Dergiler / Türk Diş Hekimliği Araştırma Dergisi / 2026 / Cilt: 5 Sayı: 3

Devlet ve Vakıf Üniversitelerinin Diş Hekimliği WEB Sitelerindeki Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Anabilim Dalı ile İlgili Bilgilendirme Metinlerinin Okunabilirlik Analizi

Readability Analysis of Information Texts Related to the Department of Oral and Maxillofacial Surgery on the Websites of State and Foundation Universities' Dentistry Programs

Muhammed Fatih Çiçek(UŞAK ÜNİVERSİTESİ, DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ)0000-0001-9446-3433
Muhammet Demirkaya(UŞAK ÜNİVERSİTESİ, DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ)0009-0006-3162-6630
Ahmet Caymaz(UŞAK ÜNİVERSİTESİ, DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ)0009-0005-5699-8425
Muhammed Mustafa Sağer(UŞAK ÜNİVERSİTESİ, DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ)0009-0004-8433-0214
Defne Dayan(UŞAK ÜNİVERSİTESİ, DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ)0009-0002-7819-0433
Çağla Saygın(UŞAK ÜNİVERSİTESİ, DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ)0009-0004-8059-6664
Alperen Şamil Karabek(UŞAK ÜNİVERSİTESİ, DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ)0009-0005-1819-7125
Sayfa
176–187
Yayın Tarihi
2026-09-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Web sitelerinde yer alan bilgilendirme metinlerinin büyük çoğunluğunun “zor” veya “çok zor” okunabilirlik düzeyinde olduğunu ve genellikle lisans ve lisansüstü eğitim seviyesine hitap ettiğini göstermiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Dijitalleşmenin sağlık alanındaki etkisiyle birlikte, hastaların cerrahi işlemler hakkında bilgi edinmek için internet kaynaklarına başvurması giderek artmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma, Türkiye’deki üniversitelerin Diş Hekimliği Fakülteleri Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi Anabilim Dallarına ait web sayfasında bulunan hasta bilgilendirme amaçlı yazılmış metinlerin okunabilirlik düzeylerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Web sitelerinde yer alan bilgilendirme metinlerinin büyük çoğunluğunun “zor” veya “çok zor” okunabilirlik düzeyinde olduğunu ve genellikle lisans ve lisansüstü eğitim seviyesine hitap ettiğini göstermiştir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Hasta Bilgilendirme Metinleri · Okunabilirlik · Üniversite Web Siteleri

Özet

Amaç: Dijitalleşmenin sağlık alanındaki etkisiyle birlikte, hastaların cerrahi işlemler hakkında bilgi edinmek için internet kaynaklarına başvurması giderek artmaktadır. Bu nedenle, çevrim içi hasta bilgilendirme metinlerinin toplumun genel eğitim düzeyine uygun, sade ve anlaşılabilir olması gerekmektedir. Bu çalışma, Türkiye’deki üniversitelerin Diş Hekimliği Fakülteleri Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi Anabilim Dallarına ait web sayfasında bulunan hasta bilgilendirme amaçlı yazılmış metinlerin okunabilirlik düzeylerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada, Türkiye’deki üniversitelerin Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi Anabilim dalının web siteleri incelenmiş ve bilgilendirici metin içeren 78 üniversite çalışmaya dahil edilmiştir. Metinlerin okunabilirlik düzeyleri, Türkçe için geliştirilmiş olan Ateşman Okunabilirlik Formülü kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen okunabilirlik puanları; sözcük sayısı, cümle uzunluğu, zor sözcük sayısı ve paragraf sayısı gibi dilsel parametrelerle birlikte analiz edilmiştir. Ayrıca devlet ve vakıf üniversiteleri arasında okunabilirlik açısından fark olup olmadığı incelenmiştir. Bulgular: Web sitelerinde yer alan bilgilendirme metinlerinin büyük çoğunluğunun “zor” veya “çok zor” okunabilirlik düzeyinde olduğunu ve genellikle lisans ve lisansüstü eğitim seviyesine hitap ettiğini göstermiştir. Devlet ve vakıf üniversiteleri kıyaslandığında Ateşman okunabilirlik düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Okunabilirlik indeksine ait parametreler arasında ise anlamlı korelasyonlar tespit edilmiştir. Uzun cümleler ve karmaşık sözcük yapılarının okunabilirliği olumsuz yönde etkilediği görülmüştür. Sonuç: Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi Anabilim dalının web sitelerindeki hasta bilgilendirme metinlerinin, toplumun daha geniş kesimleri tarafından anlaşılabilir olacak şekilde sadeleştirilmesi gerekmektedir. Kısa cümleler, basit sözcükler ve hedef kitlenin eğitim düzeyine uygun bir dil kullanılması, hasta iletişimini ve bilgilendirme etkinliğini artıracaktır.

