Dergiler / Milli Folklor / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 123

Süleyman Sûdî’nin Türk Folklor Tarihindeki Yeri

Süleyman Sudi’s Place in History of Turkish Folklore

İbrahim Gümüş(BARTIN ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ)0000-0002-6033-0234
Sayfa
124–133
Yayın Tarihi
2019-09-29
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu bağlamda  onun folklor tarihindeki yeri sorgulanmış ve tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türkiye’de folklorun bir disiplin hâline gelmesi Avrupa’dan yaklaşık yüz yıl sonra başlar ve iki  yüzyıl içinde bilimsel niteliğine kavuşur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Thoms’un Amberso Merton müstear adıyla 1846’da yayımladığı makalesinde  “folklor” terimini kullanarak bu disiplinin isim babası olur.
💡
Sonuç & Katkı:Bu bağlamda  onun folklor tarihindeki yeri sorgulanmış ve tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Halk bilimi · Türk folklor tarihi · Süleyman Sûdî

Özet

Türkiye’de folklorun bir disiplin hâline gelmesi Avrupa’dan yaklaşık yüz yıl sonra başlar ve iki  yüzyıl içinde bilimsel niteliğine kavuşur. Avrupa’da, İstanbul’un Türkler tarafından fethedilmesinden  sonra başlayan folklor çalışmaları on dokuzuncu yüzyılda olgunluk kazanır. Avrupa’da J. Macpherson,  Herder, Grimm Kardeşler, E. Lönnrot gibi öncü folkloristlerin çalışmaları folklorun bilimsel alt yapısını  hazırlar. William J. Thoms’un Amberso Merton müstear adıyla 1846’da yayımladığı makalesinde  “folklor” terimini kullanarak bu disiplinin isim babası olur. İstanbul’un alınması, Coğrafi Keşifler,  Rönesans, Reform, Fransız İhtilali gibi siyasi ve sosyal hareketler, Avrupa’da halk bilimi açısından  önemli toplumsal olgulardır. Bunların sonuçlarından biri olarak halk bilimi hümanizm ve romantizm  gibi akımların etrafında gelişir. Osmanlı İmparatorluğu da bu süreçlerden etkilenir ve halk biliminin  öncü çalışmaları Tanzimat Fermanı’nın ilanından sonra romantik milliyetçilik etrafında ele alınır.  Ziya Gökalp, Fuad Köprülü ve Rıza Tevfik’in 1913-1914 yıllarında yayımladığı makaleler halk biliminin  öncü çalışmaları olarak kabul edilir. Folklor terimi bu çalışmalarda halkiyat, halk bilgisi, hikmet-i  avam, budun bilgisi gibi terimlerle karşılanır. Çalışmanın konusu Türkiye’de folklor hareketlerinin  başlangıcında isimleri zikredilen Z. Gökalp, F. Köprülü gibi öncü folkloristlerin çağdaşı olan Süleyman  Sûdî ve onun halk bilimi alanındaki yayın faaliyetlerinin Türk halk bilimi tarihindeki yerinin tespitidir.  Türk folklor tarihi çalışmalarında adına rastlanılmayan Süleyman Sûdî, Kırım-Bahçesaray’da  1890 yılında doğar. Öğrenimini Kırım’da tamamladıktan sonra Osmanlı İmparatorluğu’nun başkenti  İstanbul’a gelir. Burada Vefa İdadisi’nde eğitimine devam eder. İş hayatına Cemiyet Kitabhanesi’nde  tezgâhtar olarak başlar. Ardından kırtasiyecilik, komisyonculuk gibi pek çok ticari alanda çalışır.  Sûdî’nin ticaret hayatının yanında siyasi, fikri ve edebi faaliyetleri de olur. Kırımlılar Derneği başta  olmak üzere pek çok dernekte aktif olarak görev yapar. 1908 yılında kendi adını taşıyan bir yayınevini  yani “Kitabhane-i Sûdî”yi kurar. Yayıncılık faaliyetlerinin yanı sıra Haber, Kırım Mecmuası, Musavver  Çocuk Postası gibi pek çok derginin imtiyaz sahibi ve editörü olarak yer alır. Süleyman Sûdî’nin halk  bilimi çalışmaları da daha çok popüler nitelikteki anlatılar üzerinde yoğunlaşmıştır. Onun ilk folklor  çalışması âşıklar ve meddahlar tarafından anlatılan “Arzu ile Kanber” adlı eseridir. Sûdî’nin sekiz tane  halk hikâyesi başta olmak üzere halk bilimi çalışmaları fıkra, masal ve süreli yayınlardan oluşur. O,  sözlü kültür ortamındaki metinleri tespit edip ikincil kültür ortamında yayımlayarak statik bir şekilde  koruma yaklaşımı sergilemiştir. Türk halk bilimi tarihinde Sûdî’nin bu faaliyetleri geniş anlamda incelenmemiş  olması ve bu konudaki eksiklik, çalışmanın temel problemini oluşturmaktadır. Bu bağlamda  onun folklor tarihindeki yeri sorgulanmış ve tespit edilmiştir.

