KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Düşünce Dünyasında Türkiz / 2025 / Cilt: 16 Sayı: 3

Çevre Hakkı ve Sivil İtaatsizlik Kavramı Bağlamında Cerattepe Çevre Aktivizmi

Cerattepe Envıronmental Actıvısm In The Context Of Envıronmental Rıghts And The Concept Of Cıvıl Dısobedıence

İlker Karakoyunlu(içişleri bakanlığı)0000-0002-8656-1989
Sayfa
433–455
Yayın Tarihi
2025-12-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Cerattepe örneği, sağlıklı bir çevre hakkının yalnızca ekolojik bir mesele olmadığını, aynı zamanda toplumsal farkındalık, demokratik katılım ve kolektif sorumlulukla doğrudan bağlantılı olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Türkiye’deki “Cerattepe çevre hareketini” insan hakları ve sivil itaatsizlik perspektifinden ele almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Cerattepe örneği, sağlıklı bir çevre hakkının yalnızca ekolojik bir mesele olmadığını, aynı zamanda toplumsal farkındalık, demokratik katılım ve kolektif sorumlulukla doğrudan bağlantılı olduğunu göstermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak, Cerattepe mücadelesi, çevre hakkının korunmasının yalnızca ekosistemlerin sürdürülebilirliği için değil, aynı zamanda insanlığın ortak geleceğini güvence altına almak için de temel bir unsur olduğunu vurgulamaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Cerrattepe · Çevre Hakkı · Sivil İtaatsizlik

Özet

Bu çalışma, Türkiye’deki “Cerattepe çevre hareketini” insan hakları ve sivil itaatsizlik perspektifinden ele almaktadır. Cerattepe örneği, sağlıklı bir çevre hakkının yalnızca ekolojik bir mesele olmadığını, aynı zamanda toplumsal farkındalık, demokratik katılım ve kolektif sorumlulukla doğrudan bağlantılı olduğunu göstermektedir. Araştırmada, Artvin halkının, madencilik faaliyetlerinin yol açabileceği çevresel ve toplumsal tehditlere karşı yürüttüğü paneller, toplantılar, protestolar, yürüyüşler ve sosyal medya kampanyaları detaylı biçimde incelenmiştir. Çalışma, çevre hakkının yerel ve ulusal düzeyde toplumsal bir sorumluluk olarak nasıl somutlaştığını ve sivil itaatsizlik araçlarıyla güçlendirilebileceğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, Cerattepe mücadelesi, çevre hakkının korunmasının yalnızca ekosistemlerin sürdürülebilirliği için değil, aynı zamanda insanlığın ortak geleceğini güvence altına almak için de temel bir unsur olduğunu vurgulamaktadır.

Abstract

This study examines the Cerattepe environmental movement in Turkey through the lenses of human rights and civil disobedience. The Cerattepe case demonstrates that the right to a healthy environment is not merely an ecological issue but is intrinsically linked to social awareness, democratic participation, and collective responsibility. The research details the long-term efforts of the people of Artvin, including panels, meetings, protests, demonstrations and social media campaigns, undertaken to resist mining activities threatening their land. The study highlights how environmental rights can materialize as a societal responsibility at both local and national levels and how civil disobedience tools can strengthen these efforts. Ultimately, the Cerattepe struggle illustrates that protecting environmental rights is essential not only for the preservation of ecosystems but also for ensuring a sustainable, habitable world and safeguarding humanity’s shared future.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karakoyunlu, İ. (2025). Çevre Hakkı ve Sivil İtaatsizlik Kavramı Bağlamında Cerattepe Çevre Aktivizmi. Düşünce Dünyasında Türkiz, Cilt: 16 Sayı: 3, 433–455. https://doi.org/10.59281/turkiz.1820984

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (57)

