KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Sosyal Sağlık Dergisi / 2026 / Sayı: 2026

E-Sağlıklı Beslenme Okuryazarlığı, Besin Etiketi Okuma ve Sağlıklı Beslenme Tutumlarının X, Y ve Z Kuşakları Üzerindeki Etkisi

The Effects of E-Healthy Nutrition Literacy, Food Label Reading and Healthy Nutrition Attitudes on Generations X, Y and Z

Fatma Özsel Özcan(HALİÇ ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-4668-5880
Ayşenur Yol(HALİÇ ÜNİVERSİTESİ)0009-0009-3578-5155
Sayfa
1–9
Yayın Tarihi
2026-01-06
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, sağlıklı beslenmeye yönelik olumlu tutumların yaşla birlikte arttığını ve X kuşağının en yüksek puanlara sahip olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, farklı yaş gruplarındaki bireylerin e-sağlıklı beslenme okuryazarlığı, besin etiketi okuma davranışları ve sağlıklı beslenme tutumlarını incelemeyi amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:İstanbul’da yürütülen kesitsel araştırmaya 18–65 yaş aralığında 385 gönüllü katılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, sağlıklı beslenmeye yönelik olumlu tutumların yaşla birlikte arttığını ve X kuşağının en yüksek puanlara sahip olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:e-sağlıklı beslenme okuryazarlığı · etiket okuma · sağlıklı beslenme tutumları

Özet

Bu çalışma, farklı yaş gruplarındaki bireylerin e-sağlıklı beslenme okuryazarlığı, besin etiketi okuma davranışları ve sağlıklı beslenme tutumlarını incelemeyi amaçlamaktadır. İstanbul’da yürütülen kesitsel araştırmaya 18–65 yaş aralığında 385 gönüllü katılmıştır. Veriler çevrimiçi anket aracılığıyla toplanmış, analizler IBM SPSS Statistics 30.0.0.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Bulgular, sağlıklı beslenmeye yönelik olumlu tutumların yaşla birlikte arttığını ve X kuşağının en yüksek puanlara sahip olduğunu göstermektedir. X ve Y kuşakları arasında besin etiketi okuma davranışında anlamlı fark bulunmuş (p = 0.044) ve X kuşağının daha olumlu tutum sergilediği belirlenmiştir. Y ve Z kuşakları arasında da anlamlı farklılık saptanmış (p = 0.008) ve Y kuşağının daha olumlu etiket okuma davranışına sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca, duygusal beslenme tutumlarında X ve Y kuşakları; sağlıksız beslenme davranışlarında ise X ve Z kuşakları arasında anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p = 0.003). Y kuşağının Z kuşağına göre daha yüksek e-sağlıklı beslenme okuryazarlığına sahip olduğu da bulunmuştur. Sonuç olarak, kuşaklar arasında beslenme okuryazarlığı ve etiket okuma davranışlarında farklılıklar olduğu ve özellikle genç kuşakların bu becerilerinin geliştirilmesine ihtiyaç duyulduğu görülmüştür. Bu doğrultuda, dijital farkındalık çalışmaları, akran eğitimi programları, teknoloji destekli sağlık uygulamaları ve psikososyal destek programlarının önem taşıdığı vurgulanmaktadır.

