Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular, FTB'nin çevresel sürdürülebilirlik boyutunda enerji ve su tüketimini izlenebilir kıldığını, sosyal sürdürülebilirlik boyutunda çalışanlara eşit hizmet sunumunu desteklediğini, ekonomik sürdürülebilirlik boyutunda ise kaynakların daha etkin ve şeffaf yönetilmesine katkı sağladığını ortaya koymaktadır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Ekonomik faaliyetlerin çevresel ve sosyal etkilerinin giderek daha fazla ön plana çıktığı günümüzde, işletmelerin rekabet avantajı elde edebilmek ve paydaş beklentilerini karşılayabilmek için faaliyetlerini sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda şekillendirmesi zorunlu hâle gelmiş; bu bağlamda faaliyet tabanlı bütçelemenin (FTB) yalnızca maliyet kontrolü ve kaynak tahsisi açısından değil, çevresel, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirlik boyutlarıyla olan etkileşimi açısından da incelenmesi önem kazanmıştır. Bu çalışmanın amacı, faaliyet tabanlı bütçeleme (FTB) yaklaşımının işletmede sürdürülebilirlik hedefleriyle olan uyumunu ortaya koymak ve bu yaklaşımın çevresel, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirlik boyutlarına katkı düzeyini analiz etmektir. Bu doğrultuda, Türkiye'de faaliyet gösteren, 500'den fazla çalışana ve aylık 100.000 panelin üzerinde üretim kapasitesine sahip orta ölçekli bir solar üretim işletmesinde nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; iç dokümanlar, bütçe tabloları, maliyet raporları ve yarı yapılandırılmış mülakatlar aracılığıyla veri toplanmıştır. FTB modeli; ortak tüketimler, destek faaliyet merkezleri ve mamule yönelik faaliyetler olmak üzere üç aşamada kurgulanmıştır. Bulgular, FTB'nin çevresel sürdürülebilirlik boyutunda enerji ve su tüketimini izlenebilir kıldığını, sosyal sürdürülebilirlik boyutunda çalışanlara eşit hizmet sunumunu desteklediğini, ekonomik sürdürülebilirlik boyutunda ise kaynakların daha etkin ve şeffaf yönetilmesine katkı sağladığını ortaya koymaktadır. Bu bulgularla çalışma, FTB'yi yalnızca bir maliyet kontrol aracı olarak değil, sürdürülebilir işletme yönetimini destekleyen stratejik bir yönetim sistemi olarak konumlandırarak literatüre ve uygulamaya katkı sunmaktadır.
Abstract
As the environmental and social impacts of economic activities become increasingly prominent, businesses must align their operations with sustainability principles in order to gain a competitive advantage and meet stakeholder expectations. In this context, activity-based budgeting (ABB) should be examined not only as a cost-control and resource-allocation tool but also in relation to environmental, social, and economic sustainability dimensions. The aim of this study is to examine how the activity-based budgeting (ABB) approach aligns with sustainability goals in a business and contributes to environmental, social, and economic sustainability dimensions. Accordingly, a qualitative research method was adopted in a medium-sized solar panel manufacturing company operating in Türkiye, with more than 500 employees and a production capacity of over 100,000 panels per month; data were collected through internal documents, budget tables, cost reports, and semi-structured interviews. The ABB model was structured in three stages: shared resource consumption, support activity centers, and product-related activities. The findings indicates that ABB enables the traceability of energy and water consumption in the environmental sustainability dimension, supports equal service delivery to employees in the social sustainability dimension, and contributes to more efficient and transparent resource management in the economic sustainability dimension. With these findings, the study contributes to the literature and practice by positioning ABB not only as a cost control tool but also as a strategic management system supporting sustainable business management.