Dergiler / Milli Folklor / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 123

Çavdarhisar’da Geçmişten Bir Gelenek; Çeyiz Olarak Hazırlanan Gelin Odası Tavanları

A Tradition in Çavdarhisar; Ceilings of Bride’s Rooms Prepared As Dowry

Hicran Hanım Halaç(Eskişehir Teknik Üniversitesi, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, Mimarlık Bölümü)0000-0001-8046-9914
İpek Demir(Giresun Üniversitesi, Şebinkarahisar Teknik Bilimler Meslek Yüksek Okulu, Mimari Restorasyon Bölümü)0000-0002-7516-4259
Sayfa
150–165
Yayın Tarihi
2019-09-29
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç kısmında ise bu yapıların korumasına dair yapılar, iyi durumda olan, basit  onarım gerektiren ve esaslı onarım gerektiren şeklinde üç kategoriye ayrılarak çeşitli koruma önerileri  sunulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Toplumun en küçük yapı taşını oluşturan aile kavramının oluşum süreci, tüm toplumlarda olduğu  gibi Türk toplumunda da yöresel farklılıklarla birlikte çeşitli âdet ve geleneklerle oluşmaktadır.  Bunlardan birisi de gelinler için hazırlanan her türlü eşyayı tanımlayan çeyiz kavramıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Somut olmayan  kültürel miraslarımız arasında yer alan Çeyiz Geleneği, yöreden yöreye, dönemden döneme  farklılık gösteren bir âdettir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç kısmında ise bu yapıların korumasına dair yapılar, iyi durumda olan, basit  onarım gerektiren ve esaslı onarım gerektiren şeklinde üç kategoriye ayrılarak çeşitli koruma önerileri  sunulmuştur.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Çavdarhisar · gelin odası · başoda

Özet

Toplumun en küçük yapı taşını oluşturan aile kavramının oluşum süreci, tüm toplumlarda olduğu  gibi Türk toplumunda da yöresel farklılıklarla birlikte çeşitli âdet ve geleneklerle oluşmaktadır.  Bunlardan birisi de gelinler için hazırlanan her türlü eşyayı tanımlayan çeyiz kavramıdır. Somut olmayan  kültürel miraslarımız arasında yer alan Çeyiz Geleneği, yöreden yöreye, dönemden döneme  farklılık gösteren bir âdettir. Bu çalışmada, Kütahya ili Çavdarhisar ilçesinde 1940-1950 yılları arasında  yapılan bir çeyiz geleneği; işlengili gelin odası tavanları incelenmiştir. Geleneksel Türk evinde  detaylı işçiliklere sahip başoda olarak tabir edilen odalar, bölgede gelin odası olarak anılmaktadır.  Gelin odaları, yapı inşasından bir müddet sonra yapı sahibinin erkek çocuğunun evleneceği zaman  duvar ve tavan ahşap işçilikleri yapılarak hazırlanmaktadır. Yapılan bu ahşap süslemeler, geline çeyiz  olarak hazırlanmaktadır. İşlengili tavanlar bölgede tekne tavan veya bindirmeli tavan olarak iki  şekilde yapılmaktadır. Çalışma kapsamında, alanda birçok yapı olması ve bunların bir kısmının terk  edilmiş, bir kısmının ise harabe durumda olması nedeniyle sözlü kaynaklardan geçmiş bilgisine ulaşılmış  ve alanda incelemesi yapılmış dört eve ait beş işlengili gelin odası tavanı örneklem olarak ele  alınmıştır. Üç yapıda birer odada işlengili tavan bulunurken, bir yapının iki odasında işlengili tavana  rastlanmaktadır. Bu tavanlardan üç tanesi tekne tavan iki tanesi bindirmeli tavandır. Bölgede gelinin  kıymetini anlatmak amacıyla yapılan detaylı ahşap işçiliklerine sahip tavanlar mimariyi süsleyen son  derece önemli mimari elemanlar olmaktadır. Bölgede çoğu yapının terk edilmesi ve bir kısmının harabe  durumuna geçmesi eski bir geleneğin belgelenemeden yok olmasına neden olmaktadır. Bu nedenle günümüze  ulaşamayan bu geleneğin tamamen hafızalardan silinmemesi ve belgelenmesi için bu çalışma  önem arz etmektedir. Sonuç kısmında ise bu yapıların korumasına dair yapılar, iyi durumda olan, basit  onarım gerektiren ve esaslı onarım gerektiren şeklinde üç kategoriye ayrılarak çeşitli koruma önerileri  sunulmuştur.

Abstract

The formation process of the family concept, which constitutes the smallest building block of society,  is formed by various customs and traditions along with regional differences in Turkish society as  it is in all societies. One of them is the concept of dowry, which defines all kinds of things prepared for  brides. Dowry tradition among intangible cultural heritage, from place to place is one that differs from  period to period. In this study, a dowry tradition made in the 1950s in the province of Çavdarhisar, Kütahya  province; embroidered bridal ceilings have been examined. The rooms, which are described as the  head room with detailed craftsmanship in the traditional Turkish house, are referred to as the bride’s  room in the region. The bride’s rooms are prepared by wooden crafsmanship a while after the construction  of the building takes place, when the son of the owner of building is to be married. These wooden  ornaments are made as a dowry for the bride. The embroidered ceilings are striking in the region as a  ‘tekne’ ceiling or a ‘bindirme’ ceiling. In the scope of the study, the four embroidered bridal room ceiling  which has reached to the story of verbal sources and has undergone the examination is considered as a  sample because the area has many buildings and some of them are abandoned and some of them are in  ruins. In three buildings, there is an embroidered ceiling, and in one building there are two embroidered  ceiling. Three of these ceilings is a tekne ceiling and two of them are bindirme ceiling. The ceilings  with detailed wooden crafstmanship designed to describe the value of the bride in the district are the  most important architectural elements decorating the architecture. The abandonment of most buildings  in the region and the passage of some of them to ruin cause an old tradition to disappear without  being documented. Therefore, before this tradition is completely erased from the collective memory, it  is important to document this work. In the conclusion section, various conservation proposals are made  according to the structures that are in good condition, requiring simple repairs and divided into three  classes as the structures requiring substantial repairs. 

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Halaç, H. H., Demir, İ. (2019). Çavdarhisar’da Geçmişten Bir Gelenek; Çeyiz Olarak Hazırlanan Gelin Odası Tavanları. Milli Folklor, Cilt: 16 Sayı: 123, 150–165. https://ajindex.com/articles/1597214

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (3)

  1. Hacıbaloğlu, M. Geleneksel Türk Evi ve Çağımıza Ulaşamamasının Nedenleri. Ankara: Gazi Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Matbaası, 1989.
  2. Hasol, Doğan. Ansiklopedik Mimarlık Sözlüğü. İstanbul: Yapı Endüstri Merkezi Yayınları, 1993.
  3. Kara, Çiğdem. “Evlenme Geleneğinin Temel Dinamikleri”, Motif Akademi Halkbilimi Dergisi (Ocak’09) 2/3-4: 333 – 343.