Dergiler / Doğu Dilleri Dergisi / 2025 / Cilt: 10 Sayı: 3

DİLSEL NEZAKET Mİ, KÜLTÜREL BASKI MI? ÇİNCE VE TÜRKÇEDE CİNSELLİK TEMALI ÖRTMECE SÖZLERİN KULLANIMI

LINGUISTIC POLITENESS OR CULTURAL CONSTRAINT? THE USE OF SEXUALITY-RELATED EUPHEMISMS IN CHINESE AND TURKISH

Canan Candan Kanar(KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ, YABANCI DİLLER YÜKSEKOKULU)0000-0003-0741-8488
Sayfa
316–354
Yayın Tarihi
2025-12-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, cinsellik temalı örtmece sözlerin hem Çincede hem de Türkçede yaygın biçimde kullanıldığını, bu yaygınlığın her iki kültürde de ahlaki ve toplumsal değerlere verilen önemin bir sonucu olarak ortaya çıktığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Gündelik yaşamda sözlü ya da yazılı iletişim sürecinde bireyler, çeşitli nedenlerle ifade güçlüğü yaşayabilmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu bağlamda örtmece sözler hem toplumsal normlara uyumu hem de iletişimde nezaketi sağlamak amacıyla kullanılan önemli bir dil stratejisi olarak karşımıza çıkmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, cinsellik temalı örtmece sözlerin hem Çincede hem de Türkçede yaygın biçimde kullanıldığını, bu yaygınlığın her iki kültürde de ahlaki ve toplumsal değerlere verilen önemin bir sonucu olarak ortaya çıktığını göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Çince örtmece söz · cinsellik · cinsel ilişki

Özet

Gündelik yaşamda sözlü ya da yazılı iletişim sürecinde bireyler, çeşitli nedenlerle ifade güçlüğü yaşayabilmektedir. Bu güçlük, kimi zaman konuşmacının dile getirmekte zorlandığı, kimi zaman da dinleyicinin duymaktan rahatsızlık duyduğu konularda belirginleşmektedir. Cinsellik, cinsel ilişki ve cinsel organlara ilişkin ifadeler, çoğu toplumda olduğu gibi Çin toplumunda da hassas kabul edilen ve doğrudan dile getirilmesi uygun görülmeyen temalar arasında yer almaktadır. Bu bağlamda örtmece sözler hem toplumsal normlara uyumu hem de iletişimde nezaketi sağlamak amacıyla kullanılan önemli bir dil stratejisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışma, Çincede cinsellik, cinsel ilişki ve cinsel organ temalı örtmece sözleri dilbilimsel ve kültürel bir perspektiften incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, örtmece sözlerin anlamsal özellikleri betimsel analiz yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, Türkçedeki benzer örtmece kullanımlarıyla kısa bir karşılaştırma yapılarak iki farklı dildeki ahlaki ve kültürel yansımalar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Elde edilen bulgular, cinsellik temalı örtmece sözlerin hem Çincede hem de Türkçede yaygın biçimde kullanıldığını, bu yaygınlığın her iki kültürde de ahlaki ve toplumsal değerlere verilen önemin bir sonucu olarak ortaya çıktığını göstermektedir. Araştırmanın kapsamı, birincil kaynak olarak Çince örtmece sözlere ilişkin sözlüklerde yer alan ifadelerle sınırlandırılmış olup, kullanılan kaynaklar çalışmanın giriş bölümünde ayrıntılı olarak tanıtılmıştır.

Abstract

In daily life, individuals may experience difficulties in verbal or written communication for various reasons. Such difficulties often become apparent in situations where the speaker feels uncomfortable expressing certain ideas, or where the listener may find the topic disturbing. Expressions related to sexuality, sexual intercourse and sexual organs are among the most sensitive topics, not only in Chinese society but also in many other cultures, and are generally considered inappropriate to mention directly. In this context, euphemisms emerge as an important linguistic strategy used both to conform to social norms and to maintain politeness in communication. This study aims to examine Chinese euphemisms related to sexuality, sexual intercourse and sexual organs from both linguistic and cultural perspectives. The semantic features of these euphemisms were analyzed using a descriptive analysis method. In addition, by briefly comparing similar euphemistic expressions in Turkish, the study sought to reveal the moral and cultural reflections present in both languages. The findings indicate that euphemisms concerning sexuality are widely used in both Chinese and Turkish, and that this prevalence stems from the importance attached to moral and social values in both cultures. The scope of the research is limited to expressions found in Chinese euphemism dictionaries as primary sources, which are introduced in detail in the introduction section.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kanar, C. C. (2025). DİLSEL NEZAKET Mİ, KÜLTÜREL BASKI MI? ÇİNCE VE TÜRKÇEDE CİNSELLİK TEMALI ÖRTMECE SÖZLERİN KULLANIMI. Doğu Dilleri Dergisi, Cilt: 10 Sayı: 3, 316–354. https://doi.org/10.61134/audodilder.1822661

