KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Current Research and Reviews in Psychology and Psychiatry / 2025 / Cilt: 5 Sayı: 2

Dışavurumcu Sanat Terapinin Üst Bilişsel Süreçlere ve Benlik Saygısına Etkisi

The Effect of Expressive Art Therapy on Metacognitive Processes and Self-Esteem

Aslı Aktümen(İSTANBUL GELİŞİM ÜNİVERSİTESİ)0009-0004-8104-6357
Gizem Ucuz Torunoğlu(OKAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-1148-3680
Zehra Nur Kurtoğlu(İSTANBUL GELİŞİM ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-1187-2969
Sayfa
66–74
Yayın Tarihi
2025-12-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular Analiz sonuçları, katılımcıların psikolojik belirti düzeyleri ve benlik saygısı puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir değişim ortaya koymamıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç Bu araştırmanın temel amacı, dışavurumcu sanat terapisi uygulamalarının bireylerin ruhsal belirti düzeyleri, benlik saygısı ve üst bilişsel süreçler üzerindeki etkilerini çok yönlü olarak incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma kapsamında, Bursa Psikoterapi Merkezi’ne başvuran 12 yetişkin gönüllü katılımcı ile çalışılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular Analiz sonuçları, katılımcıların psikolojik belirti düzeyleri ve benlik saygısı puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir değişim ortaya koymamıştır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:dışavurumcu sanat terapi · benlik saygısı · üst biliş

Özet

Amaç Bu araştırmanın temel amacı, dışavurumcu sanat terapisi uygulamalarının bireylerin ruhsal belirti düzeyleri, benlik saygısı ve üst bilişsel süreçler üzerindeki etkilerini çok yönlü olarak incelemektir. Yöntem Çalışma, deneysel bir desen olan tek grup ön test–son test modeli temel alınarak yürütülmüştür. Araştırma kapsamında, Bursa Psikoterapi Merkezi’ne başvuran 12 yetişkin gönüllü katılımcı ile çalışılmıştır. Katılımcılara, her biri 90 dakika süren toplam 12 oturumdan oluşan bir dışavurumcu sanat terapisi programı uygulanmıştır. Söz konusu program; drama, resim ve müzik terapisi gibi yaratıcı sanat tekniklerini içermektedir ve bireylerin duygusal ifade, farkındalık ve içgörü geliştirme becerilerini desteklemeyi amaçlamaktadır. Veri toplama sürecinde Kısa Semptom Envanteri (KSE), Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RBSÖ) ve Üst Biliş-30 Ölçeği (ÜBÖ-30) kullanılmıştır. Elde edilen veriler, ön test ve son test sonuçlarının karşılaştırılmasına olanak sağlayan Paired Sample T-Test ile analiz edilmiştir. Bulgular Analiz sonuçları, katılımcıların psikolojik belirti düzeyleri ve benlik saygısı puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir değişim ortaya koymamıştır. Ancak Üst Biliş-30 Ölçeği'nin "Düşünceleri Kontrol Etme İhtiyacı" alt boyutunda anlamlı bir azalma gözlemlenmiştir. Bu bulgu, sanat temelli terapötik müdahalelerin bireylerin zihinsel süreçler üzerindeki kontrol gereksinimini azaltmada etkili olabileceğine işaret etmektedir. Sonuç Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, dışavurumcu sanat terapisinin özellikle üst bilişsel süreçlere olumlu katkılar sağlayabileceği, ancak ruhsal belirti düzeyleri ve benlik saygısı üzerinde kısa vadede sınırlı etki yarattığı söylenebilir. Bu çalışma, sanat terapisi müdahalelerinin bilişsel süreçler üzerindeki etkilerini daha ayrıntılı araştırmak isteyen ileriki çalışmalar için öncü bir kaynak olma potansiyeli taşımaktadır.

