Dergiler / Karadeniz Teknik Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi / 2025 / Sayı: 5

Mirasından Mahrum Geçmiş: Aytmatov'un Savaş Sonrası Dünyasında Kültürel Hafıza Kaybı

Volkan Sarı(BATMAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-2316-2788
Sayfa
55–69
Yayın Tarihi
2025-09-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak Aytmatov’un eserleri, Sovyet modernitesine karşı edebi bir hafıza mekânı ve kültürel direniş aracı olarak yorumlanmakta; kültürel belleğin ideolojik baskılara rağmen nasıl korunduğunu gözler önüne sermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Cengiz Aytmatov’un Gün Olur Asra Bedel, Elveda Gülsarı ve Beyaz Gemi adlı eserlerini kültürel hafıza ve toplumsal travma kuramları bağlamında incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Eserlerde bireysel karakterlerin taşıdığı hafıza, baskıcı rejimlerin silmeye çalıştığı tarihsel kimliğe karşı bir direniş biçimi olarak değerlendirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak Aytmatov’un eserleri, Sovyet modernitesine karşı edebi bir hafıza mekânı ve kültürel direniş aracı olarak yorumlanmakta; kültürel belleğin ideolojik baskılara rağmen nasıl korunduğunu gözler önüne sermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Pierre Nora · Jan Assmann · Travma

Özet

Bu çalışma, Cengiz Aytmatov’un Gün Olur Asra Bedel, Elveda Gülsarı ve Beyaz Gemi adlı eserlerini kültürel hafıza ve toplumsal travma kuramları bağlamında incelemektedir. Jan Assmann’ın kültürel bellek ve Pierre Nora’nın hafıza mekânları kavramlarıyla kuramsal temeli oluşturulan çalışmada, II. Dünya Savaşı sonrası Sovyetler Birliği’nin Orta Asya'daki kültürel asimilasyon politikalarının edebi anlatılardaki yansımaları analiz edilmiştir. Aytmatov’un anlatılarında mit, efsane ve folklorik ögeler; kültürel kimliğin aktarımı, unutmaya karşı direniş ve kolektif hafızanın korunması amacıyla işlevselleştirilmiştir. Mankurt motifi, ölen at simgesi ve geyik figürü, bu üç romanda kültürel hafıza kaybının ve kuşaklar arası kopuşun metaforları olarak öne çıkmaktadır. Eserlerde bireysel karakterlerin taşıdığı hafıza, baskıcı rejimlerin silmeye çalıştığı tarihsel kimliğe karşı bir direniş biçimi olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak Aytmatov’un eserleri, Sovyet modernitesine karşı edebi bir hafıza mekânı ve kültürel direniş aracı olarak yorumlanmakta; kültürel belleğin ideolojik baskılara rağmen nasıl korunduğunu gözler önüne sermektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sarı, V. (2025). Mirasından Mahrum Geçmiş: Aytmatov'un Savaş Sonrası Dünyasında Kültürel Hafıza Kaybı. Karadeniz Teknik Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Sayı: 5, 55–69. https://ajindex.com/articles/1619382

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. Aksakal, H. (2009, Ocak 01). Stalin ve İkinci Dünya Savaşı Bağlamında Milliyetler Politikası. Karadeniz Araştırmaları, 21(21), s. 23-30. https://dergipark.org.tr/tr/pub/karadearas/issue/10075/124224 adresinden alındı.
  2. Alexander, J. C. (2004). Toward a Theory of Cultural Trauma. Cultural Trauma and Collective Identity (s. 1-20). içinde Berkeley: University of California Press. doi:https://doi.org/10.1525/9780520936768-002
  3. Assmann, J., & Czaplicka, J. (1995). Collective Memory and Cultural Identity. New German Critique(65), s. 125-133. doi:https://doi.org/10.2307/488538
  4. Aytmatov, C. (2017). Elveda Gülsarı (29. b.). (R. Özdek, Çev.) İstanbul: Ötüken Neşriyat
  5. Aytmatov, C. (2019). Beyaz Gemi (72. b.). (R. Özdek, Çev.) İstanbul: Ötüken Neşriyat
  6. Aytmatov, C. (2019). Gün Olur Asra Bedel (62. b.). (R. Özdek, Çev.) İstanbul, Beyoğlu, Türkiye: Ötüken Neşriyat
  7. Çift, P., & Taşağıl, A. (2022). İslamiyet Öncesi Türkler (1. b.). (S. Ergüzel, Dü.) İstanbul: YEDİTEPE YAYINEVİ.