KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / GAB Akademi / 2025 / Cilt: 5 Sayı: 2

Erken Dönem Hadis İlimleri Bağlamında Eyyûb b. Ebî Temîme es-Sahtiyânî’nin Yeri

The Place of Ayyūb b. Abī Tamīma al-Sakhtiyānī in the Context of Early Hadith Sciences

Osman Yağmur(diyanet işleri Başkanlığı/Diyarbakır)0000-0002-9674-3356
Sayfa
218–235
Yayın Tarihi
2025-12-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Döneminin ilmi çevrelerinde temayüz eden ve hocaları ile akranları tarafından sıkça övgüyle anılan Eyyûb’un, râviler hakkındaki değerlendirmeleri ve hadis tenkidindeki otoritesi, bu ilmin erken dönemdeki gelişimi açısından kritik bir öneme sahiptir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İslam dininin inanç ve amel esaslarını belirlemede Kur’an-ı Kerim’den sonra ikinci temel kaynak olan hadis ilmi; Resûlullah’ın (s.a.v.) sözlerini, fiillerini, takrirlerini, yaratılış ve ahlaki vasıflarını kapsaması sebebiyle hicri ilk asırlardan itibaren büyük bir hassasiyetle ele alınmış ve ciddi ilmi çalışmalara konu olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ebî Temîme es-Sahtiyânî’nin hadis ilminde işgal ettiği konum, rivayet sürecinde benimsediği özgün metotlar ve râvileri değerlendirirken başvurduğu kendine has cerh-tâ‘dîl kriterleri üzerinde yoğunlaşılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Döneminin ilmi çevrelerinde temayüz eden ve hocaları ile akranları tarafından sıkça övgüyle anılan Eyyûb’un, râviler hakkındaki değerlendirmeleri ve hadis tenkidindeki otoritesi, bu ilmin erken dönemdeki gelişimi açısından kritik bir öneme sahiptir.
🔬Tür:İnceleme Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Eyyûb es-Sahtiyânî · Sünnet · Hadis

Özet

İslam dininin inanç ve amel esaslarını belirlemede Kur’an-ı Kerim’den sonra ikinci temel kaynak olan hadis ilmi; Resûlullah’ın (s.a.v.) sözlerini, fiillerini, takrirlerini, yaratılış ve ahlaki vasıflarını kapsaması sebebiyle hicri ilk asırlardan itibaren büyük bir hassasiyetle ele alınmış ve ciddi ilmi çalışmalara konu olmuştur. Bu ilmi mirası koruma görevini üstlenen Sahabe nesli, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) sünnetini yalnızca ezberlemekle kalmamış, aynı zamanda derinlemesine idrak ederek lafız ve mana bütünlüğünü bozmadan, şahsi yorumlardan kaçınarak kendilerinden sonra gelen Tâbiîn nesline büyük bir sadakatle intikal ettirmiştir. Tâbiîn nesli de devraldığı bu emaneti aynı titizlikle sonraki kuşaklara aktararak isnad zincirinin sağlamlaşmasını sağlamıştır. Bu bağlamda kaleme alınan çalışmamızda; Tâbiîn döneminin seçkin simalarından Eyyûb b. Ebî Temîme es-Sahtiyânî’nin hadis ilminde işgal ettiği konum, rivayet sürecinde benimsediği özgün metotlar ve râvileri değerlendirirken başvurduğu kendine has cerh-tâ‘dîl kriterleri üzerinde yoğunlaşılmıştır. Döneminin ilmi çevrelerinde temayüz eden ve hocaları ile akranları tarafından sıkça övgüyle anılan Eyyûb’un, râviler hakkındaki değerlendirmeleri ve hadis tenkidindeki otoritesi, bu ilmin erken dönemdeki gelişimi açısından kritik bir öneme sahiptir.

Abstract

As the second fundamental source of Islam, the science of Hadith — which deals with the sayings, actions, approvals, physical characteristics, and moral qualities of the Prophet Muhammad (PBUH) — has been the subject of serious scholarly research since the earliest centuries of Islam. Companions of prophet Mohammad (PBUH) (Sahabah), after knowing and memorizing his Sunnah has conveyed his thoughts, speeches and the meanings of them without any further explanation to the generation that has followed them (Tabiin). Then the second generation (Tabiin) followed the way of conveying his Sunnah to the other generations and that method of conveying has been continued to other generations. In this part of our research, we examined the position of Ayyūb al-Sakhtiyānī in the field of Hadith, his methods of narration, and the specific reasons for jarḥ and taʿdīl associated with him. While he was searching Jarh Tadil he found out the different studies of the narrators. During his life the his method had been apperciated by his teachers and companions.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yağmur, O. (2025). Erken Dönem Hadis İlimleri Bağlamında Eyyûb b. Ebî Temîme es-Sahtiyânî’nin Yeri. GAB Akademi, Cilt: 5 Sayı: 2, 218–235. https://ajindex.com/articles/1615189

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (42)