Abstract

Become a discipline of folklore in Turkey begins after about a hundred years from Europe. The  development in Turkey covers about two hundred year period. Folklore studies, which started after the  conquest of Istanbul by the Turks in Europe, began to gain maturity in the nineteenth century. The  work of leading folklorists such as J. Macpherson, Herder, Grimm Brothers, E. Lönrot prepares the  scientific background of folklore. William J. Thoms, in his article published in 1846 under the pen-name  Amberso Merton, used the term 18 folklore, to become the father of this discipline. The movements such  as the Renaissance, reforms and the French Revolution are important social phenomena in Europe in  terms of folklore. As a result of these, folklore has developed around movements such as humanism and  romance. The Ottoman Empire is also influenced by these processes, and the pioneering work of folklore  is dealt with around the romantic nationalism after the proclamation of the Tanzimat Edict. The articles published by Ziya Gökalp, Fuad Köprülü and Rıza Tevfik are accepted as the pioneering works  of folklore. In these studies, the term folklore is covered by terms such as halkiyat, halk bilgisi, hikmet-i  avam, budun bilgisi. The subject of the study onset of folklore movement in Turkey when describing  forgotten or are overlooked have a name also Z. Gokalp, F. Köprülü contemporary of pioneering folklorist  as Süleyman Sudi and publications activities in his public science. Süleyman Sûdî was born in  1890 in Crimea-Bahçesaray. After completing his education in Crimea, he came to Istanbul, the capital  of the Ottoman Empire. He continues his education at Vefa High School. He starts his business life as  a shop assistant at the Cemiyet Bookshop. Then he works in many commercial fields such as paperwork  and brokerage. In addition to his commercial life, Sudi has activities such political, intellectual  and literary. It is actively involved in many associations, especially the Crimean Association. In 1908,  he founded a publishing house named “Kitabhane-i Sûdî”. In addition to her publishing activities, he  also works as the concessionaire and editor of many journals such as Haber, Crimean Journal and  Musavver Children’s Mail. Sûdî’s folklore studies also focused on the more popular narratives. His first  work of folklore is called “Arzu and Kanber”, described by minstrel and storyteller. Folkloric studies,  especially eight folk story of the Sudi, consist of clauses, joke, folktale and periodicals. He adopted a  conservative approach to identifying texts in oral culture and publishing them in a secondary culture  setting. These activities of Sudi have not been studied in a wide area in the history of Turkish folklore.  The main problem of this study is the determination of its place in the history of folklore and its lack.  In this context, his place in the history of folklore has been questioned and determined.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Gümüş, İ. (2019). Süleyman Sûdî’nin Türk Folklor Tarihindeki Yeri. Milli Folklor, Cilt: 16 Sayı: 123, 124–133. https://ajindex.com/articles/1597212

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (3)

  1. Altuntek, N. Serpil. İlk Türk Matbaasının Kuruluşu ve İbrahim Müteferrika. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 1993 10(1): 191-204.
  2. Burke, Peter. Yeniçağ Başında Avrupa Halk Kültürü. İstanbul: İmge Kitabevi, 1996.
  3. Büyükarman, Didem Ardalı. Moralızade Vassâf Kadri ve Süleyman Sûdî’nin Ortak Romanları Millî Cinâyât Koleksiyonu. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 2010 16(40): 191-208.