Dergiler / GAB Akademi / 2025 / Cilt: 5 Sayı: 2

Karadeniz’de Bölgesel Güvenlik ve Türkiye’nin Rolü

Regional Security in the Black Sea and Turkey's Role

Sayfa
172–182
Yayın Tarihi
2025-12-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, Türkiye’nin Karadeniz’de izlediği çok boyutlu ve dengeye dayalı güvenlik yaklaşımının, bölgesel istikrarın korunmasında ve gelecekte şekillenecek güvenlik mimarisinde belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, Karadeniz’in Soğuk Savaş sonrası dönemde dönüşen güvenlik mimarisini ve Türkiye’nin bu yapı içerisindeki stratejik rolünü çok boyutlu bir çerçevede incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla birlikte Karadeniz, yalnızca kıyıdaş devletlerin değil, küresel aktörlerin de doğrudan müdahil olduğu rekabetçi bir güvenlik alanına dönüşmüştür. 2008 Gürcistan Savaşı, 2014 Kırım’ın ilhakı ve 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna savaşı, bölgenin askeri, siyasi ve ekonomik güvenlik boyutlarını derinleştiren temel kırılma noktaları olarak ele alınmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, Türkiye’nin Karadeniz’de izlediği çok boyutlu ve dengeye dayalı güvenlik yaklaşımının, bölgesel istikrarın korunmasında ve gelecekte şekillenecek güvenlik mimarisinde belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2008 Verileri
⚙️Değişkenler:Bölgesel Güvenlik · İç Güvenlik · Denge Politikası

Özet

Bu makale, Karadeniz’in Soğuk Savaş sonrası dönemde dönüşen güvenlik mimarisini ve Türkiye’nin bu yapı içerisindeki stratejik rolünü çok boyutlu bir çerçevede incelemektedir. Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla birlikte Karadeniz, yalnızca kıyıdaş devletlerin değil, küresel aktörlerin de doğrudan müdahil olduğu rekabetçi bir güvenlik alanına dönüşmüştür. 2008 Gürcistan Savaşı, 2014 Kırım’ın ilhakı ve 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna savaşı, bölgenin askeri, siyasi ve ekonomik güvenlik boyutlarını derinleştiren temel kırılma noktaları olarak ele alınmaktadır. Çalışmada Türkiye’nin Montrö Boğazlar Sözleşmesi kapsamında sahip olduğu hukuki yetkiler, NATO üyeliği çerçevesinde üstlendiği askeri sorumluluklar ve izlediği denge politikası analiz edilmektedir. Bununla birlikte enerji güvenliği, göç, sınır aşan suçlar, siber tehditler ve çevresel riskler gibi klasik olmayan güvenlik unsurlarının Türkiye’nin iç güvenliğiyle kurduğu ilişki ayrıntılı biçimde değerlendirilmektedir. TANAP, TürkAkım ve Mavi Akım projeleri ile Karadeniz’deki doğal gaz keşifleri, Türkiye’nin bölgesel enerji güvenliğindeki merkezi konumunu ortaya koyan başlıca unsurlar olarak ele alınmaktadır. Nitel araştırma yöntemi benimsenen çalışmada, literatür taraması, uluslararası raporlar ve hukuki belgeler temel veri kaynakları olarak kullanılmıştır. Bulgular, Türkiye’nin Karadeniz’de izlediği çok boyutlu ve dengeye dayalı güvenlik yaklaşımının, bölgesel istikrarın korunmasında ve gelecekte şekillenecek güvenlik mimarisinde belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir.

Abstract

This article examines the transformed security architecture of the Black Sea in the post-Cold War era and Turkey's strategic role within this structure in a multi-dimensional framework. With the collapse of the Soviet Union, the Black Sea has become a competitive security arena directly involved not only by coastal states but also by global actors. The 2008 Georgia War, the 2014 annexation of Crimea, and the 2022 Russia-Ukraine war are considered key turning points that deepened the military, political, and economic security dimensions of the region. The study analyzes Turkey's legal powers under the Montreux Convention, its military responsibilities within the framework of its NATO membership, and its balancing policy. Furthermore, the relationship between Turkey's domestic security and non-traditional security elements such as energy security, migration, transnational crime, cyber threats, and environmental risks is evaluated in detail. The TANAP, TurkStream, and Blue Stream projects, along with natural gas discoveries in the Black Sea, are considered key elements highlighting Turkey's central position in regional energy security. This study, which adopted a qualitative research method, utilized literature reviews, international reports, and legal documents as primary data sources. The findings indicate that Turkey's multi-dimensional and balanced security approach in the Black Sea plays a decisive role in maintaining regional stability and shaping the future security architecture.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çelik, A. (2025). Karadeniz’de Bölgesel Güvenlik ve Türkiye’nin Rolü. GAB Akademi, Cilt: 5 Sayı: 2, 172–182. https://ajindex.com/articles/1615188

