KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Dünya Coğrafyası ve Kalkınma Perspektifi Dergisi / 2025 / Sayı: 8

Nefes Alan Şehirler İçin Yeşil Yolculuk: Afyonkarahisar’dan Yeşilhisar’a Stratejik Ağaçlandırma Modeli

From Afyonkarahisar to Yeşilhisar: A Strategic Afforestation Model for Breathing Cities

Fatma Kafalı Yılmaz(AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-8410-6440
Sayfa
1–12
Yayın Tarihi
2025-12-22
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada, Afyonkarahisar merkez ve yakın çevresinin ağaçlandırma stratejileri için detaylandırmalar yer almasının yanı sıra il ve ilçelere bağlanan yol kenarları ile ilçelerin yer aldığı ova çevresindeki tepelik alanların Yeşilhisar kapsamında ağaçlandırılmasına yönelik genel öneriler geliştirilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Afyonkarahisar, Ege Bölgesi’nin İç Batı Anadolu bölümünde yer alır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Karasal geçiş iklimine sahip olan ve altı ilin kavşak noktasında olan Afyonkarahisar’da, kış aylarında yüksek basınç sisteminin etkili olduğu günlerde kirli hava yerleşme merkezi üzerinde yoğunlaşmakta ve hava kalitesi düşmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada, Afyonkarahisar merkez ve yakın çevresinin ağaçlandırma stratejileri için detaylandırmalar yer almasının yanı sıra il ve ilçelere bağlanan yol kenarları ile ilçelerin yer aldığı ova çevresindeki tepelik alanların Yeşilhisar kapsamında ağaçlandırılmasına yönelik genel öneriler geliştirilmiştir.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Afyonkarahisar · çevre planlaması · ağaçlandırma

Özet

Afyonkarahisar, Ege Bölgesi’nin İç Batı Anadolu bölümünde yer alır. Afyonkarahisar merkez ve ilçelerinde yerleşmelerin kurulduğu alanlar tektonik kökenli alüvyal dolgu ovası özelliğindedir. Ova arızalı bir topoğrafyaya sahip olup yüksek kütleler (Emirdağ, Kumalar, Akdağ, Ahırdağ) arasındaki çöküntü alanları (Afyonkarahisar ovası, Şuhut ovası, Sandıklı ovası, Dombayova, Çölovası, Çamurovası, Büyük Sincanlı ve Küçük Sincanlı Ovaları) ile engebeli bir görünümdedir. Karasal geçiş iklimine sahip olan ve altı ilin kavşak noktasında olan Afyonkarahisar’da, kış aylarında yüksek basınç sisteminin etkili olduğu günlerde kirli hava yerleşme merkezi üzerinde yoğunlaşmakta ve hava kalitesi düşmektedir. Nüfusun hızlı artışına karşılık ağaçlandırma ve yeşil alan çalışmalarının yetersiz olduğu şehrin, nefes alabilmesi için çeşitli tedbirlerin alınması zorunluluğu doğmaktadır. Bu tedbirlerden biri de ağaçlandırma çalışmalarıdır. Bu çalışmada, Afyonkarahisar merkez ve yakın çevresinin ağaçlandırma stratejileri için detaylandırmalar yer almasının yanı sıra il ve ilçelere bağlanan yol kenarları ile ilçelerin yer aldığı ova çevresindeki tepelik alanların Yeşilhisar kapsamında ağaçlandırılmasına yönelik genel öneriler geliştirilmiştir.

Abstract

Afyonkarahisar is located in the Inner Western Anatolia section of the Aegean Region. The settlement areas in Afyonkarahisar city center and its districts lie on tectonically formed alluvial plains. These plains have a rugged topography shaped by subsidence basins (Afyonkarahisar Plain, Şuhut Plain, Sandıklı Plain, Dombayova, Çölovası, Çamurovası, Büyük Sincanlı and Küçük Sincanlı Plains) situated between high mountain masses (Emirdağ, Kumalar, Akdağ, Ahırdağ). Afyonkarahisar, which has a transitional continental climate and lies at the crossroads of six provinces, experiences a decline in air quality during winter days dominated by high-pressure systems, as polluted air accumulates over the settlement areas. Due to rapid population growth and insufficient afforestation and green space initiatives, there is a rising need to implement measures that will improve the city’s environmental resilience. One of these measures is afforestation. This study not only elaborates afforestation strategies for the urban center and its immediate surroundings, but also offers general recommendations for afforestation of roadside corridors connecting the province to its districts and the hilly areas surrounding the plains where these districts are located, within the scope of the Yeşilhisar initiative.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yılmaz, F. K. (2025). Nefes Alan Şehirler İçin Yeşil Yolculuk: Afyonkarahisar’dan Yeşilhisar’a Stratejik Ağaçlandırma Modeli. Dünya Coğrafyası ve Kalkınma Perspektifi Dergisi, Sayı: 8, 1–12. https://doi.org/10.58606/jwgdp.1774713

