Dergiler / Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi / 2025 / Cilt: 65 Sayı: 2

VAROLUŞÇU FELSEFE AÇISINDAN J. ORTEGA Y. GASSET’İN EĞİTİM ANLAYIŞI

J. ORTEGA Y. GASSET'S UNDERSTANDING OF EDUCATION IN TERMS OF EXISTENTIALlST PHILOSOPHY

Nilüfer Karadağ(MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI)0000-0002-4658-2494
Sayfa
1172–1200
Yayın Tarihi
2025-12-21
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu sayede kitle insanı meselesi çözümlenebilir hale gelebilir ve eğitimin verimliliği arttıkça kültürünü koruyan, alanının uzmanı, aydın insan modeli oluşabilir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı dünyanın hiçbir zaman yadsıyamayacağı, var olan tüm medeniyetleri hâlihazırda etkileyen ve her zaman etkileyecek olan eğitim problemine Gasset açısından değinmek, eğitimi varoluşçu perspektiften ele alarak uygulanan eğitim sistemlerinin sorunlarını tespit edip iyileştirmek için çözüm önerisi sunmaktır. 20. yüzyılın önemli varoluşçu filozoflardan biri olan J.
📊
Temel Bulgular & Veri:Gasset (1883-1955) iç savaş yaşayan İspanya’da doğmuş ve orada yaşamını yitirmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu sayede kitle insanı meselesi çözümlenebilir hale gelebilir ve eğitimin verimliliği arttıkça kültürünü koruyan, alanının uzmanı, aydın insan modeli oluşabilir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Gasset · varoluşçuluk · eğitim felsefesi

Özet

Bu çalışmanın amacı dünyanın hiçbir zaman yadsıyamayacağı, var olan tüm medeniyetleri hâlihazırda etkileyen ve her zaman etkileyecek olan eğitim problemine Gasset açısından değinmek, eğitimi varoluşçu perspektiften ele alarak uygulanan eğitim sistemlerinin sorunlarını tespit edip iyileştirmek için çözüm önerisi sunmaktır. 20. yüzyılın önemli varoluşçu filozoflardan biri olan J. Ortega Y. Gasset (1883-1955) iç savaş yaşayan İspanya’da doğmuş ve orada yaşamını yitirmiştir. İspanya’nın içinde bulunduğu koşullardan etkilenen Gasset, modern dünyanın insan üzerinde yarattığı olumsuz etkileri görmüş, bu konuda çözüm üretmeye çalışmış ve eğitim söz konusu olduğunda aydın sınıfın ne kadar etkili olduğunu vurgulamıştır. Gasset’e göre eğitimin başlıca unsurları öğretmen, öğrenci ve bilgidir. Tarihsel süreçte uygulanmış eğitim modellerinin çoğunda öğretmen ve bilgi ön plana alınmıştır. Günümüzde eğitimin kalitesinin arttırılması isteniyorsa öğretmen ve bilgi odaklı olmaktan çıkmalı öğrenci merkeze alınmalıdır. Bu sebeple müfredattaki güncelleştirmeler de oldukça önemlidir. Eğitimde öğrenci merkeze alındığında kendi ilgi ve yeteneklerinin farkında olan bir nesil yetiştirilebilir. Gasset, bilimin ilerlemesi, teknolojinin gelişmesi, sanayileşmenin artmasıyla birlikte problematikleşen kitle kültürünün olumsuz sonuçlarından biri olan çıkan eğitimde bunalım sorununa bir çözüm olarak nitelikli aydınlar yetiştirilmesinin önemine vurgu yapmakta ve özellikle üniversitelere önemli görevler düştüğünü belirtmektedir. Bu sayede kitle insanı meselesi çözümlenebilir hale gelebilir ve eğitimin verimliliği arttıkça kültürünü koruyan, alanının uzmanı, aydın insan modeli oluşabilir.