Abstract

The primary aim of this study is to examine the effects of expressive art therapy practices on individuals’ levels of psychological symptoms, self-esteem, and metacognitive processes in a comprehensive manner. The study was conducted based on a single-group pre-test–post-test experimental design. The research sample consisted of 12 adult volunteer participants who applied to the Bursa Psychotherapy Center. Each participant attended a 12-session expressive art therapy program, with each session lasting approximately 90 minutes. The program incorporated creative art techniques such as drama, painting, and music therapy, and aimed to support individuals in expressing emotions, enhancing self-awareness, and developing insight. During the data collection process, the Brief Symptom Inventory (BSI), the Rosenberg Self-Esteem Scale (RSES), and the Metacognition Questionnaire-30 (MCQ-30) were administered. The collected data were analyzed using the Paired Sample T-Test to compare pre-test and post-test results. The analysis revealed no statistically significant changes in participants’ psychological symptom levels or self-esteem scores. However, a significant decrease was observed in the “Need to Control Thoughts” subscale of the Metacognition Questionnaire. This finding suggests that art-based therapeutic interventions may be effective in reducing the need for mental control. In conclusion, while expressive art therapy appears to provide positive contributions to metacognitive processes, its short-term effects on psychological symptom levels and self-esteem seem to be limited. This study has the potential to serve as a pioneering source for future research focusing on the cognitive impacts of art therapy interventions.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Aktümen, A., Torunoğlu, G. U., Kurtoğlu, Z. N. (2025). Dışavurumcu Sanat Terapinin Üst Bilişsel Süreçlere ve Benlik Saygısına Etkisi. Current Research and Reviews in Psychology and Psychiatry, Cilt: 5 Sayı: 2, 66–74. https://doi.org/10.65127/crrpp.1696089

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (50)