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. Altunok, A., & Eskiocak, M. (2020). Trakya’da partiküler madde kirliliği ve mortalite ilişkisinin değerlendirilmesi. Turkish Journal of Public Health, 18(3), 124-132. https://doi.org/10.20518/tjph.661642
  2. Ardos, M., (1978). Afyonkarahisar Bölgesi’nin Jeomorfolojisi, İstanbul Üniversitesi Yay. No:97, İstanbul.
  3. Ardos, M. (1985). Türkiye ovalarının jeomorfolojisi (Cilt 2). Çantay Kitabevi.
  4. Bayram, H., Dörtbudak, Z., Evyapan Fişekçi, F., Kayın, M., & Bülbül, B. (2006). Hava kirliliğinin sağlığa etkileri: Dünyada, ülkemizde ve bölgemizde hava kirliliği sorunu paneli ardından. Dicle Tıp Fakültesi Dergisi, 33(2), 105–112.
  5. Darkot, B., & Tuncel, M. (1995). Ege Bölgesi coğrafyası. İstanbul Üniversitesi Yayınları, No:2365, Coğrafya Enstitüsü Yay., No:99.
  6. Dumrul, Y. (2019). Sağlık Harcamaları ve Çevre Kirliliği: Asean-5 Ülkeleri Üzerine Bir Panel Veri Analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 396–407. https://doi.org/10.21733/ibad.612184
  7. Fırat, A. S. (2006). Sağlıklı kentler projesi ve Türkiye’de uygulanabilirliği. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(2), 219–240.
  8. Gulia, S., Nagendra, S. S., Khare, M., & Khanna, I. (2014). Urban air quality management-A review. Atmospheric Pollution Research, 6(2), 286–304. https://doi.org/10.5094/apr.2015.033
  9. Güzel, Ş., & Özer, P. (2022). Türkiye’de Hava Kirliliği ve Sağlık Harcamaları. Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi, 4(2), 186–202. https://doi.org/10.55050/sarad.1138629
  10. Hauptman, M., Gaffin, J. M., Petty, C. R., Sheehan, W. J., Lai, P. S., Coull, B., Gold, D. R., & Phipatanakul, W. (2019). Proximity to major roadways and asthma symptoms in the School Inner-City Asthma Study. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 145(1), 119-126.e4. https://doi.org/10.1016/j.jaci.2019.08.038
  11. İbik, T. (2025). Ulaşım Sektörünün Hava Kirliliği ve Çevresel Sürdürülebilirlik Üzerindeki Etkisi: Akdeniz Bölgesi Örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 16(45), 324–342. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1504685
  12. Kafalı Yılmaz, F. (2009). İç Batı Anadolu Bölümü’nün iklim özellikleri ve iklim değişikliğinin tarımsal üretime etkileri. A.K.Ü. Yay. No:71.
  13. Kargıoğlu, M. (2001). Afyonkarahisar çevresi flora ve vejetasyonu, Afyonkarahisar kütüğü, Cilt 1: 49-60, Yay. No:35, Afyon Kocatepe Üniversitesi Yayınları.
  14. Khreis, H., Kelly, C., Tate, J., Parslow, R., Lucas, K., & Nieuwenhuijsen, M. (2016). Exposure to traffic-related air pollution and risk of development of childhood asthma: A systematic review and meta-analysis. Environment International, 100, 1–31. https://doi.org/10.1016/j.envint.2016.11.012
  15. Oğuz, K. (2020). Nevşehir İlinde Hava Kalitesinin ve Meteorolojik Faktörlerin Hava Kirliliği Üzerine Etkilerinin İncelenmesi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 6(2), 391–404. https://doi.org/10.21324/dacd.686052
  16. Pala, K. (2019). Bursa’da hava kirliliği ve sağlık etkileri. Marmara Bölge Temiz Hava Merkezi Müdürlüğü. https://doi.org/10.13140/rg.2.2.31857.33123
  17. Ritz, B., Yu, F., Fruin, S., Chapa, G., Shaw, G. M., & Harris, J. A. (2002). Ambient air pollution and risk of birth defects in southern California. American Journal of Epidemiology, 155(1), 17–25. https://doi.org/10.1093/aje/155.1.17
  18. Samoli, E., Aga, E., Touloumi, G., Nisiotis, K., Forsberg, B., Lefranc, A., Pekkanen, J., Wojtyniak, B., Schindler, C., Niciu, E., Brunstein, R., Fikfak, M. D., Schwartz, J., & Katsouyanni, K. (2006). Short-term effects of nitrogen dioxide on mortality: an analysis within the APHEA project. European Respiratory Journal, 27(6), 1129–1138. https://doi.org/10.1183/09031936.06.00143905
  19. Sözer, A. N., Mutluer, M., & Işık, Ş. (1993). Ege Bölgesi [Ders Notları]. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölümü.
  20. Temiz Hava Hakkı Platformu. (2024). Türkiye’nin Hava Kalitesi Karnesi: Kara Rapor 2024. https://www.temizhavahakki.org/wp-content/uploads/2023/03/KaraRapor_v6.pdf
  21. World Health Organization. (1999). Environmental health criteria 213: Carbon monoxide (2nd ed.). WHO.
  22. World Health Organization. (2021). WHO global air quality guidelines: Particulate matter (PM₂.₅ and PM₁₀), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon monoxide. WHO