Dergiler / Güncel Hemşirelik Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 5 Sayı: 1

1981 - 2023 Yılları Arasında Türkiye’de Halk Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dallarında Yapılmış Doktora ve Yüksek Lisans Tezlerinin Bibliyometrik Analizi

Bibliometric Analysis of PhD and Master's Theses Conducted in Public Health Nursing Departments in Türkiye Between 1981 and 2023

Elif Dönmez(SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ, HAMİDİYE HEMŞİRELİK FAKÜLTESİ, HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ, ONKOLOJİ HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI)0000-0001-5030-3411
Mahmut Talha Uçar(SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ, HAMİDİYE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, HALK SAĞLIĞI AD)0000-0002-1433-4832
Sayfa
58–74
Yayın Tarihi
2025-04-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: 717 tezden 520'si yüksek lisans, 197’si doktora tezidir ve %99,4'ü devlet üniversitelerinden gelmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Halk sağlığı hemşireliği, halk sağlığı bilimi ve hemşirelik teorilerini birleştirerek profesyonel bilgi ve becerileri halk sağlığı yöntemleriyle bütünleştirir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yöntem: Bu tanımlayıcı araştırmada, 1981-2023 yılları arasında Halk Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dalında yayınlanmış, YÖK Tez Merkezi’nde kayıtlı 717 lisansüstü tez bibliyometrik analiz yöntemiyle incelenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: 717 tezden 520'si yüksek lisans, 197’si doktora tezidir ve %99,4'ü devlet üniversitelerinden gelmektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2023 Verileri
⚙️Değişkenler:Halk Sağlığı Hemşireliği · Bibliyometri · Lisansüstü Tezler

Özet

Amaç: Halk sağlığı hemşireliği, halk sağlığı bilimi ve hemşirelik teorilerini birleştirerek profesyonel bilgi ve becerileri halk sağlığı yöntemleriyle bütünleştirir. Lisansüstü eğitim, bilgi üretimi ve politika geliştirmede temel bir basamaktır. Bu çalışmada Türkiye’de halk sağlığı hemşireliği alanında yapılan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analiz yöntemiyle incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu tanımlayıcı araştırmada, 1981-2023 yılları arasında Halk Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dalında yayınlanmış, YÖK Tez Merkezi’nde kayıtlı 717 lisansüstü tez bibliyometrik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Referans kaynaklar incelenerek çalışma konuları 6 metodolojik, 21 temel konuya kategorize edilmiştir. Pilot uygulamada, tezlerin 1-4 arasında konuyu içerecek şekilde yapıldığı görülmüş bu nedenle en az bir, en çok dört konu etiketiyle araştırmacılar tarafından etiketlenmiş, 1495 konu etiketi elde edilmiştir. Veri analizi ve sunumunda toplam, minimum, maksimum, ortalama değerler, yüzdeler, ortak konu analizi, frekans tabloları ve interaktif görselleştirmeler kullanılmıştır. Bulgular: 717 tezden 520'si yüksek lisans, 197’si doktora tezidir ve %99,4'ü devlet üniversitelerinden gelmektedir. En fazla tez yapılan üniversiteler Atatürk (n=116), Ege (n=86) ve Marmara’dır (n=62). Sağlığın Geliştirilmesi (n=275) ve Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar (n=225) en çok çalışılan konulardır. Tezlerde konuların birlikte çalışılması değerlendirildiğinde 109 tezde en çok bulaşıcı olmayan hastalıklar ve sağlığın geliştirilmesi arasında ilişki bulunmaktadır. Yıllar içinde Sağlığın Geliştirilmesi konusu en belirgin pozitif trendi göstermiştir. Halk sağlığı bilişimi en sık çalışılan konulardan biri olmamasına rağmen pozitif bir trende sahiptir ve gösterilen ilginin giderek arttığı saptanmıştır. Bağımlılık konusu da pozitif trende sahiptir. Sonuç: Çalışmamız sonucunda Türkiye’de yapılan halk sağlığı hemşireliği tez çalışmaları haritalanmış olup araştırmacılar için değerli referans sağlayacağı düşünülmektedir. Oluşturulan interaktif görseller araştırmacılara navigasyon özelliği sunmaktadır. Bazı konuların yeterince çalışılmadığı görülmüştür. Bu alanlarda daha çok araştırma yürütülmesi önemlidir.