  1. Aksoy, F. (2020). Sivil toplum ve demokratik katılım. İmge Kitabevi.
  2. Aksu, C., & Korkut, R. (2017). Ekoloji almanağı 2015–2016. Yeni İnsan Yayınevi.
  3. Anayasa Mahkemesi. (2024, 21 Mayıs). Cerattepe’deki ÇED olumlu raporuna ilişkin hak ihlali kararı. Anayasa Mahkemesi.
  4. Berlin, I. (2007). İki özgürlük kavramı. Liberal Düşünce, 12(45): 59–72.
  5. Bilir, F., & Hamdemir, B. (2011). Çevre hakkı ve uygulaması. International Conference on Eurasian Economies.
  6. Bozkır, G. (2018). Ekoloji kavramının tarihsel kökeni ve çevre eğitimine yansımaları. Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(4): 57–68.
  7. Bozkır, Ö. (2018). Çevreci anlayışın siyasallaşması: Yeşil siyaset ve Türkiye. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 2(1): 56–69.
  8. Business & Human Rights Resource Centre. (2017, Şubat 20). Turkey: Protests against Cerattepe mine allegedly met with increased violence. https://www.business-humanrights.org/en/latest-news/turkey-protests-against-cerattepe-mine-allegedly-met-with-increased-violence
  9. Christensen, M. (2024). From the Gezi Park protests to the Akbelen Forest: Environmental activism in Turkey. Environmental Politics.
  10. Çeçen, A. (2020). İfade özgürlüğü ve demokratik toplum düzeni. Seçkin Yayıncılık.
  11. Coşkun, V. (2006). İnsan hakları: Liberal açıdan bir tahlil. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 4(2): 105–120.
  12. Coşkun Tuna, S., & Türkölmez, S. (2023). Yeni toplumsal hareketler ve dijital aktivizm. Avrupa Politika ve İletişim Araştırmaları Dergisi, 10(1): 210–225. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ap/article/1313749
  13. Çiçek, E. (2012). İnsan hakkı olarak çevre ve çevre hukukuna hâkim olan bazı ilkeler. Türkiye Barolar Birliği Dergisi.
  14. Dahl, R. A. (1989). Democracy and its critics. Yale University Press.
  15. Demir, M. (2019). Eğitim ve toplumsal etkinlikler: Türkiye örneği. Pegem Akademi.
  16. Domaradzki, S., Khvostova, M., & Pupovac, D. (2019). Karel Vasak’s generations of rights and the contemporary human rights discourse. Human Rights Review, 20(4): 423–443.
  17. Ebbesson, J. (2021). Public participation. In The Oxford handbook of international environmental law (pp. 351–367). Oxford University Press.
  18. Eminağaoğlu, Ö., & Anşin, R. (2003). The Flora of Hatila Valley National Park and its Close Environs (Artvin). Turkish Journal of Botany, 27(1): 1–27.
  19. Görmez, K. (2018). Çevre sorunları (4. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
  20. Gözler, K. (2020). Türk Anayasa Hukuku. Ekin Basım Yayın.
  21. Holley, C. (2010). Public participation, environmental law and new governance: Lessons for designing inclusive and representative participatory processes. Environmental & Planning Law Journal, 27(5): 360–391.
  22. Human Rights Committee. (2020). General comment no. 37 on the right of peaceful assembly (ICCPR, Article 21).
  23. İçduygu, A., & Keyman, E. F. (2021). Demokrasi, güvenlik ve özgürlükler: Türkiye’de kamusal alanın dönüşümü. Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  24. İnaç, H., & Altuntaş, U. (2015). Demokratik bir direnme biçimi olarak sivil itaatsizlik: John Rawls ve Jürgen Habermas tartışması ekseninde meşruluk analizi. Akademik Bakış Dergisi, (52).
  25. Jha, A. (2019). Recognising environmental rights as third-generation rights: With special reference to India. The Law Brigade Review, 1(4): 12.
  26. Kaboğlu, İ. Ö. (2019). Anayasa hukuku dersleri. İmge Kitabevi.
  27. Karakoç, M., & Söylemez Karakoc, B. (2023). A Struggle to Keep Environmental Protests Above Party Politics: The Cerattepe Case. Alternatif Politika, 15(2): 264–288.
  28. Kızılkoca, B. (2016). Cerattepe’nin yeni toplumsal hareketler bağlamında incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Adana.
  29. Korkmaz, A., Ustakara, F., & Aydın, U. (2018). Dijital aktivizm bağlamında Artvin Cerattepe olayları üzerine bir içerik analizi. Araştırma Makalesi.
  30. Lyons, D. B. (2014). Civil disobedience. In J. Mandle & D. A. Reidy (Eds.), The Cambridge Rawls Lexicon (pp. 104–110). Cambridge University Press.