Abstract

The aim of this study is to address the problem of education, which the world can never deny, which already affects and will always affect all existing civilisations, from the perspective of Gasset, to identify the problems of the education systems applied by addressing education from an existentialist perspective and to propose solutions to improve them. One of the 20th century's most important existentialist philosophers, J. Ortega Y. Gasset (1883-1955) was born and died in Spain during the civil war. Gasset, who was influenced by the conditions in Spain, saw the negative effects of the modern world on human beings, tried to find solutions to this issue and emphasised how effective the intellectual class was when it came to education. According to Gasset, the main elements of education are teacher, student and knowledge. In the modern period, the education system should cease to be teacher and knowledge oriented and the student should be at the centre. For this reason, updates in the curriculum are also very important. When the student is at the centre of education, a generation that is aware of its own interests and abilities can be raised. Gasset emphasises the importance of raising qualified intellectuals as a solution to the problem of crisis in education, which is one of the negative consequences of the mass culture that has become problematic with the development of technology and the increase in industrialisation, and states that especially universities have important duties. In this way, the issue of mass people can become solvable and as the efficiency of education increases, a model of enlightened people who preserve their culture and are experts in their field can be formed.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karadağ, N. (2025). VAROLUŞÇU FELSEFE AÇISINDAN J. ORTEGA Y. GASSET’İN EĞİTİM ANLAYIŞI. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, Cilt: 65 Sayı: 2, 1172–1200. https://doi.org/10.33171/dtcfjournal.2025.65.2.17

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (37)