Abstract

Objective: Public health nursing combines public health science and nursing theories, integrating professional knowledge and skills with public health methods. Graduate education is a fundamental step in knowledge production and policy development. This study aims to analyze the bibliometric characteristics of graduate theses in public health nursing in Türkiye. Method: In this descriptive study, 717 graduate theses published in the Department of Public Health Nursing between 1981-2023 and registered in the National Thesis Center were examined using bibliometric analysis. Reference sources were reviewed, and research topics were categorized into 6 methodological and 21 main topics. In the pilot study, it was observed that theses covered between 1-4 topics, so each thesis was tagged with at least one and at most four topic labels by researchers, yielding a total of 1,495 topic tags. For data analysis and presentation, totals, minimum, maximum, mean values, percentages, co-occurrence analysis, frequency tables, and interactive visualizations were used. Results: Out of 717 theses, 520 are master's theses, and 197 are doctoral theses, with 99.4% originating from state universities. The universities with the highest number of theses are Atatürk (n=116), Ege (n=86), and Marmara (n=62). The most studied topics are Health Promotion (n=275) and Non-Communicable Diseases (n=225). When the co-occurrence of topics in the theses is evaluated, the relationship between non-communicable diseases and health promotion is the most frequent, appearing in 109 theses. Over the years, Health Promotion has exhibited most pronounced positive trend. Although Public Health Informatics is not one of the most frequently studied topics, it exhibits a positive trend, suggesting increasing interest. Addiction is another topic with a positive trend. Conclusion: Our study has mapped public health nursing theses conducted in Türkiye, providing a valuable reference for researchers. The interactive visuals generated offer researchers navigational features. Some topics were found to be under-researched, highlighting the importance of conducting more studies in these areas.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Dönmez, E., Uçar, M. T. (2025). 1981 - 2023 Yılları Arasında Türkiye’de Halk Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dallarında Yapılmış Doktora ve Yüksek Lisans Tezlerinin Bibliyometrik Analizi. Güncel Hemşirelik Araştırmaları Dergisi, Cilt: 5 Sayı: 1, 58–74. https://ajindex.com/articles/1615391

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (44)