  1. Adar, K. ve Akoğlu, B. (2024). Yetişkinlerde sanatla terapi teknikleri ile yapılan grup uygulamasının ruhsal belirtiler, psikolojik iyi oluş ve bilişsel esneklik üzerine etkisi. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences (JOSHAS), 9(68), 3558-3568.
  2. Akhan, L. U. (2012). Psikopatolojik sanat ve psikiyatrik tedavide sanatın kullanılışı. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 2, 132-135.
  3. Bal, F. ve Tuna, F. (2021). Sanatsal etkinliklerle uğraşan yetişkinlerde yaşam kalitesi, umutsuzluk ve benlik saygısının incelenmesi. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 9(28), 1-20.
  4. Baral, S., Soni, K., Bhaduri, A., Tiwari, V., Sunil, T. ve Bandyopadhyay, S. (2024). Role of art therapy in mental health rehabilitation: Evidence from clinical interventions. African Journal of Biomedical Research, 27(3), 1187-1193.
  5. Bar-Sela, G., Atid, L., Danos, S., Gabay, N. ve Epelbaum, R. (2007). Art therapy improved depression and influenced fatigue levels in cancer patients on chemotherapy. Psycho-Oncology, 16(11), 980-984. https://doi.org/10.1002/pon.1175
  6. Bostancıoğlu, B. ve Kahraman, M. E. (2017). Sanat terapisi yönteminin ve tekniklerinin sağlık-iyileştirme gücü üzerindeki etkisi. Beykoz Akademi Dergisi, 5(2), 150-162.
  7. Brown, J. D. ve Marshall, M. A. (2006). The three faces of self-esteem. M. H. Kernis (Ed.), Self-esteem issues and answers: A sourcebook of current perspectives (s. 4-9) içinde. Psychology Press.
  8. Cartwright-Hatton, S. ve Wells, A. (1997). Beliefs about worry and intrusions: The Meta-Cognitions Questionnaire and its correlates. Journal of Anxiety Disorders, 11(3), 279-296. https://doi.org/10.1016/S0887-6185(97)00011-X
  9. Case, C. ve Dalley, T. (2014). The handbook of art therapy (3d Ed.). Routledge.
  10. Crawford, M. J. ve Patterson, S. (2007). Arts therapies for people with schizophrenia: An emerging evidence base. Evidence-Based Mental Health, 10(3), 69-70. https://doi.org/10.1136/ebmh.10.3.69
  11. Çatay, Z. (2013). Beden ve ben arasında dokunan ağ: Dans/hareket terapisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Bilgi Üniversitesi.
  12. Çelikbaş, E. Ö. (2019). Dışavurumcu sanat terapisi. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(1), 20-37.
  13. Çuhadaroğlu, F. (1986). Adolesanlarda benlik saygısı [Yayımlanmamış uzmanlık tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  14. Dalton, T. A. ve Krout, R. E. (2005). Development of the grief process scale through music therapy songwriting with bereaved adolescents. The Arts in Psychotherapy, 32(2), 131-143. https://doi.org/10.1016/j.aip.2004.09.003
  15. Demir, V. (2017). Dışavurumcu sanat terapisinin psikolojik belirtiler ile bilişsel işlevlere etkisi. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 7(13), 575-598.
  16. Derogatis, L. R. (1992). SCL-90-R: Administration, scoring & procedures manual-II (revised). Clinical Psychometric Research.
  17. Dieterich-Hartwell, R. (2017). Dance/movement therapy in the treatment of posttraumatic stress: A reference model. The Arts in Psychotherapy, 54, 38-46. https://doi.org/10.1016/j.aip.2017.01.004
  18. Dunlosky, J. ve Metcalfe, J. (2008). Metacognition. SAGE.
  19. Franklin, M. (1999). Becoming a student of oneself: Activating the witness in meditation, art, and supervision. American Journal of Art Therapy, 38(1), 2-11.
  20. Göktepe, A. K. (2015). Sanat terapi. Hiperlink.
  21. Grönlund, E., Renck, B. ve Weibull, J. (2005). Dance/movement therapy as an alternative treatment for young boys diagnosed as ADHD: A pilot study. American Journal of Dance Therapy, 27(2), 63-85. https://doi.org/10.1007/s10465-005-9000-1
  22. Haeyen, S. (2018). Effects of art therapy: A systematic review. The Arts in Psychotherapy, 59, 1-11. https://doi.org/10.1016/j.aip.2017.10.004
  23. Hartz, L. ve Thick, L. (2005). Art therapy strategies to raise self-esteem in female juvenile offenders: A comparison of art psychotherapy and art as therapy approaches. Art Therapy, 22(2), 70-80. https://doi.org/10.1080/07421656.2005.10129403
  24. Heimpel, S. A., Wood, J. V., Marshall, M. A. ve Brown, J. D. (2002). Do people with low self-esteem really want to feel better? Self-esteem differences in motivation to repair negative moods. Journal of Personality and Social Psychology, 82(1), 128-147. https://doi.org/10.1037/0022-3514.82.1.128