  31. Marcinkutė, L. (2011). The role of human rights NGOs: Human rights defenders or state sovereignty destroyers? Baltic Journal of Law & Politics, 4(2): 52–77.
  32. Mevzuat.gov.tr. 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr Merriam-Webster. Activism. https://www.merriam-webster.com/dictionary/activism
  33. Olgun, H., & Işık, V. (2017). Bir insan hakkı olarak çevre hakkı ve Türk hukukundaki yeri. Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi, 3(1): 1–20.
  34. OHCHR – Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights. Freedom of assembly and of association. https://www.ohchr.org/en/topic/freedom-assembly-and-association
  35. Özdemir, B. (2021). Toplantı ve gösteri hakkı çerçevesinde kamu etkinlikleri. Seçkin Yayıncılık.
  36. Rawls, J. (1971). A theory of justice. Harvard University Press.
  37. Rize İdare Mahkemesi. (2024, 11 Temmuz). Cerattepe bakır madeni projesine ait ÇED olumlu kararının iptali. Rize İdare Mahkemesi.
  38. Rodríguez, L. E. R. (2006). The human right to environment and the peaceful use of nuclear energy. Denver Journal of International Law and Policy, 35(1): 173–192.
  39. Ruppel, O. C. (2012). Third-generation human rights and the protection of the environment in Namibia. Potchefstroom Electronic Law Journal, 15(2): 101.
  40. Şahin, B., & Yıldız, M. (2009). Transnational advocacy networks in perspective: Democratization, human rights and NGOs in Turkey. International Relations / Uluslararası İlişkiler, 6(21): 41–65
  41. Tanör, B. (2018). Türkiye’de demokratikleşme ve anayasal haklar. Beta Yayınları.
  42. Tekeli, İ. (2005). Çevre hakkına yerelden yaklaşmak. Sivil Toplumu Geliştirme Merkezi Yayını.
  43. Thoreau, H. D. (2013). Sivil itaatsizlik (M. Olçum, Çev.). Kafekültür Yayıncılık.
  44. Tilly, C. (2004). Social movements, 1768–2004. Paradigm Publishers. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. (1982). Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması (Madde 56). Resmî Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr
  45. Üner, B. (2021). Defending nature: A comparative analysis of the Cerattepe and Kirazlı anti-mining environmental movements [Yüksek Lisans Tezi]. Boğaziçi Üniversitesi.
  46. Üner, B. (2023). Transformation of the space through grassroots activism: A comparative analysis of anti-mining movements in Turkey. Ecology, Economy and Society, 175.
  47. Üste, R. B. (2003). Yerel yönetimlerde demokratikleşme. Türk İdare Dergisi. United Nations Environment Programme (UNEP). (2018). Framework principles on human rights and the environment. https://www.unep.org/resources/policy-and-strategy/framework-principles-human-rights-and-environment
  48. United Nations Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR). (2020). Human rights and the environment. https://unsdg.un.org/sites/default/files/2020-03/Human-Rights-and-the-Environment.pdf
  49. Uzun, S. (2021). Toplantı ve gösteri hakkı bağlamında basın açıklamaları. On İki Levha Yayıncılık.
  50. Vasak, K. (1977). A 30 year struggle: The sustained efforts to give force of law to the Universal Declaration of Human Rights. UNESCO Courier.
  51. Westminster Foundation for Democracy. (2021, May 19). Guide for increasing participation in democratic environmental governance. https://www.wfd.org/what-we-do/resources/guide-increasing-participation-democratic-environmental-governance
  52. Yedekci, A. (2018). Toplumsal hareketler ve aktivizm: Türkiye’de çevre odaklı eylemler bağlamında. Sosyal Hareketler Dergisi, 22(1), 56–57.
  53. Yedekci, E. (2018). Yeni toplumsal hareketler ve bir araya gelmenin koreografisi bağlamında video aktivizm. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi.
  54. Yeşil Artvin Derneği. Etkinlikler ve eylemler. http://yesilartvindernegi.org/
  55. Yıldız, E. (2019). Anayasal haklar ve kamu düzeni arasındaki denge. Yetkin Yayınları.
  56. Yılmaz, A. (2018). Katılımcı demokrasi ve toplumsal tartışma kültürü. Beta Yayınları.
  57. Mevzuat.gov.tr. 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr Merriam-Webster. Activism. https://www.merriam-webster.com/dictionary/activism