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (27)

  1. Aksoy Derya, Y., Timur Taşhan, S., Uçar, T., Karaaslan, T., & Tunç, Ö. A. (2017). Toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumların cinsel tabulara etkisi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(1), s. 1-8. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gumussagbil/issue/32271/358511 (Erişim tarihi: Mart 29, 2024)
  2. Aslan, S. (2019). Derleme süzlüğündeki örtmece kelimeler üzerine bir inceleme [Yayınlanmamış yüksel lisans tezi]. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
  3. Ateş, F. (2017). Âşık Veysel'in şiirlerinde örtmece ifadeler/ güzel adlandırmalar. Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 1(9), 144-164. https://dergipark.org.tr/tr/pub/turuk/issue/42734/517036 (Erişim tarihi: Eylül 26, 2022)
  4. Bayram, A. (2013). Çince standart sözlük. Fono Yayınları. Bu zhengdang guanxi. (t.y.). 不正当关系什么意思? (Yasadışı ilişkinin anlamı nedir?). İçinde Wenku. https://wenku.baidu.com/view/f2f023215bfafab069dc5022aaea998fcd22406c.html?_wkts_=1710158635087&bdQuery=不正当关系 什么意思? %3F&needWelcomeRecommand=1 (Erişim tarihi: Mart 11, 2024)
  5. Candan Kanar, C. (2024). Türkçe ve Çincede yer alan örtmece sözlerin dil bilimi açısından karşılaştırılmalı analizi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Disiplinlerarası Asya Çalışmaları Anabilim Dalı, Kayseri.
  6. Çiftoğlu Çabuk, A. (2015). Türkçede örtmece sözlerin oluşum yolları. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(5), 136-160. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mjss/issue/40500/485202 (Erişim tarihi: Nisan 15, 2019)
  7. Demirci, K. (2008). Örtmece (euphemism) kavramı üzerine. Millî Folklor (77), 21-34. https://www.millifolklor.com/PdfViewer.aspx?Sayi=77&Sayfa=18 (Erişim tarihi: Nisan 15, 2021)
  8. Huanghua gui nü (t.y.).黄花闺女 (Sarı çiçekli kız). İçinde Baidu Hanyü. https://hanyu.baidu.com/zici/s?from=aladdin&query=采花大盗%20什么意思%3F&smpid=&srcid=51368&wd=采花大盗 (Erişim tarihi: Mart 11, 2024)
  9. İmre, H. (2020). Güzellik ve sosyal konum göstergesi olarak lotus ayak ve ayakkabı. Uluslararası Disiplinlerarası Ve Kültürlerarası Sanat, 5(11), 85-102. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijiia/issue/62975/954873 (Erişim tarihi: Mart 26, 2023)
  10. Lee, C. & Tung, Y. (2016). The “golden lotuses”: bound feet. Hong Kong Medical Journal, 22(1), 90 91. https://www.hkmj.org/abstracts/v22n1/90.htm?utm_source (Erişim tarihi: Kasım 9, 2025)
  11. Li, J. H. (2021). Shèhuì yǔyán xué shìjiǎo xià de hànyǔ wěiwǎn yǔ yánjiū (社会语言学视角下的汉语委婉语研究) (Sosyodilbilim perspektifinden Çin örtmeceleri üzerine araştırma). Xiangtan University Press.
  12. Luo, W., & Yu, J. (2022). Sexual infidelity among the married in China. Chinese Journal of Sociology, 8(3), 374-397. https://doi.org/10.1177/2057150X221108574
  13. Mian hua wo liu shenme yisi. (t.y.). 眠花卧柳什么意思? (Mian hua wo liu ne demek?). İçinde Baidu Hanyü. https://hanyu.baidu.com/zici/s?from=aladdin&query=眠花卧柳%20什么意思%3F&smpid=&srcid=51368&wd=眠花卧柳 (Erişim tarihi: Mart 11, 2024)