  25. Holeva, V., Tarrier, N. ve Wells, A. (2001). Prevalence and predictors of acute stress disorder and PTSD following road traffic accidents: Thought control strategies and social support. Behaviour Therapy, 32(1), 65-83. https://doi.org/10.1016/S0005-7894(01)80044-7
  26. Irak, M. (2012). Üstbiliş ve benlik saygısının benlik hakkındaki inançlar üzerine etkisi. Türk Psikoloji Dergisi, 27, 35-46.
  27. Kaimal, G., Ray, K. ve Muniz, J. (2016). Reduction of cortisol levels and participants’ responses following art making. Art Therapy, 33(2), 74-80. https://doi.org/10.1080/07421656.2016.1166832
  28. Kaplan, F. (2000). Art, science and art therapy: Repainting the picture. Jessica Kingsley Publishers.
  29. Karahasanoğlu, S. ve Çevirme, C. (2020). Müzikle tedavide yöntemler: Davranışsal ve yaratıcı terapi, serbest doğaçlama. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(69), 591-606.
  30. Karakelle, S. ve Saraç, S. (2010). Üstbiliş hakkında bir gözden geçirme: Üstbiliş çalışmaları mı yoksa üstbilişsel yaklaşım mı? Türk Psikoloji Yazıları, 13, 45-60.
  31. Kohut, H. (1971). The analysis of the self. International Universities Press.
  32. Lusebrink, V. B. (2004). Art therapy and the brain: An attempt to understand the underlying processes of art expression in therapy. Art Therapy, 21(3), 125-136. https://doi.org/10.1080/07421656.2004.10129496
  33. Malchiodi, C. A. (2005). Art therapy. C. A. Malchiodi (Ed.), Expressive therapies (s. 16-45) içinde. Guilford Press.
  34. Malchiodi, C. A. (Ed.). (2011). Handbook of art therapy. Guilford Press.
  35. Moon, B. (2007). The role of metaphor in art therapy: Theory, method, and experience. Charles C Thomas.
  36. Nainis, N., Paice, J. A., Ratner, J., Wirth, J. H., Lai, J. ve Shott, S. (2006). Relieving symptoms in cancer: Innovative use of art therapy. Journal of Pain and Symptom Management, 31(2), 162-169. https://doi.org/10.1016/j.jpainsymman.2005.07.006
  37. Orth, U. ve Robins, R. W. (2014). The development of self-esteem. Current Directions in Psychological Science, 23(5), 301-307. https://doi.org/10.1177/0963721414547414
  38. Roghanchi, M., Mohamad, A. R., Mey, S. C., Momeni, K. M. ve Golmohamadian, M. (2013). The effect of integrating rational emotive behavior therapy and art therapy on self-esteem and resilience. The Arts in Psychotherapy, 40(2), 179-184. https://doi.org/10.1016/j.aip.2012.12.010
  39. Rosenberg, M. (1965). Society and the adolescent self-image. Princeton University Press.
  40. Rubin, J. A. (2015). Psychoanalytic art therapy. D. E. Gussak ve M. L. Rosal (Eds.), The Wiley handbook of art therapy (s. 26-36) içinde. Wiley-Blackwell.
  41. Sandel, S. L., Judge, J. O., Landry, N., Faria, L., Ouellette, R. ve Majczak, M. (2005). Dance and movement program improves quality-of-life measures in breast cancer survivors. Cancer Nursing, 28(4), 301-309. https://doi.org/10.1097/00002820-200507000-00011
  42. Sheets-Johnstone, M. (2010). Why is movement therapeutic? American Journal of Dance Therapy, 32(1), 2-15. https://doi.org/10.1007/s10465-010-9098-3
  43. Slayton, D., D’Archer, J. ve Kaplan, F. (2010). Outcome studies on the efficacy of art therapy: A review of findings. Art Therapy, 27(3), 108-118. https://doi.org/10.1080/07421656.2010.10129660
  44. Smart, L. M., Peters, J. R. ve Baer, R. A. (2015). Development and validation of a measure of self-critical rumination. Assessment, 22(1), 1-12. https://doi.org/10.1177/1073191114539381
  45. Suzuki, M., Kanamori, M., Watanabe, M., Nagasawa, S., Kojima, E. ve Ooshiro, H. (2004). Behavioral and endocrinological evaluation of music therapy for elderly patients with dementia. Nursing & Health Sciences, 6(1), 11-18. https://doi.org/10.1111/j.1442-2018.2003.00170.x
  46. Şahin, H. N., Batıgün, D. A. ve Uğurtaş, S. (2002). Kısa Semptom Envanteri (KSE): Ergenler için kullanımının geçerlik, güvenilirlik ve faktör yapısı. Türk Psikiyatri Dergisi, 13(2), 125-135.
  47. Tosun, A. ve Irak, M. (2008). Üstbiliş Ölçeği-30’un Türkçe uyarlaması, geçerliği, güvenirliği, kaygı ve obsesif-kompülsif belirtilerle ilişkisi. Türk Psikiyatri Dergisi, 19, 1-8.
  48. van der Vennet, R. ve Serice, S. (2012). Can coloring mandalas reduce anxiety? A replication study. Art Therapy, 29(2), 87-92. https://doi.org/10.1080/07421656.2012.680047
  49. Wells, A. (2009). Metacognitive therapy for anxiety and depression. Guilford Press.
  50. Withdrow, R. (2004). The use of color in art therapy. Journal of Humanistic Counseling, Education and Development, 43(1), 33-40. https://doi.org/10.1002/j.2164-490X.2004.tb00005.x