarak belirlediği için şiirde kafiyenin sanatsal rolü büyük önem taşımaktadır. Şairin şiirsel düşüncesi burada açıkça görülmektedir. Şiirsel türler ve bunların maddi ve biçimsel özellikleri, kafiyenin satır ve kıtalarda nasıl sunulduğunu etkiler. Tek bir gazelde (lirik şiir) bile kafiye, her türün tematik ve biçimsel gereksinimlerine göre değişir. Kafiye aracılığıyla gazelin özü ve ruhu tanımlanır. Dolayısıyla kafiye sadece melodik bir unsur değil aynı zamanda şiirin özünü tanımlayan önemli şiirsel birimlerden biridir. Aşağıda Navoiy'nin lirik mısralarında kafiyenin etkisi incelenmiştir.

Abstract

Rhyme is not merely an element based on repetitions at the end of lines, but one of the crucial components in conveying the essence of a poem. Navoiy’s works are distinguished by their remarkable diversity in all aspects. They encompass events, characters, nature, objects, grandeur, buildings, places, and times, as well as descriptions and narratives. Metrics, rhyme, saj’ (rhymed prose), and artistic devices vary in each chapter, section, couplet, and verse of a work. Moreover, there is not a single chapter, section, couplet, or verse, nor a single word, meaning, or sound that lacks a unique aspect. The artistic role of rhyme in poetry is of significant importance, as the chosen rhyme determines the poem’s artistic value through its core essence, depth, melodic quality, artistic value, and even the harmony of sounds, functioning as an entire system. The poet’s poetic thought is vividly apparent in this. The poetic genres and their substantive and formal characteristics influence how rhyme is presented in lines and stanzas. Even within a single ghazal (lyric poem), the rhyme varies according to the thematic and formal requirements of each type. Through rhyme, the essence and spirit of the ghazal are defined. Thus, rhyme is not merely a melodic element but one of the crucial poetic units that define the essence of the poem. Accordingly, this study examines the impact of rhyme on the essence of the ghazal in Navoiy’s lyrical works.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Hamroyeva, O. (2024). ALİ ŞİR NEVAYİ’NİN KAFİYESİNİN SANATSAL AMACI. Türkoloji, Sayı: 120, 63–84. https://doi.org/10.59358/ayt.1537609

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (6)

  1. Alisher Navoi. (2013). G‘aroyib us-sig‘ar. TAT.10 jildlik. 1-jild. Toshkent.
  2. Jamiy, A. (2009). Risolai qofiya // Sharq mumtoz poetikasi. Toshkent.
  3. Khamroyeva, O. (2022). Mumtoz qofiyaning nazariy asoslari. O‘quv qo‘llanma. Тoshkent.
  4. Nosir ad-Din Tusiy. (h.1325). Mi’yar al-ash’or. Tehron.
  5. Rozi, Sh. Q. (1991). Al-Mu’jam fi ma’oyiri ash’oru-l-ajam. – Dushanbe.
  6. Vatvot, Raşid ad –din (1985). Hadalik as-sehr fi dakayik aş-şir. P erevod s persidskogo i faksimile. Moskva.