  1. Açıkgöz, G., & Baykal, Ü. (2023). Hemşirelerin mesleki rolleri ve özerkliğini destekleyen yasal düzenlemeler. İstanbul Kent University Journal of Health Sciences, 2(1), 29-34
  2. Akdemir, N., Özdemir, L., & Akyar, İ. (2011). Türkiye’de mezuniyet sonrası eğitim kapsamında iç hastalıkları hemşirelik eğitiminin durumu. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(1), 50-58.
  3. American Public Health Association. (1996). The definition and role of public health nursing: A statement of the APHA Public Health Nursing Section. Washington, DC. http://www.apha.org
  4. Ayakdaş Dağlı, D., & Yüyen, M. N. (2023). Davranışsal bağımlılıklar ve hemşirelik yaklaşımı. Bağımlılık Dergisi, 24(1), 104-112. https://doi.org/10.51982/bagimli.1086045
  5. Bahar, Z., & Açıl, D. (2014). Sağlığı geliştirme modeli: kavramsal yapı. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 7(1), 59-67.
  6. Bahar, Z., Aydoğdu, N. G., Açıl, D., Cengiz, B., Çal, A., & Gürkan, K. P. (2020a). Türkiye’de halk sağlığı hemşireliği alanında yapılan doktora tezlerinin değerlendirilmesi. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 2(1), 26-38.
  7. Bahar, Z., Gürkan, K. P., Aydoğdu, N. G., & Dokuzcan, D. A. (2020b). Türkiye’de aile hemşireliği alanında yapılan doktora tezlerinin değerlendirilmesi. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(2), 337-341.
  8. Beji, N. K., & Güngör, İ. (2013). Hemşireliğin dünü, bugünü, geleceği. SD Dergi, 27, 14-17. https://www.medipol.edu.tr/sites/default/files/document/SD_27_14-17.sayfalar_Nezihe_Kizilkaya_Beji_Ilkay_Gungor.pdf
  9. Bozkurt, G., & Erdim, L. (2019). Türkiye’de anne çocuk sağlığı durumu. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 6(3), 575-582.
  10. 1Chilton, S., & Bain, H. (Eds.). (2017). A textbook of community nursing (2nd ed.). Routledge. https://doi.org/10.1201/9781315157207
  11. 1Dağlı, D. A., & Yüyen, M. N. (2022). Davranışsal Bağımlılıklar ve Hemşirelik Yaklaşımı. Bağımlılık Dergisi, 24(1), 104-112.
  12. 1Darvish, A., Bahramnezhad, F., Keyhanian, S., & Navidhamidi, M. (2014). The role of nursing informatics on promoting quality of health care and the need for appropriate education. Global Journal of Health Science, 6(6), 11. https://doi.org/10.5539/gjhs.v6n6p11
  13. Demirbağ, B. C. (Ed.). (2023). Toplum/halk sağlığı hemşireliği. Nobel Tıp Kitabevleri.
  14. 1Denizli, Y., Uçar, A., Uçar, M. T., & Tunca, M. Y. (2024). Bibliometric analysis of PhD, residency dissertations and master's theses in public health departments in Türkiye between 1970–2022. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 9(2), 142-153. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1456205
  15. Dhavan, P., & Reddy, K. S. (2008). Public health professionals. In K. Heggenhougen & S. Quah (Eds.), International encyclopedia of public health (Vol. 5, pp. 432–439). Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-012373960-5.00536-0
  16. Erci, B. (Ed.). (2020). Halk sağlığı hemşireliği (3. bs.). Anadolu Nobel Tıp Kitabevi.
  17. Ergöl, Ş. (2011). Türkiye'de yükseköğretimde hemşirelik eğitimi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 3, 152-155.
  18. Ergül, Ş. (2005). Halk sağlığı hemşireliği’nin dünü, bugünü ve geleceği. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 21(1), 157-166.
  19. Evcimen, H. (2021). Türkiye’de 2010–2020 arasında halk sağlığı hemşireliği alanında yapılan doktora tezlerinin incelenmesi. ResearchGate. https://www.researchgate.net/publication/357623215 Erişim tarihi: 24.04.2025
  20. Flourish. (n.d.). Flourish studio [Software]. Flourish. https://flourish.studio
  21. Giménez-Espert, M. D. C., & Prado-Gascó, V. J. (2019). Bibliometric analysis of six nursing journals from the Web of Science, 2012-2017. Journal of Advanced Nursing, 75(3), 543-554. https://doi.org/10.1111/jan.13868
  22. Google. (2024). Google Sheets. https://www.google.com/sheets/about/
  23. Göçmen, L., & Meydan Acımış N. (2017). Dünden günümüze Türkiye’de sağlığın geliştirilmesi serüveni. Sağlık ve Toplum, 27(3), 14-19.
