Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightElde edilen bulgular, müfessirlerin lehve’l-hadîs kavramını belirli bir eylem ya da davranış biçimiyle sınırlamadıklarını; aksine hakikatten uzaklaştırma, haktan alıkoyma veya dini duyarlılığı zedeleme amacı taşıyan her türlü söz, eğlence türü, propaganda niteliği taşıyan söylem ve dikkati dağıtıcı unsurları içine alan geniş ve kuşatıcı bir kavram olarak ele aldıklarını ortaya koymaktadır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu makalede, Lokmân suresinin 6. ayetinde geçen lehve’l-hadîs ifadesinin klasik ve modern dönem tefsir birikimi çerçevesinde nasıl yorumlandığı ilmî bir perspektiften ele alınmaktadır. Çalışmada, Taberî, İbn Kesîr ve Kurtubî gibi erken dönem müfessirlerin rivayet merkezli açıklamaları ile Elmalılı Hamdi Yazır ve Mevdûdî’nin değerlendirmeleri mukayeseli olarak incelenmektedir. Bunun yanında modern dönemde ortaya çıkan sosyolojik ve kültürel yaklaşımlar da dikkate alınarak kavramın çağdaş bağlamda nasıl anlaşıldığı tartışılmaktadır. Tefsir ve hadis literatüründe yer alan farklı rivayetler, semantik çözümlemeler, ayetin nüzûl ortamı, esbâbü’n-nüzûl rivayetleri ve mezhepler arası yaklaşım farklılıkları göz önünde bulundurularak kapsamlı bir değerlendirme yapılmaktadır. Elde edilen bulgular, müfessirlerin lehve’l-hadîs kavramını belirli bir eylem ya da davranış biçimiyle sınırlamadıklarını; aksine hakikatten uzaklaştırma, haktan alıkoyma veya dini duyarlılığı zedeleme amacı taşıyan her türlü söz, eğlence türü, propaganda niteliği taşıyan söylem ve dikkati dağıtıcı unsurları içine alan geniş ve kuşatıcı bir kavram olarak ele aldıklarını ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, ilgili kavramın tarihsel süreçte kazandığı anlamları görünür kılmakta hem klasik rivayet geleneği hem de modern yorumlar ışığında bir çerçeve sunmaktadır.
Abstract
This article examines, from an academic perspective, how the expression lahw al- hadīth in verse 6 of Sūrah Luqmān has been interpreted within the framework of both classical and modern exegetical traditions. The study comparatively analyzes the narration-centered explanations of early exegetes such as al-Ṭabarī, Ibn Kathīr, and al-Qurtubī, with the interpretations of modern scholars, including Hamdi Yazir and Abū al A‘lā Mawdūdī. It also evaluates the sociological and cultural approaches that emerged in the modern period to discuss how the concept is understood in contemporary contexts. Drawing upon diverse reports in the tafsīr and ḥadīth literature, semantic analyses, the historical milieu of the verse, asbāb al- nuzūl traditions, and various doctrinal perspectives, the study offers a comprehensive assessment. The findings demonstrate that exegetes did not restrict the term lahw al- hadīth to a specific action or behavioral pattern; rather, they treated it as an inclusive concept encompassing any form of speech, entertainment, propaganda, or distracting discourse that aims to divert individuals from the truth, hinder them from guidance, or weaken religious consciousness. In this respect, the study makes visible the layers of meaning the term has acquired throughout its historical development. It provides a coherent framework by synthesizing both classical narrative-based interpretations and modern scholarly approaches.