Abstract

This study aims to examine individuals’ e-nutrition literacy, food label reading behaviors, and healthy eating attitudes across different age groups. A cross-sectional study was conducted in Istanbul with the participation of 385 volunteers aged 18–65 years. Data were collected through an online questionnaire and analyzed using IBM SPSS Statistics 30.0.0.0. The findings indicated that positive attitudes toward healthy eating increased with age, with Generation X achieving the highest scores. A significant difference was found between Generations X and Y in food label reading behavior (p = 0.044), with Generation X showing more favorable attitudes. A significant difference also emerged between Generations Y and Z (p = 0.008), with Generation Y demonstrating more positive label reading behavior. Furthermore, significant differences were identified in emotional eating attitudes between Generations X and Y, and in unhealthy eating behaviors between Generations X and Z (p = 0.003). It was also found that Generation Y had significantly higher e-nutrition literacy compared to Generation Z. In conclusion, the study revealed differences among generations in nutrition literacy and food label reading behaviors, highlighting the need to improve these skills particularly among younger generations. In this context, digital awareness initiatives, peer education programs, technology-supported health applications, and psychosocial support programs are emphasized as important strategies.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özcan, F. Ö., Yol, A. (2026). E-Sağlıklı Beslenme Okuryazarlığı, Besin Etiketi Okuma ve Sağlıklı Beslenme Tutumlarının X, Y ve Z Kuşakları Üzerindeki Etkisi. Sosyal Sağlık Dergisi, Sayı: 2026, 1–9. https://doi.org/10.69514/sosyalsaglik.1772238

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (27)