  1. Aydınlı, A. (2009). Hadîs ıstılahları sözlüğü. Marmara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Yayınları.
  2. Âşıkkutlu, E. (1993). Cerh ve ta‘dîl. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Cilt 7, ss. 467–471). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  3. A‘zamî, M. M. (1980). Dirâsâtun fi’l-hadîsi’n-nebevî. el-Mektebü’l-İslâmî.
  4. Bakır, A. (2003). Basra. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Cilt 5, ss. 239–244). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  5. Beyhakî, A. b. H. (1346). es-Sünenü’l-kübrâ (A. el-Mardinî, Ed.). Meclisu Dâʾirati’l-Maʿârifi’l-ʿOs̱mâniyye.
  6. Buhârî, M. b. İ. (n.d.). et-Târîhu’l-kebîr. Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
  7. Çağrıcı, M. (2000). İftirâ. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Cilt 22, ss. 524–525). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  8. Çakan, İ. L. (1989). Hadis usûlü. Marmara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Yayınları.
  9. Dârekutnî, A. b. Ö. (2011). el-İlel. Müessesetü’r-Reyyân.
  10. Dârimî, A. b. A. (1987). Sünenü’d-Dârimî. Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
  11. Ebû Nuaym el-İsfahânî, A. b. A. (1988). Hilyetu’l-evliyâ ve ṭabaḳātu’l-aṣfiyâ. Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
  12. Ebû Saʿîd es-Semʿânî, A. b. M. (1988). el-Ensâb (A. Ö. el-Bârûdî, Ed.). Dârü’l-Fikr.
  13. Ebû Şeybe, A. b. M. (1989). el-Muṣannaf (K. Y. el-Hût, Ed.). Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
  14. Fesevî, Y. b. S. (1410). el-Maʿrifetü ve’t-târîh. Mektebetü’d-Dâr.
  15. Hâkim en-Nîsâbûrî, E. A. M. (1997). Maʿrifetü ʿulûmi’l-ḥadîs (M. Hüseyin & Z. Şefîk, Eds.). Dârü’l-İḥyâʾi’l-ʿUlûm.
  16. Hatîb, M. A. (1963). es-Sünnetü ḳable’t-tedvîn. Dârü’l-Fikr.
  17. İbn Adiy, A. b. A. (1988). el-Kâmil fî ḍuʿafâʾi’r-ricâl (Â. A. Abdülmevcûd et al., Eds.). Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
  18. İbn Hacer el-Askalânî. (1989). Fetḥu’l-Bârî (A. Bâz & M. F. Abdülbâkī, Eds.). Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
  19. İbn Hacer el-Askalânî. (1995). Tehzîbü’t-tehzîb. Dârü’l-Fikr.
  20. İbn Hacer el-Askalânî. (2011). Şerḥu Nüzheti’n-naẓar (N. A. Musbahî, Ed.). Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
  21. İbn Hacer el-Askalânî. (n.d.). Ṭabaḳātü’l-müdellisîn (Â. el-Karyûtî, Ed.). Mektebetü’l-Menâr.
  22. İbn Manẓûr, M. b. M. (n.d.). Lisânü’l-ʿArab (A. A. el-Kebîr et al., Eds.). Dâr Ṣâdır.
  23. İbn Receb el-Ḥanbelî, A. (2012). Şerḥu ʿileli’t-Tirmiẕî (H. A. Saʿîd, Ed.). Mektebetü’r-Rüşd.
  24. İbn Saʿd, M. (1997). et-Ṭabaḳātü’l-kübrâ. Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
  25. İyâż, E. F. (1970). el-İlmâʿ ilâ maʿrifeti uṣûli’r-rivâye (S. Sakar, Ed.). Dârü’t-Turâs̱.
  26. Kılıçer, M. E. (1994). Ehl-i re’y. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Cilt 10, ss. 370–373). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  27. Koçyiğit, T. (1992). Hadîs terimleri sözlüğü. Rehber Yayıncılık.
  28. Koçyiğit, T. (1993). Hadîs usûlü. AÜ İlahiyat Fakültesi Yayınları.
  29. Kurtubî, M. b. V. (1990). el-Bideʿ ve’n-nehyü ʿanhâ (M. A. Dehmân, Ed.). Dârü’s-Sefâ.
  30. Nesâî, A. b. Ş. (n.d.). Sünen: Bişerḥi es-Suyûṭî ve ḥâşiyetü’s-Sindî. Dârü’l-Maʿrife.
  31. Rasûl, A. b. A. es-Sayyâḥ. (2007). Maʿrifetü aṣḥâbi Eyyûb.
  32. [Unverified] Yayınevi bilgisi verilmediği için APA 7’ye uygun biçimde eklenememiştir.
  33. Sifil, E. (2002). Kıraat. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Cilt 26, ss. 293–295). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  34. Suphi es-Sâlih. (1988). Hadîs ilimleri ve hadîs ıstılahları (M. Y. Kandemir, Çev.). DİB Yayınları.
  35. Suyûtî, C. (1985). Tedrîbu’r-râvî (A. Ö. Hâşim, Ed.). Dârü’l-Kitâbi’l-ʿArabî.
  36. Tahâvî, E. C. (1994). Şerḥu müşkili’l-âs̱âr (Ş. el-Arnaût, Ed.). [Unverified] Yayınevi bilgisi bulunmadığı için eklenememiştir.
  37. Tirmizî, M. H. (2012). Merâtibu’s-s̱ikāt ve eserühâ. Mektebetü’r-Rüşd.
  38. Yücel, A. (1996). Hadîs ıstılahlarının doğuşu ve gelişimi: Hicrî ilk üç asır. MÜİF Yayınları.
  39. Yücel, A. (2002). Kitâbet. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Cilt 25, ss. 193–195). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  40. Yücel, A. (2014). Hadislerin yazılması ile ilgili rivayetlerin tenkid ve değerlendirilmesi. Marmara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, 16–17, 1–31.
  41. Zehebî, Ş. (1992). Siyeru aʿlâmi’n-nübelâ (Ş. el-Arnaût, Ed.). Müessesetü’r-Risâle.
  42. Zübeyr b. Bekkâr. (1972). Ahbâru’l-Muvaffakiyât. Âlemü’l-Kütüb.