  1. Ata, B. (2018). “J. Ortega Y. Gasset’e Göre Tarih, Tarihçilik Mesleği ve Tarih Eğitimi.” A. Bahri (Ed). Avrupa’nın Öğretmeni J.O.Y. Gasset: Peyzaj Pedagojisinden Geleceğin Eğitimine içinde (s. 175-211). Ankara: Pegem.
  2. Başarer, Z. (2018). Varoluşçuluk ve Eğitim. F. Manav (Ed.), Eğitim Felsefesi içinde (s. 77-89). Ankara: Pegem.
  3. Blackham, H.J. (2005). Altı Varoluşçu Düşünür (E. Uşaklı, Çev.). Ankara: Dost.
  4. Brubacher, J. S. (1982). Birkaç Eğitim Felsefesi. (A. F. Oğuzkan, Çev.). Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 76-83.
  5. Buber, M. (2020). Ben ve Sen. (İ. Palsay, Çev.). Ankara: Kopernik Yayınları.
  6. Büyükdüvenci, S. (2019). Varoluşçuluğun Eğitim Boyutuna Eleştirel Bir Yaklaşım. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 16(1), 401- 411.
  7. Cevizci, A. (2009). Felsefe tarihi. İstanbul: Say Yayınları.
  8. Friedman, M. S. (2002). Martin Buber: The Life of Dialogue. London: Routledge.
  9. Gasset, J.O.Y. (2015). Sistem Olarak Tarih. (N. G. Işık, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür.
  10. Gasset, J.O.Y (2007a). İnsan ve “Herkes”. (N. G. Işık, Çev.). İstanbul: Metis.
  11. Gasset, J.O.Y. (2007b). Kütlelerin İsyanı. (N. Muallimoğlu, Çev.). İstanbul: Erguvan.
  12. Gasset, J.O.Y. (1998a). Tarihsel Bunalım ve İnsan. (N.G. Işık, Çev.). İstanbul: Metis.
  13. Gasset, J.O.Y. (1998b). Ünversitenin Misyonu. (B. Üçpınar, Çev.). İstanbul: Birleşik.
  14. Gutek, G.L. (2001). Eğitime felsefi ve ideolojik yaklaşımlar. (N. Kale, Çev.). Ankara: Ütopya Yayınları.
  15. Güçlü, M. (2019). Eğitim Felsefesi. Ankara: Pegem Akademi.
  16. Günay, D. (2022). Eğitim Felsefesi. TÜBİTAK Sosyal Bilimler Ansiklopedisi (C. 1, s. 370-371). Erişim tarihi: 13.08.2025, https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/egitim_felsefesi
  17. Heidegger, M. (2011). Varlık ve Zaman. (K. H. Ötken, Çev.). İstanbul: Agora.
  18. Jaspers, K. (2018). Felsefe Konuşmaları Felsefeye Giriş. (A. Ali, Çev.). İstanbul: Pinhan.
  19. Jaume, A. L. (2016). Ortega Y Gasset: University, knowledge and higher education. Some remarks on the relations between epistemology and philosophy of education. K. Kozak & A. Rzepkowska (Ed.) In Literature, culture and linguistics in Teaching: Theory and Practice içinde (s. 65-77). Uniwersytet Przyrodniczo- Humanistyczny Siedlcach.
  20. Karaca, C. (2008). Ortega y Gasset ve Onun Üniversite İdeolojisi. (E. M. Vallenilla). Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 48(1), 123-129.
  21. Karaca, M. S. (2016). Ortega y Gasset Düşüncesinde Üniversite Sorunu ve Kültür Eğitimi. Uluslararası Beşerî Bilimler ve Eğitim Dergisi, 2(1), 154-176.
  22. Kaygısız, İ. (1997). Eğitim Felsefesi ve Türk Eğitim Sisteminin Felsefi Temelleri. Erişim tarihi: 13.08.2005, http://www.islamilimleri.com/AnaSayfa/35/FelsefeveEgitimFelsefesi/7Egitim_felse fesi_akimlari.pdf
  23. Kneller, G. F. (1966). “Intruduction” to the Philosophy of Education. New York: J. Wiley and Sons.
  24. Kneller, G. F. (1964). Egzistentialism and Education. Inc. New York: J. Wiley & Sons. Işık, N.G. (1998a). “Önsöz” (O. Y. Gasset) Üniversitenin Misyonu içinde (s. 7-20) İstanbul: Yapı Kredi Bankası Yayınları.
  25. Magill, F. (1992). Egzistansiyalist Felsefenin Beş Klasiği. (V. Mutal, Çev.). İstanbul: Dergâh.
  26. Manav, F. (2018). Eğitim Felsefesine Giriş. F. Manav (Ed.). Eğitim Felsefesi içinde (s. 3-19). Ankara: Pegem.
  27. Marcel, G. (1955). The Decline of Wisdom. New York: Philosophical Library.
  28. Marcel, G. (1951). Homo Viator. (E. Craufurd, Çev.). London: Harper & Row. Morris, V. C. (1966). Existentialism in Education. New York.
  29. Nietzsche, F. (2003). Öğretim Kurumlarımızın Geleceği Üzerine. (G. Aytaç, Çev.). İstanbul: Say.
  30. Nietzsche, F. (1994). Tarihin Yaşam İçin Yararı ve Zararı Üzerine. (N. Bozkurt, Çev.). İstanbul: Say.
  31. Noddings, N. (2017). Eğitim felsefesi. (R. Çelik, Çev.). Ankara: Nobel Yayıncılık.
  32. Ornstein, A. ve Hunkins, F. (2014). Eğitim Programı: Temeller, İlkeler ve Sorunlar. (A. Arı, Çev.). Konya: Eğitim.
  33. Özkul, O. (2006). J.Ortega y Gasset’e Göre Üniversite, Bilim ve Kültür. Akademik İncelemeler, 1(1). 87-94.
  34. Sartre, J.P. (2000). Aydınlar Üzerine. (A. Bora, Çev.). İstanbul: Can.
  35. Sartre, J. P (1989). Existentialism is a Humanism. United Kingdom: Meridian.
  36. Sönmez. V. (2023). Eğitim Felsefesi. Ankara: Anı.
  37. Tozlu, N. (1997). Eğitim Felsefesi. İstanbul: MEB Bilim ve Kültür Eserleri.