Abstract

Aim: With the impact of digitalization in healthcare, patients increasingly consult internet resources to obtain information about surgical procedures. Accordingly, online patient information texts must be plain, comprehensible, and appropriate for the general educational level of the population. This study aims to evaluate the readability levels of patient information texts published on the websites of the Departments of Oral and Maxillofacial Surgery in the Faculties of Dentistry of universities in Türkiye. Material and Methods: In this study, the websites of Oral and Maxillofacial Surgery departments of universities in Türkiye were examined, and 78 universities containing informative texts were included. The readability levels of the texts were assessed using the Ateşman Readability Formula, developed for the Turkish language. The obtained readability scores were analyzed together with linguistic parameters such as word count, sentence length, number of difficult words, and number of paragraphs. In addition, it was investigated whether there was a difference in readability between public and foundation (private) universities. Results: The majority of the information texts on the websites were found to be at a "difficult" or "very difficult" readability level, generally addressing an undergraduate and postgraduate educational level. When public and foundation universities were compared, no statistically significant difference was found in terms of Ateşman readability level. Significant correlations were detected among the parameters of the readability index. Long sentences and complex word structures were observed to affect readability negatively. Conclusion: Patient information texts on the websites of Oral and Maxillofacial Surgery departments should be simplified so that they can be understood by broader segments of society. The use of short sentences, simple words, and language appropriate to the educational level of the target audience will improve patient communication and the effectiveness of information delivery.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çiçek, M. F., Demirkaya, M., Caymaz, A., Sağer, M. M., Dayan, D., Saygın, Ç., Karabek, A. Ş. (2026). Devlet ve Vakıf Üniversitelerinin Diş Hekimliği WEB Sitelerindeki Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Anabilim Dalı ile İlgili Bilgilendirme Metinlerinin Okunabilirlik Analizi. Türk Diş Hekimliği Araştırma Dergisi, Cilt: 5 Sayı: 3, 176–187. https://doi.org/10.58711/turkishjdentres.vi.1893978

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (31)

