Dergiler / GAB Akademi / 2026 / Cilt: 6 Sayı: 1

Üniversite Öğrencilerine Yönelik Kariyer İhtiyaçları Ölçeği Geliştirme Çalışması

Development of a Career Needs Scale for University Students

Ahmet Ayaz(HASAN KALYONCU ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0002-4081-2033
Mehmet Göktaş(HASAN KALYONCU ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0003-3771-3488
Sayfa
44–58
Yayın Tarihi
2026-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Açımlayıcı faktör analizi sonuçları, 20 maddeden oluşan ve toplam varyansın %69,89’unu açıklayan dört faktörlü bir yapıyı ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin kariyer gelişim süreçlerinde deneyimledikleri ihtiyaçları çok boyutlu bir yapıda değerlendirebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma kapsamında açımlayıcı faktör analizi 285 üniversite öğrencisi üzerinde, doğrulayıcı faktör analizi ise 1162 üniversite öğrencisinden oluşan bağımsız bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Açımlayıcı faktör analizi sonuçları, 20 maddeden oluşan ve toplam varyansın %69,89’unu açıklayan dört faktörlü bir yapıyı ortaya koymuştur.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kariyer İhtiyaçları · Ölçek Geliştirme · Üniversite Öğrencileri

Özet

Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin kariyer gelişim süreçlerinde deneyimledikleri ihtiyaçları çok boyutlu bir yapıda değerlendirebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Çalışma kapsamında geliştirilen Kariyer İhtiyaçları Ölçeği (KİÖ), üniversite öğrencilerinin kariyer hedefleri, kariyer keşfi, kariyer desteği ve kariyer motivasyonu alanlarındaki ihtiyaçlarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında açımlayıcı faktör analizi 285 üniversite öğrencisi üzerinde, doğrulayıcı faktör analizi ise 1162 üniversite öğrencisinden oluşan bağımsız bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir. Açımlayıcı faktör analizi sonuçları, 20 maddeden oluşan ve toplam varyansın %69,89’unu açıklayan dört faktörlü bir yapıyı ortaya koymuştur. Bu boyutlar Kariyer Hedefleri, Kariyer Keşfi, Kariyer Desteği ve Kariyer Motivasyonu’na yönelik ihtiyaçlar olarak adlandırılmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi bulguları, bu yapının kabul edilebilir ve iyi düzeyde uyum indekslerine sahip olduğunu göstermiştir. Ölçeğin güvenirliği kapsamında hesaplanan Cronbach alfa iç tutarlık katsayıları .82 ile .91 arasında değişirken, test-tekrar test güvenirlik katsayısı .82 olarak bulunmuştur. Ölçüt geçerliği çalışmaları, Kariyer İhtiyaçları Ölçeği ile Kariyer Gelişim İhtiyaçları Anketi arasında orta düzeyde ve pozitif yönlü anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, Kariyer İhtiyaçları Ölçeği’nin üniversite öğrencilerinin kariyer gelişim süreçlerinde yaşadıkları ihtiyaçları geçerli ve güvenilir biçimde ölçebilen bir araç olduğunu göstermektedir. Ölçeğin, kariyer danışmanlığı uygulamaları, kariyer merkezleri tarafından yürütülen destek programları ve kariyer gelişimine yönelik araştırmalarda kullanılabileceği düşünülmektedir.

Abstract

The aim of this study is to develop a valid and reliable measurement instrument that can assess university students’ career development needs within a multidimensional framework. The Career Needs Scale (CNS) developed in this study is designed to identify university students’ needs related to career goals, career exploration, career support, and career motivation. Within the scope of the study, an exploratory factor analysis was conducted with 285 university students, and a confirmatory factor analysis was performed on an independent sample of 1,162 university students. The results of the exploratory factor analysis revealed a four-factor structure consisting of 20 items, explaining 69.89% of the total variance. These dimensions were labeled as needs related to Career Goals, Career Exploration, Career Support, and Career Motivation. The findings of the confirmatory factor analysis indicated that the proposed model demonstrated acceptable to good fit indices. Regarding reliability, Cronbach’s alpha internal consistency coefficients ranged between .82 and .91, while the test–retest reliability coefficient was found to be .82. Criterion-related validity analyses revealed moderate and positive significant correlations between the Career Needs Scale and the Career Development Needs Inventory. Overall, the findings indicate that the Career Needs Scale is a valid and reliable instrument for assessing university students’ career development needs. The scale can be utilized in career counseling practices, support programs implemented by career centers and research focusing on career development.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ayaz, A., Göktaş, M., Bozgeyik, E. (2026). Üniversite Öğrencilerine Yönelik Kariyer İhtiyaçları Ölçeği Geliştirme Çalışması. GAB Akademi, Cilt: 6 Sayı: 1, 44–58. https://ajindex.com/articles/1615174

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (27)