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. Allison, R. (2014). Russian ‘deniable’ intervention in Ukraine: How and why Russia broke the rules. International Affairs, 90(6), 1255-1297.
  2. Aydın, M. (2004). Geopolitics of the Black Sea region: Turkey’s policy options. Southeast European and Black Sea Studies, 4(2), 185-208.
  3. Arıdemir, H. (2011). Soğuk Savaş Sonrası Dönemde Karadeniz Bölgesi ve Türkiye’nin Karadeniz Bölgesine Yönelik Politikası (Tez No. 273576) [Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  4. Çelik A., Kaplan F. (2018) Ekonomi Güvenliğini Sağlamada Bir Yöntem: İslami Finans I. International Waqf Symposium Proceedings Book, 53-55
  5. Brzezinski, Z. (1997). The grand chessboard: American primacy and its geostrategic imperatives. New York: Basic Books.
  6. Cornell, S. E., & Nilsson, N. (Eds.). (2008). Europe’s energy security: Role of the Black Sea region. Central Asia–Caucasus Institute & Silk Road Studies Program.
  7. Çetinkaya, Ş. (2019). Türkiye’nin Enerji Güvenliğinin Sağlanması: Bir Ulusal Güvenlik Meselesi. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergisi. 43, 208-215.
  8. Emniyet Genel Müdürlüğü. (2025). Türkiye Uyuşturucu Raporu: Eğilimler ve Gelişmeler (2018- 2024). Narkotik Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı Yayını. Ankara.
  9. Hamilton, D., & Mangott, G. (Eds.). (2008). The Wider Black Sea Region in the 21st Century: Strategic, economic and energy perspectives. Center for Transatlantic Relations, Johns Hopkins University School of Advanced International Studies / Austrian Institute for International Affairs.
  10. Oral, F. Ve Oğuz, Ş. (2021). The Security of the Black Sea: The Struggle in the Black Sea and Turkey's Policy in the Post-Cold War Era. Karadeniz Araştırmaları. XVIII/69: 1-16.
  11. Kaplan, F. (2025). Altyapı Projelerinin Finansmanında Sürdürülebilir Enerji Kaynakları için Fintech Uygulamaları ile Yeni Nesil Fon Kullanımı Yöntem Önerileri. TYB Akademi Dil Edebiyat Ve Sosyal Bilimler Dergisi (43), 169-188.
  12. Kırval, L., & Özkan, A. (2024). Securıty Of The Turkısh Straıts In The Black Sea: Impact Of The Nato/Eu Enlargements On The Montreux Conventıon. Karadeniz Araştırmaları, 21(84), 1067-1094. https://doi.org/10.56694/karadearas.1501081
  13. King, C. (2008). The ghost of freedom: A history of the Caucasus. Oxford: Oxford University Press.
  14. Lyutskanov, E., Alieva, L., & Serafimova, M. (Eds.). (2013). Energy Security in the Wider Black Sea Area: National and Allied Approaches. IOS Press. ISBN 978-1-61499-245-2.
  15. Öniş, Z., ve Yılmaz, Ş. (2009). Between Europeanization and Euro-Asianism: Foreign policy activism in Turkey during the AKP era. Turkish Studies, 10(1), 7-24.
  16. Peker, H., S. (2019). Sanayi 4.0’xxın Enerji Güvenliğine Olası Etkileri. Güvenlik Çalışmaları Dergisi. 20 (2), 121-133.
  17. Peker, H., S. (2015). Türkiye’nin Enerji Arz Güvenliği ve Ölçülmesi Türkiye’nin Enerji Arz Güvenliği Endeksine Yönelik Bir Uygulama. Çankırı Karatekin Üniversitesi İİBF Dergisi, 5 (2), 763-784.
  18. Roberts, J. (2021). Energy security in the Black Sea region. Journal of Energy Policy, 149, 112-128.
  19. Sıvış, E. (2019). Enerji Politikalarında Denge Arayışı, ABD - Rusya ve Avrupa Birliği Üçgeni: TürkAkım Projesinin Belirleyici Faktörleri. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(3), 1373-1388.
  20. Şahin, K. (2023). Cumhuriyetin Başından Günümüze Türk Dış Politikasının Deniz Güvenliği Stratejisi. Akademik Hassasiyetler, 10(Cumhuriyet Özel Sayısı), 30-51. https://doi.org/10.58884/akademik-hassasiyetler.1356653
  21. Yergin, D. (2006). Ensuring energy security. Foreign Affairs, 85(2), 69-82.
  22. Yılmaz, H. (2023). Rusya-Ukrayna savaşı sonrası Karadeniz’de güvenlik mimarisi. Ortadoğu Analiz, 15(129), 55-70.