  14. Ospanova, G. (2014). Türkiye Türkçesinde örtmeceler [Yayımlanmamış doktora tezi]. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  15. Paton, S. (2008). A dictionary of Chinese characters accessed by phonetics. Routledge Press.
  16. Ruiqin, L., Shuqin, H., & Hong, Z. (Dü). (2016). Yīnghàn wěiwǎn yǔ duìbǐ yánjiū (英汉委婉语对比研究) (İngilizce Çince örtmece sözler üzerine araştırma). Ningxia People's Publishing House.
  17. Shan, G. K. (2022). Luán wèishéme jiào luán, fèng wèishéme jiào fèng, luán hé fèng dàodǐ yǒu shé me qūbié? (鸾为什么叫鸾,凤为什么叫凤,鸾和凤到底有什么区别?)( Luan'a neden Luan deniyor? Feng'e neden Feng deniyor? Luan ve Feng arasındaki fark nedir?). Baidu. https://baijiahao.baidu.com/s?id=1722843070218872490&wfr=spider&for=pc (Erişim tarihi: Mart 13, 2024)
  18. Tang, F. (2008). Cóng měixué yǔyán xué de shìjiǎo kàn yīnghàn wěiwǎn yǔ (从美学语言学的视角看英汉委婉语) (Estetik dilbilim perspektifinden İngilizce-Çince örtmece sözler). Journal of Hefei Teachers College, 26(1). https://www.cqvip.com/qk/97202a/20081/26626119.html (Erişim tarihi: Eylül 10, 2020)
  19. Torun, F., Torun, S. D., & Özaydın, A. (2011). Erkeklerde cinsel mitlere inanma oranları ve mitlere inanmayı etkileyen faktörler. Düşünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi, 24(1), s. 24-31. https://doi:10.5350/DAJPN2011240103
  20. Türk Dil Kurumu. (t.y.). Libido. İçinde Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr/ (Erişim tarihi: Nisan 13, 2023)
  21. Türk Dil Kurumu. (t.y). Metres. İçinde Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr/ (Erişim tarihi: Mart 29, 2024)
  22. Wang, Y. J. (Dü). (2005). Shíyòng wěiwǎn yǔ cídiǎn (实用委婉语词典) (Pratik örtmece sözler sözlüğü). Shanghai Dictionary Publishing House.
  23. Wang, Y. J. (Dü.). (2011). Wěiwǎn yǔ yìngyòng cídiǎn (委婉语应用辞典) (Uygulamalı örtmece söz sözlüğü). Shanghai Dictionary Publishing House.
  24. Wang, X. M. (2013). Hàn yīngyǔ zhòng shēnghuó wěiwǎn yǔ de yìtóng-yǐ měijù “shēnghuó dà bàozhà” wéi lì (汉英语中生活委婉语的异同-以美剧《生活大爆炸》为例) (Çince ve ingilizce’deki yaşam örtmecelerinin benzerlikleri ve farklılıkları- Amerikan draması “Hayatın büyük patlaması” örneği). Journal of Fuyang Vocational and Technical College, 24(2), 60-63. https://wenku.baidu.com/view/23e7406b5a8102d276a22fdc?bfetype=new&_wkts_=1698315913874 (Erişim tarihi: Şubat 15, 2020)
  25. Yang Ru, Y. (2019). The comparison of Chinese and Vietnamese euphemisms and the interaction of teaching and learning in Vietnam [Yayımlanmamış doktora tezi]. Yangzhou University
  26. Zhou, Z. Q., & Zhou, Y. T. (Dü.). (2008). Tǔ'ěrqí yǔ Hànyǔ cídiǎn. (土耳其语汉语词典) (Türkçe-Çince sözlük). Beijing: Commercial Press.
  27. Çiftoğlu Çabuk, A. (2015). Türkçede örtmece sözlerin oluşum yolları. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(5), 136-160. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mjss/issue/40500/485202 (Erişim tarihi: Nisan 15, 2019)