Dergiler / Düşünce Dünyasında Türkiz / 2026 / Cilt: 17 Sayı: 1

KAZAKİSTAN’IN TERÖRİZMLE MÜCADELESİ VE BÖLGE GÜVENLİĞİNDEKİ ROLÜ

KAZAKHSTAN’S FIGHT AGAINST TERRORISM AND IT’S ROLE IN REGIONAL SECURITY

Buket Önal(KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-9075-257X
Sayfa
179–209
Yayın Tarihi
2026-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu konuda başarılı olunduğu dünya terörizm indekslerindeki ülke sıralamalarıyla da ispatlanmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Orta Asya’nın önemli bir aktörü olan Kazakistan için önceleri bir dış tehdit olarak görülen terörizmle mücadele, kendi topraklarında terör eylemleriyle karşılaşılması sonrasında öncelikli bir sorun olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Kazakistan’ın bu sorunla mücadelesinde hangi yöntemleri kullandığı ve hangi bölgesel ve uluslararası iş birlikleri yaptığı bu makalenin araştırma soruları olmakla beraber, asıl soru bu mücadelenin bölge güvenliğine katkısı olup olmadığı yönündedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu konuda başarılı olunduğu dünya terörizm indekslerindeki ülke sıralamalarıyla da ispatlanmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Bölgesel Güvenlik · Terörizm · Terörizmle Mücadele

Özet

Orta Asya’nın önemli bir aktörü olan Kazakistan için önceleri bir dış tehdit olarak görülen terörizmle mücadele, kendi topraklarında terör eylemleriyle karşılaşılması sonrasında öncelikli bir sorun olmuştur. Kazakistan’ın bu sorunla mücadelesinde hangi yöntemleri kullandığı ve hangi bölgesel ve uluslararası iş birlikleri yaptığı bu makalenin araştırma soruları olmakla beraber, asıl soru bu mücadelenin bölge güvenliğine katkısı olup olmadığı yönündedir. Bu soruların cevapları, Kazakistan'ın tarih boyunca terörle mücadelede üstlendiği tüm yasal düzenlemeleri ve iş birliklerini kapsayan, hem Kazakça hem de İngilizce çevirileri içeren birincil kaynaklar aracılığıyla araştırılmaktadır. Bu konuda başarılı olunduğu dünya terörizm indekslerindeki ülke sıralamalarıyla da ispatlanmaktadır.

Abstract

For Kazakhstan, a significant actor in Central Asia, combating terrorism, initially viewed as an external threat, has become a priority issue following the occurrence of terrorist acts on its own territory.While the methods Kazakhstan uses to combat this problem and the regional and international collaborations it engages in constitute the research questions of this article, the real question is whether this effort contributes to regional security. The answers to these questions are explored through primary sources, including both Kazakh and English translations, covering all the legal regulations and collaborations Kazakhstan has undertaken in its fight against terrorism throughout history. success in this area is also evidenced by its ranking in global terrorism indexes.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Önal, B. (2026). KAZAKİSTAN’IN TERÖRİZMLE MÜCADELESİ VE BÖLGE GÜVENLİĞİNDEKİ ROLÜ. Düşünce Dünyasında Türkiz, Cilt: 17 Sayı: 1, 179–209. https://doi.org/10.59281/turkiz.1840200

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (60)

