Dergiler / Harp Tarihi Dergisi / 2026 / Sayı: 5

Venedik Elçisinin Raporlarında Zenta Savaşı ve Osmanlı Ordusunun Harp Düzeni Hakkında Yeni Bilgiler

Güner Doğan(ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-6746-2128
Sayfa
1–39
Yayın Tarihi
2022-06-29
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İşte bu makalede, Viyana nezdinde elçilik yapan Venedikli diplomat Carlo Ruzzini’nin raporlarına odaklanılacaktır ve onun Zenta’da savaş meydanında bulduğunu söylediği Osmanlı harp düzenini resmeden bir çizim de ilk defa yayınlanacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kuruluşundan itibaren başarılı fetih politikası ile gerek karada gerekse de denizlerde hızla ilerleyen Osmanlı ordusunun II.
📊
Temel Bulgular & Veri:Kuşatma ve ardından yaşanılan kayıplar ile Osmanlılar ilk toprak kayıp belgesine de imza atacaklardır. 1699 yılında imzalanan Karlofça Antlaşması’na giden süreçte en önemli dönüm noktası şüphesiz Zenta Savaşı’dır.
💡
Sonuç & Katkı:İşte bu makalede, Viyana nezdinde elçilik yapan Venedikli diplomat Carlo Ruzzini’nin raporlarına odaklanılacaktır ve onun Zenta’da savaş meydanında bulduğunu söylediği Osmanlı harp düzenini resmeden bir çizim de ilk defa yayınlanacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Avusturya · Carlo Ruzzini · Osmanlı Harp Düzeni

Özet

Kuruluşundan itibaren başarılı fetih politikası ile gerek karada gerekse de denizlerde hızla ilerleyen Osmanlı ordusunun II. Viyana Kuşatması’nda aldığı mağlubiyet ile bu ilerleyişi durmuştur. Kuşatma ve ardından yaşanılan kayıplar ile Osmanlılar ilk toprak kayıp belgesine de imza atacaklardır. 1699 yılında imzalanan Karlofça Antlaşması’na giden süreçte en önemli dönüm noktası şüphesiz Zenta Savaşı’dır. Sultan II. Mustafa’nın ordunun başında katıldığı bu savaşta Prens Eugen ve ordusuna karşı ciddi bir mağlubiyet alınmıştır. Her ne kadar Zenta’da Avusturya’ya karşı savaşmış olunsa da kutsal ittifakın diğer üyesi Venedikliler’i de bu süreçte unutmamak gerekir. Özellikle denizde ve Adriyatik kıyılarında Osmanlılar’a karşı mücadele veren Venedikliler’in faaliyetleri bu bakımdan önemlidir. Onların savaş ve genel olarak Osmanlılar hakkında yazdıkları ise kıymetli bilgiler vermektedir. İşte bu makalede, Viyana nezdinde elçilik yapan Venedikli diplomat Carlo Ruzzini’nin raporlarına odaklanılacaktır ve onun Zenta’da savaş meydanında bulduğunu söylediği Osmanlı harp düzenini resmeden bir çizim de ilk defa yayınlanacaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Doğan, G. (2022). Venedik Elçisinin Raporlarında Zenta Savaşı ve Osmanlı Ordusunun Harp Düzeni Hakkında Yeni Bilgiler. Harp Tarihi Dergisi, Sayı: 5, 1–39. https://ajindex.com/articles/1615487

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (67)

