Dergiler / Akif / 2026 / Cilt: 47 Sayı: 47

Budist Mantığında “Mantık” Nedir?

R. Lance Factor(Knox College)
Dergi
Akif
Sayfa
463–472
Yayın Tarihi
2019-11-25
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu iddiası ile batılı anlamıyla tam bir mantık olmadığı ileri sürülen Budist mantığının batı mantığı ile benserlik taşıdığını ortaya koymaya çalışmakta ve üzerinde daha fazla çalışma yapılması gerektiğine dikkat çekmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makalede Budist mantığında kullanılan kıyas türlerinin mantıksal değeri tartışılmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yazar makalede, Dauglas Daye gibi bazı mantıkçılar tarafından bir kıyas olarak görülmeyen beş öncüllü Nyaya çıkarımlarının aslında Peirce'ün retrodüktif çıkarım tarifine uyduğunu iddia etmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu iddiası ile batılı anlamıyla tam bir mantık olmadığı ileri sürülen Budist mantığının batı mantığı ile benserlik taşıdığını ortaya koymaya çalışmakta ve üzerinde daha fazla çalışma yapılması gerektiğine dikkat çekmektedir.
🔬Tür:Çeviri
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Mantık · Nyaya · Kıyas

Özet

Bu makalede Budist mantığında kullanılan kıyas türlerinin mantıksal değeri tartışılmaktadır. Yazar makalede, Dauglas Daye gibi bazı mantıkçılar tarafından bir kıyas olarak görülmeyen beş öncüllü Nyaya çıkarımlarının aslında Peirce'ün retrodüktif çıkarım tarifine uyduğunu iddia etmektedir. Bu iddiası ile batılı anlamıyla tam bir mantık olmadığı ileri sürülen Budist mantığının batı mantığı ile benserlik taşıdığını ortaya koymaya çalışmakta ve üzerinde daha fazla çalışma yapılması gerektiğine dikkat çekmektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Factor, R. L. (2019). Budist Mantığında “Mantık” Nedir?. Akif, Cilt: 47 Sayı: 47, 463–472. https://ajindex.com/articles/1597627

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (17)

  1. "Is There A Logic of Discovery," Current Issues in Philosophy of Science, edited by H. Fergland and G. Maxwell (New York: Holt-Rinehart & Winston, 1961)Aristotle, Prior Analytics II, 25.
  2. Charlene A., McDermott, S. An Eleventh-Century Buddhist Logic of "Exists," Foundations of Language, Supplementary Series, Cilt 2 (Dordrecht, Holland: D. Reidel, 1970)
  3. Daye, Douglas. "Empirical Falsifiability and the Frequence of Darsana Relevance in the Sixth Century Buddhist Logic of Sankarasvamin," Logique et Analyse, 86 (June 1979)
  4. Daye, Douglas. "Metalogical Incompatibilities In the Formal Description of Buddhist Logic (Nyaya)" Notre Dame Journal of Logic 28, no. 2 (1977)
  5. Daye, Douglas. Comparative Issues in Buddhist and Anglo-European Formal Logics (basılmamış elyazması)
  6. Guénon, René. Introduction générale à l'étude des doctrines hindous (Paris: 1930)
  7. Hanson, Norwood R. Patterns of Discovery (Cambridge: Cambridge University Press, 1958)
  8. Ingalls, Daniel H. H. Material for the Study of Navya-Nyaya Logic, Harvard Oriental Series, Cilt 40 (Cambridge: Harvard University Press, 1951)
  9. Keith, A. B. Indian Logic and Atomism (Oxford: 1921)
  10. Kitagawa, H. "A Note on the Methodology in the Study of Indian Logic," Indogaku Bukkyogaku Kenkyu 8 (1960): 380 -390; S. S. Barlingay, A Modern Introduction to Indian Logic (Delhi: National Publishing House, 1965)
  11. Matilal, B. K. Epistemology, Logic and Grammar in Indian Philosophical Analysis, Janua Linguarum, Series Minor, 111 (Mouton: The Hague, 1971).
  12. Matilal, B. K. The Navya-Nyaya Doctrine of Negation, Harvard Oriental Series, Cilt 46 (Cambridge: Harvard University Press, 1968)
  13. Nakamura, Hajime. "Buddhist Logic Expounded by Means of Symbolic Logic," Indogaku Bukkyogaku Kenkyu 7 (1958)
  14. Peirce, C. S. Collected Works (Cambridge: Harvard University Press, 1933), Cilt 1-6.
  15. Staal, J. F. "Means of Formalization of Indian and Western Thought," Logic, Methodology and Philosophy of Science, XII. Uluslararası Felsefe Kongresi Müzakereleri, Venice, 1958
  16. Tachikawa, Musashi, trans., "A Sixth Century Manual of Indian Logic (the Nyayapravesa)," Journal of Indian Philosophy, 1, no. 2 (1971)
  17. Matilal, B. K. The Navya-Nyaya Doctrine of Negation, Harvard Oriental Series, Cilt 46 (Cambridge: Harvard University Press, 1968)