  1. (124/2018) Қазақстан Республикасында діни экстремизм мен терроризмге қарсы іс-қимыл жөніндегі 2018 – 2022 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламаны бекіту туралы, (Kazakistan Cumhuriyeti'nde 2018-2022 Dini Aşırılıkçılık ve Terörizmle Mücadele Devlet Programının onaylanması hakkında)Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2018 жылғы 15 наурыздағы № 124 қаулысы, Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі, https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1800000124 (24.01.2025).
  2. (191-IV/2009) On Counteraction of Legitimization (Laundering) of Incomes Received by Illegal Means, and Financing of Terrorism, The Law of the Republic of Kazakhstan dated 28 August 2009 No. 191-IV., Ministry of Justice of the Republic of Kazakhstan, https://adilet.zan.kz/eng/docs/Z090000191_ (18.01.2025).
  3. (226-V/2014) Penal Code of the Republic of Kazakhstan, The Code of the Republic of Kazakhstan dated 3 July 2014 № 226-V of the Law of the Republic of Kazakhstan, Ministry of Justice of the Republic of Kazakhstan, https://adilet.zan.kz/eng/docs/K1400000226 (21.01.2025).
  4. (28-VI/2016) Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне экстремизмге және терроризмге қарсы іс-қимыл мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы, (Kazakistan Cumhuriyeti'nin aşırıcılık ve terörizmle mücadeleye ilişkin bazı mevzuat düzenlemelerine ilişkin değişiklik ve eklemeler hakkında) Қазақстан Республикасының Заңы 2016 жылғы 22 желтоқсандағы № 28-VІ ҚРЗ, Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі, https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1600000028 (19.01.2025)
  5. (31-III/2005) О противодействии экстремизму, (Aşırılıkla mücadele konusunda) Закон Республики Казахстан от 18 февраля 2005 года № 31-III (с изменениями и дополнениями по состоянию на 20.08.2024 г.), https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30004865 (17.01.2025).
  6. (407/2017) Киберқауіпсіздік тұжырымдамасын (Қазақстанның киберқалқаны) бекіту туралы, (Siber Güvenlik Konseptinin Kazakistan Siber Kalkanı onaylanması hakkında) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2017 жылғы 30 маусымдағы № 407 қаулысы, Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі, https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1700000407 (23.01.2025).
  7. (416-I/1999) Терроризмге қарсы күрес туралы, (Terörle mücadele konusunda) Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 13 шілдедегі № 416-I Заңы, Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі, https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z990000416_/history (16.01.2025).
  8. (483-IV/2011) On Religious Activities and Religious Associations, The Law of the Republic of Kazakhstan dated 11 October, 2011 No. 483-IV., Ministry of Justice of the Republic of Kazakhstan, https://adilet.zan.kz/eng/docs/Z1100000483 (18.01.2025).
  9. (51-VI/2017) On Introducing Amendments and Additions to the Constitution of the Republic of Kazakhstan, The Law of the Republic of Kazakhstan dated March 10, 2017 No. 51-VI 3PK, Ministry of Justice of the Republic of Kazakhstan, https://adilet.zan.kz/eng/docs/Z1700000051 (21.01.2025).
  10. (63-V/2013) Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне терроризмге қарсы іс-қимыл мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы, Қазақстан Республикасының 2013 жылғы 8 қаңтардағы № 63-V Заңы, (Kazakistan Cumhuriyeti'nin 8 Ocak 2013 tarihli ve 63-V sayılı Kazakistan Cumhuriyeti'nin Terörle Mücadeleye İlişkin Bazı Mevzuatına Değişiklik ve Ekler Yapılmasına Dair Kanunu) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі, https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1300000063 (18.01.2025).