  1. Atik, G., & Yalçın, İ. (2010). Counseling needs of educational sciences students at Ankara University. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 2(2), 1520–1526. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.03.228
  2. Aydoğan, D., Eryigit-madzwamuse, S., Demir, Ö. O., Aksu, G., & Özdemir, Y. (2024). Algılanan Toplumsal Destek Ölçeği’nin Türkçe formu psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 24(64), 491-526. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1394842
  3. Benton, S. A., Robertson, J. M., Tseng, W.-C., Newton, F. B., & Benton, S. L. (2003). Changes in counseling center client problems across 13 years. Professional Psychology: Research and Practice, 34(1), 66–72. https://doi.org/10.1037/0735-7028.34.1.66
  4. Briscoe, C. S. (2002). The development and validation of an adult students’ career needs questionnaire (Doctoral dissertation). University of Tennessee.
  5. Brunner, J. L., Wallace, D. L., Reymann, L. S., Sellers, J. J., & McCabe, A. G. (2014). College counseling today: Contemporary students and how counseling centers meet their needs. Journal of College Student Psychotherapy, 28(4), 257–324. https://doi.org/10.1080/87568225.2014.948770
  6. Karimi, J., Muthaa,G., Bururia, D., Karimi, V., & Mburugu, B. (2014). Assessment of counseling needs among students in Kenyan universities. Journal of Educational Practice, 5(12), 36–42. https://www.iiste.org/Journals/index.php/JEP/article/viewFile/12665/12985
  7. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2025). Bilimsel araştırma yöntemleri (37. Baskı). Pegem Akademi.
  8. Chircu, S. (2014). Career counseling needs for students – a comparative study. Procedia - Social and Behavioral Sciences. 127, pp. 549–553. Bucharest, Romania: Elsevier Ltd. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.03.308.
  9. Cojocariu, V. M., & Cojocariu, I. V. (2015). A study on raising awareness of the students’ needs of career counselling. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 180, 1058–1066. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.02.206
  10. Crişan, C., Pavelea, A., & Ghimbuluţ, O. (2015). A need assessment on students’ career guidance. Procedia–Social and Behavioral Sciences, 180, 1022–1029. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.02.196
  11. DeVellis, R. F., & Thorpe, C. T. (2021). Scale development: Theory and applications (5th ed.). Sage.
  12. Erkuş, A. (2012). Psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme. Pegem Akademi.
  13. Fouad, N. A., Guillen, A., Harris-Hodge, E., Henry, C., Novakovic, A., Terry, S., & Kantamneni, N. (2006). Need, awareness, and use of career services for college students. Journal of Career Assessment, 14(4), 407–420. https://doi.org/10.1177/1069072706288928
  14. Hu, L. T. ve Bentler, P. M. (1998). Fit indices in covariance structure modeling: sensitivity to underparameterized model misspecification. Psychological Methods, 3(4), 424-453. https://doi.org/10.1037/1082-989X.3.4.424
  15. Kemper, M. G. (1980). An assessment of the perceived career development needs of college students: Differences by academic year and sex (Unpublished doctoral dissertation). Duke University.
  16. Kline, T. (2005). Psychological testing: A practical approach to design and evaluation. Sage.
  17. Kozak, M. A., & Dalkıranoğlu, T. (2013). Mezun Öğrencilerin Kariyer Algılamaları: Anadolu Üniversitesi Örneği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 41-52. https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/20332
  18. Schumacker, R. E., & Lomax, R. G. (2004). A beginner’s guide to structural equation modeling (2nd ed.). Psychology Press.
  19. McBride Jr, J. L., & Muffo, J. A. (1994). Students assess their own career goals and services needs. Journal of Career Planning and Employment, 54(3), 26-28. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:167087087
  20. Niles, S. G., & Harris-Bowlsbey, J. (2013). Career development interventions in the 21st century. Pearson.
  21. Nowakowski, C. (2002). Career planning needs of students at Western Michigan University. Western Michigan University.
  22. Omumu, F., Chenube, O., Abidoye, A., Adekeye, O. and Aluede, O. (2025). The role of school-based counselling programs on social cohesion among secondary school students in Nigeria. East African Journal of Education and Social Sciences, 6(2), 105-116. https://doi.org/10.46606/eajess2025v06i02.0440.
  23. Palade, A., & Constantin, C. (2012). The necessity of counselling and vocational orientation in students’ career management. Bulletin of The Transilvania University of Brasov. Series V: Economic Sciences, 5 (54), 61-68. https://webbut.unitbv.ro/index.php/Series_V/article/view/5923/4555
  24. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2015). Using multivariate statistics. Harper & Row.
  25. Wangeri, T., Kimani, E., & Mutweleli, S. M. (2012). Transitional challenges facing university first-year students in Kenyan public universities: A case of Kenyatta University. Interdisciplinary Review of Economics and Management, 1(2), 43–50. https://ir- library.ku.ac.ke/server/api/core/bitstreams/f28bce81-fa34-4756-9588-e815d45e03bc/content
  26. Yerin Güneri, O., & Çapa Aydın, Y. (2010). ODTÜ öğrencilerinin psikolojik danışma ve rehberlik ihtiyaçları analizi çalışması. V. Üniversiteler Psikolojik Danışma ve Rehberlik Sempozyumu, Mersin.
  27. Yerin-Güneri, O., Owen, D. W., Tanrıkulu, İ., Dolunay-Cuğ, F., & Büyükgöze-Kavas, A. (2016). Eğitim fakültesi öğrencilerinin kariyer gelişimi ihtiyaçlarının incelenmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 12(1), 178–193. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/262388