  24. IBM Corp. (2023). IBM SPSS Statistics for Windows, Version 29.0 [Software]. IBM Corp.
  25. International Council of Nurses. (2020). Guidelines on advanced practice nursing. International Council of Nurses. https://www.icn.ch/resources/publications-and-reports/guidelines-advanced-practice-nursing-2020
  26. International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies. (2023). World disasters report 2022: Trust, equity and local action. https://www.ifrc.org/document/world-disasters-report-2022 Erişim tarihi: 24.04.2025
  27. Ketefian, S., Davidson, P., Daly, J., Chang, E., & Srisubhan, W. (2005). Issues and challenges in international doctoral education in nursing. Nursing and Health Sciences, 7(3), 150-156. https://doi.org/10.1111/j.1442-2018.2005.00240.x
  28. Kocaman, G. (2004). Türkiye’de Hemşirelik Eğitim Sorunları ve Çözüm Arayışları. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, Özel Baskı, 119-150.
  29. Lawani, S. M. (1981). Bibliometrics: Its theoretical foundations, methods and applications. Libri, 31(4), 294–315. https://doi.org/10.1515/libr.1981.31.1.294
  30. Lundy, K. S., & Janes, S. (2009). Community health nursing: Caring for the public’s health (2nd ed.). Jones & Bartlett Learning.
  31. Orte, C. J. S., Nwosu, N. O. B., Maniago, J. D., Matibag, R. S., Corpuz, A. M., & Cabaluna, J. (2021). Health promotion practices in nursing: A scoping review. Pakistan Journal of Medical and Health Sciences, 15(9), 2273-2278.
  32. Öncel, S., & Sümen, A. (2017). Türkiye'de halk sağlığı hemşireliği alanında yürütülen lisansüstü tezlerin değerlendirilmesi. Türkiye Klinikleri Halk Sağlığı Hemşireliği - Özel Konular, 3(1), 20–28.
  33. Özdemir, S. & Çapık, C.(2024). Covid-19 pandemisinin halk sağlığı bilişimine yansımaları. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi. 6(1), 50-53. http://doi.org/10.54061/jphn.1346546
  34. Shi, X., Zhou, Y., & Li, Z. (2022). Bibliometric analysis of the Doctor of Nursing Practice dissertations in the ProQuest Dissertations and Theses database. Journal of Advanced Nursing, 78(3), 776-786. https://doi.org/10.1111/jan.15006
  35. Soysal, G., Özcan, C., & Akın, A. (2022). Dünyada ve Türkiye’de kadın, anne ve çocuk sağlığının güncel durumu. Sağlık ve Toplum, 32(1), 3-13.
  36. Şimşek, Z. (2013). Sağlığı geliştirmenin tarihsel gelişimi ve örneklerle sağlığı geliştirme stratejileri. TAF Preventive Medicine Bulletin, 12(3).
  37. Şimşek, P., & Gündüz, A. (2021). Türkiye’de afet hemşireliği. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 47(3), 469-476. https://doi.org/10.32708/uutfd.981301
  38. Şimşir, İ. (2021). Bibliyometri ve bibliyometrik analize ilişkin kavramsal çerçeve. In O. Öztürk & G. Gürler (Eds.), Bir literatür incelemesi aracı olarak bibliyometrik analiz (2. bs., ss. 7–31). Nobel Akademik Yayıncılık.
  39. Taşkıran, G., & Baykal, Ü. (2017). Afetler ve Türkiye’de hemşirelerin afetlere hazır olma durumları: literatür inceleme. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 2(4), 79-88. https://doi.org/10.5222/SHYD.2017.079
  40. TC. Sağlık Bakanlığı. (2021). Türkiye Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Risk Faktörleri Kohort Çalışması. https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/kronik-hastaliklar-ve-yasli-sagligi-db/Dokumanlar/Raporlar/v9s_NCDkohort_.pdf Erişim tarihi: 24.04.2025
  41. United Nations. (2024). The sustainable development goals report 2024. https://unstats.un.org/sdgs/report/2024/ Erişim tarihi: 24.04.2025
  42. WHO. (2023). Noncommunicable diseases. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/noncommunicable-diseases#:~:text=Noncommunicable%20diseases%20(NCDs)%20kill%2041,%2D%20and%20middle%2Dincome%20countries Erişim tarihi: 24.04.2025
  43. WHO. (2024). Health promotion. https://www.who.int/westernpacific/about/how-we-work/programmes/health-promotion
  44. Yalniz, N., Şenyuva, E., & Görügen, Ü. (2024). Professional values gained in postgraduate nursing education from the perspectives of master's and doctorate graduates: A mixed‐methods study. International Nursing Review. https://doi.org/10.1111/inr.12980