  11. (648/2013) Қазақстан Республикасында діни экстремизм мен терроризмге қарсы іс-қимыл жөніндегі 2013 - 2017 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарлама туралы, Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 24 қыркүйектегі № 648 (Kazakistan Cumhuriyeti'nde 2013-2017 Yılları Arasında Dini Aşırılıkçılık ve Terörizmle Mücadele Devlet Programı Hakkında, Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı'nın 24 Eylül 2013 tarihli ve 648 sayılı Kararnamesi) Жарлығы, Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі, https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1300000648 (28.01.2025)
  12. (97-II/2000) Қазақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы, Тәжікстан Республикасы және Өзбекстан Республикасы арасындағы терроризмге, саяси және діни экстремизмге, ұлтаралық ұйымдасқан қылмысқа және Тараптардың тұрақтылығы мен қауіпсіздігіне өзге де қауіп-қатер төндіруге қарсы күрес жөніндегі бірлескен іс-қимыл туралы шартты бекіту туралы, (Kazakistan Cumhuriyeti, Kırgız Cumhuriyeti, Tacikistan Cumhuriyeti ve Özbekistan Cumhuriyeti arasında terörizm, siyasi ve dini aşırılıkçılık, ulusötesi örgütlü suç ve Tarafların istikrar ve güvenliğine yönelik diğer tehditlerle mücadele için ortak eyleme ilişkin Anlaşmanın onaylanması üzerine) Қазақстан Республикасының Заңы 2000 жылғы 9 қараша N 97-II, Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі, https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z000000097_/compare (08.02.2025).
  13. “9 Haziran - Askeri Personel ve Özel Kuvvetler Birliği Günü (9 июня - День военнослужащего и сотрудника подразделений спецназа), Министерство внутренних дел Республики Казахстан, 2022, https://www.gov.kz/memleket/entities/qriim/press/news/details/386302?lang=ru (03.02.2025). Abdrakhman (Абдрахман), Б. (2023). Экстремизм мен терорризмге қарсы күрес заман талабы (Aşırılıkçılık ve Terörizmle Mücadele Çağımızın Bir Gereğidir.), centre-tur.kz, https://centre-tur.kz/kk/maqalalar/zaiyrly-memleket/ekstremizm-men-terorrizmge-qarsy-kures-zaman-talaby-832/ (17.01.2025).
  14. Aben, D. (2019). Regional Security in Central Asia: Addressing Existing and Potential Threats and Challenges, Eurasian Research Journal, Vol. 1, No. 1, ss.51-65.
  15. About CIS ATC, The Commonwealth of Independent States Anti – Terrorism Center, https://eng.cisatc.org/132 (06.02.2025).
  16. About EAG, EAG Eurasian Group, https://eurasiangroup.org/en/about-eag (07.02.2025).
  17. About us a, UN Office of Counter-Terrorism, https://www.un.org/counterterrorism/about (08.02.2025).
  18. About us b, UN United Nations Security Council - Counter-Terrorism Committee (CTC), https://www.un.org/securitycouncil/ctc/content/about-us (08.02.2025).
  19. Altundağ, Zehra. (2016). Geçmişten Günümüze Şanghay İşbirliği Örgütü, Avrasya Etüdleri, Cilt.49, Sayı.1, ss.99-124.
  20. Asya'da Etkileşim ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı (CICA) (Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары жөніндегі кеңес (АӨСШК), Қазақстан Республикасының Қазан (РФ) қаласындағы Бас консулдығы, 2021, https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-kazan/press/news/details/253423?lang=kk&ysclid=m62c6afl9f478768179 (06.02.2025).
  21. Aşırılıkla mücadele (Экстремизмге қарсы іс-қимыл), Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі, https://www.gov.kz/memleket/entities/qriim/activities/10764?lang=kk&ysclid=lwjsowl (02.02.2025).
  22. Ayupova (Аюпова), З.К. ve diğerleri. (2021). Правовая Политика Республики Казахстан В Противодействии Терроризму И Религиозному Экстремизму, (Kazakistan Cumhuriyeti'nin Hukuki Politikası Ve Terörizm Ve Dini Aşırılıkla Mücadele) Всероссийский криминологический журнал, No.15, C.4, ss.476–483.