  1. Hupp JR, Ellis E, Tucker MR. Contemporary oral and maxillofacial surgery. 7th ed. St. Louis: Elsevier; 2019.
  2. Akbulut AS. İnternet ortamındaki şeffaf plak tedavisi ile ilgili bilgilerin okunabilirlik analizi. NEU Dent J. 2022;4(1):7- 11.
  3. Özmen EE. Readability and contents evaluation of patient informing texts on orthognathic surgery in Turkish websites: methodological study. Turkiye Klinikleri J Dental Sci. 2023;29(1):1-6. doi:10.5336/dentalsci.2022-92085
  4. Uğurluoğlu Ö. İstanbul'daki hastanelerin web sitesi özellikleri üzerine bir inceleme. Hacettepe Sağlık İdaresi Derg. 2009;12(1):87-104.
  5. AlGhamdi HM, Musa NA. Internet use by the public to search for health-related information. Int J Med Inform. 2012;81(6):363-373.
  6. Öztürk T. Üniversitelere ait internet web sitelerinin ortodonti hastaları için sağladığı bilgi kalitesinin değerlendirilmesi. Selcuk Dent J. 2021;8(1):106-112.
  7. Güleç M. Diş hekimliği fakülteleri resmî sitelerinde bulunan radyoloji onam formlarının okunabilirlik analizi: nitel araştırma. Turkiye Klinikleri J Dent Sci. 2024;30(1):8-13.
  8. Kaya Dİ. Readability and content assessment of patient information texts on oral cancers found on Turkish websites. Int Dent Res. 2021;11(1):91-95.
  9. Ateşman E. Türkçede okunabilirliğin ölçülmesi. Ankara Üniversitesi TÖMER Dil Derg. 1997;58:71-74.
  10. Göçen G, Okur A. Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin yazılı anlatımlarındaki sözcüklerin kullanım sıklığı. Erzincan Üniv Eğit Fak Derg. 2017;19(3):119-136.
  11. Alexander RE. Readability of published dental educational materials. J Am Dent Assoc. 2000;131(7):937-942.
  12. Badarudeen S, Sabharwal S. Assessing readability of patient education materials: current role in orthopaedics. Clin Orthop Relat Res. 2010;468(10):2572-2580.
  13. El-Ak'hali MS, et al. Quality and readability of web-based Arabic health information on periodontal disease. BMC Med Inform Decis Mak. 2021;21(1):41.
  14. Lee KC, et al. Online patient education materials for orthognathic surgery fail to meet readability and quality standards. J Oral Maxillofac Surg. 2019;77(1):180.e1-180.e8.
  15. Rhee RL, et al. Readability and suitability assessment of patient education materials in rheumatic diseases. Arthritis Care Res (Hoboken). 2013;65(10):1702-1706.
  16. YÖK Atlas. Lisans programı ayrıntıları [İnternet]. Erişim tarihi: 7 Ekim 2025. Erişim adresi: https://yokatlas.yok.gov. tr/lisans-bolum.php?b=10049
  17. Flesch R. A new readability yardstick. J Appl Psychol. 1948;32(3):221-233.
  18. Türkiye İstatistik Kurumu. Hanehalkı Bilişim Teknolojileri (BT) Kullanım Araştırması, 2023 [İnternet]. Erişim tarihi: 7 Ekim 2025. Erişim adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index? p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi- 2023-49407
  19. Beck F, et al. Use of the internet as a health information resource among French young adults: results from a nationally representative survey. J Med Internet Res. 2014;16(5):e128.
  20. Murtaza F, et al. Quality and readability of online health information on menopausal hormone therapy in Canada: what are our patients reading? Menopause. 2021;29(1):54-62.
  21. Sezin RK, Biçen ŞN. Ses kısıklığı ile ilgili çevrim içi hasta bilgilendirme metinlerinin okunabilirlik ve kalite düzeyleri. J Ear Nose Throat Head Neck Surg. 2023;31(3):170-178.
  22. Şahin TN, Özmen EE. Evaluation of readability and content of patient information texts on Turkish websites about pediatric dentistry under sedation. Eur Ann Dent Sci. 2023;50(1):47-51.
  23. Öztaş B, Özmen EE. Türkçe web sitelerindeki gömülü yirmi yaş çekimi sonrası sinir hasarı ile ilgili hasta bilgilendirme metinlerinin okunabilirlik ve içerik değerlendirmesi: metodolojik çalışma. Turkiye Klinikleri J Dent Sci. 2024;30(2):169-174.
  24. Yeşilyurt ME, et al. Türkiye'de illere göre ortalama ve beklenen okullaşma yılı. Pamukkale J Eurasian Socioecon Stud. 2016;3(1):1-7.
  25. Fidan M, Atabek İ. Diş hekimliği fakülteleri web sitelerinde bulunan restoratif diş tedavisi ile ilgili bilgilerin okunabilirlik analizi. Lokman Hekim J Hist Med Folk Med. 2024;14(2):377-384.
  26. Tan MN, et al. To understand or not to understand: this is the problem. Turk J Gastroenterol. 2018;29(6):642-649.
  27. Başaran MM, Kuzucu İ. The comparison of the readability of rhinoplasty information texts on surgeons' web sites between different specialisations. Turkiye Klinikleri J Med Sci. 2019;39(3):304-309.
  28. Fidan M. Readability analysis of Turkish patient informing texts about teeth whitening on the internet: cross-sectional study. Curr Res Dent Sci. 2025;34(4):276-280.
  29. Shoemaker SJ, Wolf MS, Brach C. Development of the Patient Education Materials Assessment Tool (PEMAT): a new measure of understandability and actionability of print and audiovisual patient information. Patient Educ Couns. 2014;96(3):395-403.
  30. Doak CC, Doak LG, Root JH. Teaching Patients with Low Literacy Skills. 2nd ed. Philadelphia: J.B. Lippincott; 1996.
  31. Brega AG, Barnard J, Mabachi NM, et al. AHRQ Health Literacy Universal Precautions Toolkit. 2nd ed. Rockville, MD: Agency for Healthcare Research and Quality; 2015.