Dergiler / Türkoloji / 2026 / Sayı: 121

“BABÜRNAME” ESERİNİ TÜRK LEHÇELERİNE AKTARMA İLE İLGİLİ BAZI SORUNLAR

PROBLEMS RELATED TO THE TRANSLATIONS OF “BOBURNOMA” IN TURKIC LANGUAGES

Dilafruz Muhammadiyeva(Ali Şir Nevai Özbek Dili ve Edebiyatı Üniversitesi)0000-0001-6761-462X
Sayfa
65–84
Yayın Tarihi
2025-03-21
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak, Baburnâme'nin küresel çapta tanınmasını sağlamak amacıyla kapsamlı araştırmalar gerçekleştirilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Günümüzde küreselleşme süreci devam ederken çevirinin sadece pratik değil, aynı zamanda teorik önemi de giderek artmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bir eser aynı anda veya farklı dönemlerde birden fazla çevirmen tarafından tekrar tekrar çevrilebilir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak, Baburnâme'nin küresel çapta tanınmasını sağlamak amacıyla kapsamlı araştırmalar gerçekleştirilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:“Baburnâme” · orijinal metin · çeviri

Özet

Günümüzde küreselleşme süreci devam ederken çevirinin sadece pratik değil, aynı zamanda teorik önemi de giderek artmaktadır. Bir eser aynı anda veya farklı dönemlerde birden fazla çevirmen tarafından tekrar tekrar çevrilebilir. Bu süreçte çeviri eser daha da incelenip geliştirilmektedir. Bu makalede Baburnâme çevirilerindeki sorunlara odaklanılmıştır. Çeviride dilsel unsurların nasıl aktarıldığına özel önem verilerek çevirilerin başarıları ve eksiklikleri gösterilmiştir. Baburnâme, dünya edebiyatının eşsiz bir şaheseri olarak kabul edilmektedir. Çevirileri, farklı milletlerin edebi mirasına paha biçilemez bir katkı sağlamıştır. Eserin dünya dillerine çevrilme sürecinin tarihi ve kademeli gelişimini analiz etmek, çevirmenlerin orijinal metni yeniden oluşturma sürecindeki yoğun çaba ve büyük sorumluluklarını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, Baburnâme'nin küresel çapta tanınmasını sağlamak amacıyla kapsamlı araştırmalar gerçekleştirilmiştir. Günümüzde Baburnâme ve onun çevirilerine ait tarihî belgeler, dünyanın 23 kütüphanesinde nadir eserler olarak muhafaza edilmekte olup, bu da eserin olağanüstü değerini gözler önüne sermektedir.

Abstract

Today, as globalization continues to unfold, translation is gaining not only practical but also theoretical significance. A literary work may be translated multiple times by different translators, either simultaneously or at different periods. Throughout this process, the translated work undergoes refinement and improvement. This article focuses on the challenges in the translations of Boburnoma. Special attention is given to how linguistic units are rendered in translation, highlighting both the achievements and shortcomings of the translations. Boburnoma is considered a rare masterpiece of world literature. Its translations have made a significant and unparalleled contribution to the literary heritage of various nations. Analyzing the historical and gradual process of its translation into world languages reveals the immense complexity and significance of the translators' efforts in restoring the original text. As a result, extensive research has been conducted to ensure the global recognition of Boburnoma. Currently, historical documents related to Boburnoma and its translations are preserved as rare assets in 23 libraries worldwide, further highlighting the exceptional value of this work.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Muhammadiyeva, D. (2025). “BABÜRNAME” ESERİNİ TÜRK LEHÇELERİNE AKTARMA İLE İLGİLİ BAZI SORUNLAR. Türkoloji, Sayı: 121, 65–84. https://doi.org/10.59358/ayt.1619264

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Babur, Z. M. (1987). Vekayi (Babur’s Memoirs). Kültür Bakanlığı Yayınları.
  2. Babur, Z. M. (2011). Baburnama (R. Askar, Trans., 2nd ed.). Nurlan.
  3. Bobur, Z. M. (2002). Boburnama (S. Hasanov, Ed.). Sharq.
  4. Doniyorov, R. (1962). On the issue of reflecting national characteristics in literary translation. Uzbek Language and Literature, 5, 71–80.
  5. Hayitov, Sh. (2024). The evolutionary development of Turkic Babur studies [Doctoral dissertation abstract]. Tashkent State University of Uzbek Language and Literature.
  6. Karimov, R. (1994). A comparative analysis of the poetry in foreign translations of “Boburnama.”. Bukhara State University.
  7. Muhammadiyeva, D. (2021). A comparative study of paremias in the Turkish translation of "Boburnama." Tafakkur Chamanzori.
  8. Nazarova, X. (1972). A concise dictionary for the works of Zahiriddin Muhammad Babur. Fan.
  9. Rahmatullayev, Sh. (1955). The main semantic types of phraseological units. O‘qituvchi.
  10. Shirinova, R. Kh. (2017). Recreation of the national worldview in literary translation. National University of Uzbekistan.
  11. Salomov, G‘. (1966). Language and translation. Fan.
  12. Kholmonova, Z. T. (2009). A study of the lexicon of "Boburnama." Institute of Uzbek Language, Literature, and Folklore.
  13. Gafurov, I. (2008). Introduction to translation studies. Mehridaryo.