  23. Bugün Özel Hızlı Müdahale Birimi'nin kuruluşunun 20. yıl dönümü (Сегодня исполнилось 20 лет со дня образования специального отряда быстрого реагирования), Департамент полиции Костанайской области, 2023,https://www.gov.kz/memleket/entities/mvd-kostanay/press/news/details/524758?lang=ru (23.01.2025)
  24. C5+1 ülkelerinin liderlerinin ortak açıklaması (C5+1 елдері көшбасшыларының бірлескен мәлімдемесі), Қазақстандағы АҚШ Елшілігі мен Консулдығы, 2023, https://kz.usembassy.gov/kk/c51-leaders-joint-statement/ (07.02.2025).
  25. CICA, https://www.s-cica.org/index.php?view=page&t=about (04.02.2025).
  26. Countering Terrorism a, National Security Committee of the Republic of Kazakhstan, https://www.gov.kz/memleket/entities/knb/activities/146?lang=en&ysclid=m5ybnc3m1517976567 (01.02.2025).
  27. Countering Terrorism b, osce, https://www.osce.org/countering-terrorism (07.02.2025). Counter-Terrorism 1, Introduction to International Terrorism, United Nations Office on Drugs and Crime, Vienna, 2018, ss.1-24, https://www.unodc.org/documents/e4j/18-04932_CT_Mod_01_ebook_FINALpdf.pdf (15.01.2025).
  28. Counter-terrorism in Central Asia, UN Office of Counter-Terrorism, UN Counter-Terrorism Centre (UNCCT), https://www.un.org/counterterrorism/cct/counter-terrorism-in-central-asia (07.02.2025).
  29. Counter-terrorism in Kazakhstan: Why the death penalty is no solution, Penal Reform International, 2013, ss. 1-27, https://cdn.penalreform.org/wp-content/uploads/2013/10/Counter-terrorism-in-Kazakhstan-final.pdf (23.01.2025).
  30. Din İşleri ve Sivil Toplum Bakanlığı kuruldu (Дін істері және азаматтық қоғам министрлігі құрылды), muftyat.kz, 2016, https://www.muftyat.kz/kk/news/country/2016-09-14/8172-din-isteri-zhne-azamattyk-kogam-ministrligi-kuryld/ (03.02.2025).
  31. Duysen (Дүйсен), А. (2024). Қазақстандағы террористік актілер, (Kazakistan'daki terör eylemleri) centre-tur.kz, https://centre-tur.kz/kk/maqalalar/teris-agym/qazaqstandagy-terroristik-aktiler-864/ (16.01.2025)
  32. Global Initiative to Combat Nuclear Terrorism (GICNT), NTI, https://www.nti.org/education-center/treaties-and-regimes/global-initiative-combat-nuclear-terrorism-gicnt/ (07.02.2025).
  33. Global Issues Countering Terrorism, UN, https://www.un.org/en/global-issues/countering-terrorism (15.01.2025).
  34. Global Terrorism Index, https://www.visionofhumanity.org/maps/global-terrorism-index/#/ (08.02.2025).
  35. Güvenlik işbirliği (Қауіпсіздік жолындағы ынтымақтастық), 2024 https://baq.kz/qauipsizdik-zholyndagy-yntymaqtastyq-331925/ (06.02.2025)
  36. Hakkımızda (Біз туралы), АҚПАРАТТЫҚ-НАСИХАТТАУ ЖӘНЕ ОҢАЛТУ ОРТАЛЫҒЫ ҚОҒАМДЫҚ ҚОРЫ, https://aqniet.com/kz/ (04.02.2025).
  37. History of creation, fundamentals of activity, organizational structure, Collective Security Treaty Organization, https://en.odkb-csto.org/25years/ (07.02.2025).
  38. International Center of Cultures and Religions, astana.piramida.kz, https://astana-piramida.kz/en/center/ (05.02.2025).
  39. Karin (Қарин), Е. (.2017) Қазақстандағы терроризм қауіп-қатері, (Kazakistan'da terör tehdidi) ABAZ.KAZ, https://abai.kz/post/9087 (15.01.2025).
  40. Kaskabayeva, D. (2020). Bağımsızlık Sonrası Kazakistan’ın Uluslararası Terörizmle Mücadeledeki Tutumu: Hukuki Bir Bakış, Ankara: Astana Yayınları.
  41. Kazakhstan: Law No. 226-V, Criminal Code of the Republic of Kazakhstan, UNHRC, 2014, https://www.refworld.org/legal/legislation/natlegbod/2014/en/122797 (21.01.2025).