  1. Archives Diplomatiques du Ministère des Affaires Étrangères (=AMAE)
  2. Correspondance Politique, Turquie, vol. 30, 30 Aout 1697-Adrinople
  3. Correspondance Politique, Turquie, vol. 30, 12 September 1697-Adrinople
  4. Correspondance Politique, Turquie, vol. 30, 28-30 September 1697-Adrinople
  5. Correspondance Politique, Turquie, vol. 30, 21 Ottobre 1697-Adrinople
  6. Correspondance Politique, Turquie, vol. 30, 14 Novembre 1697-Adrinople
  7. Archivio di Stato di Venezia (=ASVe)
  8. Consiglio di Dieci (=CD)
  9. CD, Busta: 51, 26 Aprile 1695
  10. CD, Busta: 51, 6 Settembre 1695
  11. CD, Busta: 52, 11 Marzo 1698
  12. CD, Busta: 52, 27 Giugno 1698
  13. CD, Busta: 52, 24 Luglio 1698
  14. Senato Dispacci, Provveditori da Terra e da Mar (=PTM)
  15. PTM, Busta: 538, n. 9, 28 Marzo 1697, Spalato
  16. PTM, Busta: 538, n. 10, 16 Aprile 1697, Spalato, 15 Mayıs 1697
  17. PTM, Busta: 538, n. 12, 15 Maggio 1697, Čitluk
  18. PTM, Busta: 538, 4 Maggio 1697, Iseppo Preradovich
  19. PTM, Busta: 538, 14 Maggio 1697, S. Casmanon
  20. PTM, Busta: 538, 20 Maggio 1697
  21. PTM, Busta: 538, n. 14, 22 Maggio 1697, Di galera alle Bocche di Narenta
  22. PTM, Busta: 538, n. 17, 3 Luglio 1697, Cattaro
  23. PTM, Busta: 538, n. 18, 16 Luglio 1697, Spalato
  24. PTM, Busta: 538, 23 Luglio 1697, Nicola Biloevich
  25. Senato Dispacci Ambasciatori e Residenti
  26. Germania, Busta: 178, n. 226, 10 Agosto 1697-Cimenin
  27. Germania, Busta: 178, n. 228, 17 Agosto 1697-Cimenin
  28. Germania, Busta:178, n. 231-232, 24 Agosto 1697-Cimenin
  29. Germania, Busta: 178, n. 235, 7 Settembre 1697-Ebersorf
  30. Germania, Busta: 178, n. 238, 14 Settembre 1697-Cimenin
  31. Germania, Busta: 178, n. 240, 14 Settembre 1697-Cimenin
  32. Germania, Busta: 178, n. 245, 28 Settembre 1697-Cimenin
  33. Germania, Busta: 178, n. 246, 5 Ottobre 1697-Cimenin
  34. Germania, Busta: 178, n. 250, 19 Ottobre 1697-Cimenin
  35. Germania, Busta: 178, 24 Decembre 1697-Costantinopoli
  36. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (=BOA)
  37. Ali Emiri, II. Mustafa, n. 48/4753
  38. Bâb-ı Defteri, Büyük Kale Kalemi Defterleri, n. 32287
  39. İbnülemin Maliye, n. 55/5177
  40. Biblioteca Nazionale Marciana (=BM)
  41. Venezia, Marciana, mss.italiani, n. 13, col. 8550
  42. Biblioteca Universitaria di Bologna (=BUB)
  43. Fondo Marsili
  44. BUB, Ms. Marsigli, n. 117, s. 92
  45. Süleymaniye Kütüphanesi, Esad Efendi, n. 2241, Karlofça ile Biten Barışın Özeti
  46. AFYONCU, Erhan, Zenta”, DİA, c. 44, İstanbul 2013, s. 279-281
  47. Anonim Osmanlı Tarihi (1099-1116 / 1688-1704), yay. haz. Abdulkadir Özcan, TTK Yayınları, Ankara 2000
  48. “Carlo Ruzzini”, Dizionario Biografico degli Italiani, c. 59, Roma 2017, s. 374-377
  49. DOĞAN, Güner “İstenmeyen Barış Pasarofça’da Osmanlı-Venedik Diplomatları ve Diplomatik Tavırları”, Harp ve Sulh 300. Yılında Pasarofça Antlaşması, İstanbul 2019, s. 111-127
  50. DOĞAN, Güner, “Savaşta ve Barışta Osmanlı Dünyasında Venedikli Bir Diplomat: Carlo Ruzzini (1691-1720)”, Harvard Üniversitesi Türklük Bilgisi Araştırmaları, Sayı 53 (2020), s. 97-115
  51. DOĞAN, Güner, Sınırlar Üzerinde Bir Hayat: İtalyan General Kont Luigi Ferdinando Marsigli ve Osmanlı İmparatorluğu, İtalya Dostluk Derneği, Ankara 2020
  52. Egy Nagy Háború Utolsó Csatája, ed. Papp Sándor ve Történelmi Levéltár, Zenta 2021
  53. EMECEN, M. Feridun ve Erhan Afyoncu, Savaşın Sultanları: Osmanlı Padişahlarının Meydan Muharebeleri, c. 2, Bilge Yayım Habercilik, İstanbul 2018
  54. KANTEMİR, Dimitri, Osmanlı İmparatorluğunun Yükseliş ve Çöküş Tarihi, çev. Özdemir Çobanoğlu, c. 3, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1980
  55. KARAGÖZ, Hakan, “Belgrad, Petervaradin ve Zenta Arasında Osmanlı-Habsburg Savaşı: Habsburg Gözüyle Prens Eugen’in 1697 Zenta Seferi ve Seferin Günlükleri”, Ankara, Anadolu ve Rumeli Araştırmaları Dergisi, Sayı 1/2 (2022), s. 503-575
  56. KREUTEL, Richard F.-Karl Teply, Der Löwe von Temeschwar: Erinnerungen an Caʿfer Pascha den Älteren, aufgezeichnet von seinem Siegelbewahrer ʿAlî, Graz-Wien-Köln 1981
  57. KURAT, A. Nimet, “The Retreat of the Turks, 1683-1730”, New Cambridge Modern History, vol. 1, Cambridge University Press, Cambridge 1970, s. 608-647
  58. MARSİGLİ, Luigi Ferdinando, Stato Militare Dell’Imperio Ottomanno, Incremento e Decremento Del Medesimo. Del Signore Conte Di Marsigli, Amsterdamo 1732
  59. MOSTO, A. Da, I Dogi di Venezia, Con Particolare Riguardo Alle Loro Tombe, Venezia 1939
  60. Mühürdâr Ali Efendi, Vak‘anâme-i Ca‘fer Paşa: Koca Ca‘fer Paşa’nın Serhad Yılları (1688-1697), haz. Abdulhadi Uysal, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, İstanbul 2021
  61. ÖZCAN, Abdulkadir, “II. Mustafa”, DİA, c. 31, İstanbul 2006, s. 275-280
  62. SUMMER, B. H., Peter the Great and the Ottoman Empire, Oxford 1949
  63. ŞAYİN, Cevat ve Fatih Yeşil, “XVIII. Yüzyılda Taktik Değişim: Bir Osmanlı Muharebe Alanı Krokisi Üzerine Notlar”, Tarih Dergisi, Sayı 53 (2011/1), İstanbul 2012, s. 19-38
  64. Silâhdâr Fındıklılı Mehmed Ağa, Nusretnâme: İnceleme ve Metin, yay. haz. Mehmet Topal, Türkiye Bilimler Akademisi, Ankara 2018
  65. STOYE, John, Marsigli’s Europe: The Life and Times of Luigi Ferdinando Marsigli, Soldier and Virtuoso, 1680-1730, Yale University Press, New Haven-London 1994
  66. VARENBERGH, M. Émile, Correspondance du Marquis de Ferriol, Anvers 1870
  67. ZINKEISEN, Johann Wilhelm, Osmanlı İmparatorluğu Tarihi (1699-1774), çev. Nilüfer Epçeli, c. 5, Yeditepe Yayınevi, İstanbul 2011