Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightNitekim bu tercihin etkileri günümüz Türkmen alfabesinde de varlığını sürdürmektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
1927 yılında kabul edilen Türkmen Latin alfabesindeki uzun ünlüler konusu, Türkmen dili tarihi açısından farklı görüşlerin ileri sürüldüğü bir konu olmuştur. 19-23 Mayıs 1930 tarihinde Aşkabat’ta Türkmen Latin alfabesini geliştirmek gayesiyle “Birinci Türkmen Ilmı Kanpırasıyası” (I. Türkmen İlmi Konferensi) adıyla Türkmen dili bağlamında önemli bir toplantı gerçekleştirilmiştir. Bu toplantıda Türkmen dili açısından ele alınan ünlüleriüç başlıkta toplanabilir. 1. Edebî dil, 2. Kavram (Adalga), 3. İmla meseleleri. Özellikle Türkmen dilinin uzun ünlü meselesi, ilmî toplantının esas konularından birini teşkil etmiştir. Uzun ünlülerin yazıda göstermek için kullanılan ünlünün iki defa yazılma ile ilgili tartışmalar yaşanmış ve bunun üzerine tarihi yazılar kaleme alınmıştır. Bu konuda, dönemin aydınlarından Böriyev, Gapurov, Kulıyev, Begcanov, Geldiyev, Rahmanov ve diğerlerinin önemli yazılar kaleme almışlardır. 1927 yılında kabul edilen Türkmen Latin alfabesinde uzun ünlü sesler ünlünün iki defa yazılmasıyla belirtilmiştir. Özellikle Begcanov ile Geldiyev’in uzun ünlü yazımda gösterilmesi gerekliliği tezini savunmasına rağmen Kulıyev’in karşı görüşünün onaylanması tarihi bir karar olarak ortaya çıkmaktadır. Türkmen dilinin uzun ünlü seslerinin yazıda yazılarak gösterilmemesi, 1930 yılında gerçekleşen “Birinci Türkmen Ilmı Kanpırasıyası” isimli toplantıda alınan kararda, konu şu şekilde yazılmıştır: “Uzun ünlü sesler (“ä” harfinden diğerinde) pratik yazımda yazılıp gösterilmez”. Türkmen Latin alfabesinde uzun ünlülerin yazıda gösterilmemesi kararı tarihî bir dönüm noktasıdır. Nitekim bu tercihin etkileri günümüz Türkmen alfabesinde de varlığını sürdürmektedir.
Abstract
The subject of long vowels in the Turkmen Latin alphabet, adopted in 1927, has been a topic on which different opinions have been expressed in terms of the history of the Turkmen language. Between May 19 and 23, 1930, an important meeting regarding the Turkmen language was held in Ashgabat under the name “Birinci Türkmen Ilmı Kanpırasıyası” (1st Turkmen Scientific Conference) to develop the Turkmen Latin alphabet. The issues discussed regarding the Turkmen language at this meeting can be gathered under three headings: 1. Literary language, 2. Terminology (Adalga), 3. Orthographic issues. In particular, the issue of long vowels in the Turkmen language constituted one of the main subjects of the scientific meeting. Discussions focused on writing the vowel twice to represent long vowels, and historical articles were written on this matter. Regarding this subject, intellectuals of the period such as Boriyev, Gapurov, Kuliyev, Begcanov, Geldiyev, Rahmanov, and others wrote significant articles. In the Turkmen Latin alphabet adopted in 1927, long vowel sounds were indicated by writing the vowel twice. Although Begcanov and Geldiyev, in particular, defended the thesis that long vowels must be shown in writing, the approval of Kuliyev’s opposing view emerged as a historical decision. In the decision taken at the meeting titled “Birinci Türkmen Ilmı Kanpırasıyası” held in 1930, the issue of not indicating the long vowel sounds of the Turkmen language in writing was recorded as follows: “Long vowel sounds (other than the letter “ä”) are not indicated in practical writing.” The fact that long vowel letters are not shown in writing in the Turkmen Latin Alphabet was an important process, and its effects are especially visible in today's Turkmen Latin Alphabet.