  42. Kazakistan Cumhuriyeti Ulusal Güvenlik Servisi'nin "A" Güvenlik Servisi'nin Hizmeti (ҚР ҰҚК "А" АМҚ қызметі), Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті, 2019, https://www.gov.kz/memleket/entities/knb/press/article/details/126?lng=kk (02.02.2025). Kazakistan Cumhuriyeti ve Özbekistan Cumhuriyeti Güvenlik Konseyleri yetkilileri arasında genişletilmiş planlı istişareler gerçekleştirildi. (Қазақстан Республикасы мен Өзбекстан Республикасы Қауіпсіздік кеңестерінің аппараттары арасында кеңейтілген жоспарлы консультациялар өттi), Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты, https://www.akorda.kz/kz/executive_office/executive_office_news/kazakstan-respublikasy-men-ozbekstan-respublikasy-kauipsizdik-kenesterinin-apparattary-arasynda-keneitilgen-zhosparly-konsultaciyalar-otti-1 (06.02.2025)
  43. Kazakistan terörle mücadele birimi "Arystan" (Казахстанское подразделение антитеррора «Арыстан»), https://zonwar.ru/spec_arms/kazahstan_alfa.html (03.02.2025)
  44. Kazakistan’da terörle mücadele yasası kabul edildi, TRT AVAZ, 2016, https://www.trtavaz.com.tr/haber/tur/avrasyadan/kazakistan-da-terorle-mucadele-yasasi-kabul-edildi/585cddd98a58c90e10ef2762?ysclid=m6e7hxjm7666996885 (23.01.2025).
  45. Kazakistan'da 7 büyük terör örgütü yasaklandı (Қазақстанда тыйым салынған 7 ірі террористік ұйым), Mail.Kz, 2017, https://mail.kz/kz/news/economic/kazakstanda-tyiym-salyngan-iri-terroristik-uiym (26.01.2025).
  46. McDermott, R. (2013). Kazakhstan Introduces New Counter-Terrorism Strategy, Eurasia Daily Monitor, Volume: 10 Issue: 66, https://jamestown.org/program/kazakhstan-introduces-new-counter-terrorism-strategy/ (19.01.2025).
  47. Omelicheva, M. Y. (2010). The Ethnic Dimension of Religious Extremism and Terrorism in Central Asia, International Political Science Review, Vol. 31, No. 2, ss.167-186.
  48. Önal, B. (2022). Yalnız Kurtlar, Ankara: Nobel Bilimsel Eserler.
  49. Rızhiçkin (Рыжичкин), Н. (t.y). Казахстанская Модель Противодействия Религиозному Экстремизму И Терроризму, (Kazakistan'ın Dini Aşırıcılık ve Terörizmle Mücadele Modeli) ss.134-149, https://www.imemo.ru/files/File/magazines/rossia_i_novay/2018_01/Ryzhichkin_134-149.pdf (17.01.2025).
  50. Semerikov, V. (t.y). KGAÖ’nün Kolektif Güvenlik Sistemi, Çeviren: Dr. Almagül İsina, TASAM, https://tasam.org/Files/Icerik/File/Valeri_SEMERYAKOV-TR_pdf_83087e36-07b3-4026-9520-92c738a761eb.pdf (08.02.2025).
  51. Sharipova, D. ve Serik Beissembayev. (2023). Causes of Violent Extremism in Central Asia: The Case of Kazakhstan, Studies in Conflict & Terrorism, 46:9, ss.1702-1724.
  52. Soliev, N. (2015). Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan, and Uzbekistan, Counter Terrorist Trends and Analyses, Vol. 7, No. 1, ss.50-57.
  53. Sorel, J.M. (2003). Some Questions About the Definition of Terrorism and the Fight Against Its Financing, EJIL, Vol. 14 No. 2, ss.365–378.
  54. Terör örgütlerinin listesi (Террористік ұйымдардың тізімі), Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитеті, 2015, https://www.gov.kz/memleket/entities/pravstat/press/article/details/17671?lang=kk&ysclid=m5yagetqkw533835991 (25.01.2025).
  55. Terrorism Index | Asia, https://tradingeconomics.com/country-list/terrorism-index?continent=asia (08.02.2025).
  56. Terrorism, Britannica, https://www.britannica.com/topic/terrorism (15.01.2025).
  57. Teslova, E. (2023). Kazakhstan removes Taliban from list of terrorist organizations, AA, https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/kazakhstan-removes-taliban-from-list-of-terrorist-organizations/3096203 (15.01.2025).
  58. The Global Initiative To Combat Nuclear Terrorism, U.S Department of State, https://2017-2021.state.gov/the-global-initiative-to-combat-nuclear-terrorism/ (08.02.2025).
  59. The list of prohibited foreign organizations in Kazakhstan, e.gov, Public services and online information 2024, https://egov.kz/cms/en/articles/religion/zaprewennye_ordanizacii (24.01.2025).
  60. UN Office on Drugs and Crime, https://www.unodc.org/unodc/en/terrorism/index.html (07.02.2025).