  1. Board, S. S., & Committee, S. S. (2021). A front-of-pack nutrition labeling. Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases, 31(11), 2989–2992. https://doi.org/10.1016/j.numecd.2021.07.021
  2. Chung, Y., Shin, H., Kim, H., & Kim, J. (2024). The role of health empowerment on digital health technology literacy by generation. American Journal of Health Behavior, 48(4). https://doi.org/10.5993/AJHB.48.4.9
  3. Coşkun, F., & Kayışoğlu, S. (2018). Besin etiketi okuma alışkanlıklarına ve etiket okumanın satın alma tercihlerine cinsiyetin etkisi. Academic Food Journal, 16(4). https://doi.org/10.24323/akademik-gida.505518
  4. Demir, G. T., & Cicioğlu, H. İ. (2019). Sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum ölçeği (SBİTÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 4(2), 256–274. https://doi.org/10.31680/gaunjss.559462
  5. Dimock, M. (2019). Defining generations: Where Millennials end and Generation Z begins. Pew Research Center.
  6. Duong, T. V., Chiu, C., Lin, C., Chen, Y., Wong, T., Chang, P. W. S., et al. (2021). E-healthy diet literacy scale and its relationship with behaviors and health outcomes in Taiwan. Health Promotion International, 36(1). https://doi.org/10.1093/heapro/daaa033
  7. Duong, T. V., Pham, K. M., Do, B. N., Kim, G. B., Braji, H. T., Le, V. T., et al. (2020). Digital healthy diet literacy and self-perceived eating behavior change during COVID-19 pandemic among undergraduate nursing and medical students: A rapid online survey. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(19). https://doi.org/10.3390/ijerph17197185
  8. Hazra, A., & Gogtay, N. (2016). Biostatistics series module 5: Determining sample size. Indian Journal of Dermatology, 61(5), 496.
  9. Jones, C. L., Jensen, J. D., Scherr, C. L., Brown, N. R., Christy, K., & Weaver, J. (2015). The health belief model as an explanatory framework in communication research: Exploring parallel, serial, and moderated mediation. Health Communication, 30(6), 566–576. https://doi.org/10.1080/10410236.2013.873363
  10. Kemaloğlu, M., & Kemaloğlu, E. (2024). Examining the food label reading habits and attitudes towards healthy nutrition among healthcare professionals: A cross-sectional study. Turkish Journal of Health Science and Life, 7(2). https://doi.org/10.56150/tjhsl.1445060
  11. Kraemer, M. V. S., Fernandes, A. C., Chaddad, M. C. C., Uggioni, P. L., Bernardo, G. L., & Proença, R. P. C. (2023). Is the list of ingredients a source of nutrition and health information in food labeling? A scoping review. Nutrients, 15(21). https://doi.org/10.3390/nu15214513
  12. Le, L. T., Tran, T. T., Duong, T. V., LTD, T. A. H., DHN, V., et al. (2023). Digital healthy diet literacy and fear of COVID-19 as associated with treatment adherence and its subscales among hemodialysis patients: A multi-hospital study. Nutrients, 15(10). https://doi.org/10.3390/nu15102292
  13. MAS. (2023). Nutrition facts labels: Who is actually reading them and does it help in meeting intake recommendations for nutrients of public health concern. BMC Public Health, 23(1). https://doi.org/10.1186/s12889-023-16859-2
  14. Moisés, C. M. C., Tomazini, C. E. G., Fernandes Ribeiro, A. J. G. A. M. I. B. (2024). From X to Z: Examining generational differences in sustainable food consumption in Portugal. IBIMA Business Review, 2024(17). https://doi.org/10.5171/2024.707912
  15. Nguyen, T. T., & Nguyen, M. H. (2021). Negative impacts of COVID-19 induced lockdown on changes in eating behavior, physical activity, and mental health as modified by digital healthy diet literacy and e-health literacy. Frontiers in Nutrition, 8. https://doi.org/10.3389/fnut.2021.774328
  16. Onbaşı, Ö., & Türker, P. F. (2023). E-sağlıklı beslenme okuryazarlığı ölçeğinin geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi. Beslenme ve Diyet Dergisi, 51(2). https://doi.org/10.33076/2023.BDD.1728
  17. Ovalı, F., & Vatansev, H. (2024). Evaluation of nutrition label reading, healthy nutrition status, and sociodemographic determinants. Academic Platform Journal of Halal Lifestyle, 6(2), 58–65.
  18. Qiu, C. S., Lunova, T., Greenfield, G., Kerr, G., Ergüven, Ö., Beaney, T., et al. (2025). Determinants of digital health literacy: International cross-sectional study. Journal of Medical Internet Research, 27. https://doi.org/10.2196/66631.
  19. Restrepo, B. J. (2025). Who regularly uses the nutrition facts label? Exploring demographic, socioeconomic, and geographic differences. U.S. Department of Agriculture, Economic Research Service. https://www.ers.usda.gov/
  20. Roberto, C. A., Ng, S. W., Ganderats-Fuentes, M., Hammond, D., Barquera, S., Jauregui, A., et al. (2021). The influence of front-of-package on consumer behaviour and product reformulation. Annual Review of Nutrition, 41, 529–550. https://doi.org/10.1146/annurev-nutr-111120-094932
  21. Shrestha, A., Cullerton, K., White, K. M., Mays, J., & Sendall, M. (2023). Impact of front-of-pack nutrition labelling in consumer understanding and use across socio-economic status: A systematic review. Appetite, 187. https://doi.org/10.1016/j.appet.2023.106587
  22. Sığırcı, S. S., & Sarp, T. Z. (2024). Bir ölçek geliştirme çalışması: Besin etiketi okuma tutum ölçeği. Beslenme ve Diyet Dergisi, 52(1). https://doi.org/10.33076/2024.BDD.1820
  23. Storz M. A. (2023). Nutrition facts labels: who is actually reading them and does it help in meeting intake recommendations for nutrients of public health concern?. BMC public health, 23(1), 1947. https://doi.org/10.1186/s12889-023-16859-2
  24. Van Dijk, J. (2020). The digital divide. Polity Press.
  25. White-Barrow, V., Gomes, F. S., Eyre, S., Ares, G., Morris, A., Caines, D., et al. (2023). Effects of front-of-package nutrition labelling systems on understanding and purchase intention in Jamaica: Results from a multiarm randomized controlled trial. BMJ Open, 13(4). https://doi.org/10.1136/bmjopen-2022-065620
  26. Yang, L., Cui, Y., Du, J., Liu, Z., Duan, Y., Qi, Q., et al. (2024). Association between nutritional literacy and nutrition label use in Chinese community residents. Frontiers in Nutrition, 11. https://doi.org/10.3389/fnut.2024.1380310
  27. Yılmaz, S. K., Eskici, G., & Saraç, Ö. E. (2023). Validity-reliability of the e-healthy diet literacy scale in Turkish. Baltic Journal of Health and Physical Activity, 15(3). https://doi.org/10.29359/BJHPA.15.3.09